I SA/Sz 255/12

Dnia 26 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "V" Spółki z o.o. z siedzibą w W o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za czerwiec 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.215 zł, "V " Spółka z o.o. z siedzibą w W, nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Spółka podniosła, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W roku 2010 r. poniosła stratę w wysokości 3.627.945,39 zł, jej kapitał zakładowy wynosił 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych 21.546.013,40 zł. Na rachunku bankowym w [...]. zgodnie z przedłożonym wyciągiem z okresu od 1 stycznia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r. saldo końcowe wynosiło 0 zł. Ponadto Spółka wskazała, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier nie była w stanie uiszczać w terminie powstałych zobowiązań podatkowych, co spowodowało wszczęcie w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych, w ramach których dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce. Skarżąca podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych, obniżając koszty funkcjonowania firmy. W wyniku wstępnej analizy treści wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów źródłowych, referendarz sądowy podjął decyzję o wezwaniu Spółki do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty źródłowe. Wezwaniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. zobowiązano Spółkę do nadesłania bilansu i rachunku zysków i strat Spółki za 2011 r., wyciągu z księgi rachunkowej Spółki zawierającej zestawienie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodów (straty), wykazu aktywów i pasywów (inwentarz), ewidencji stanu środków pieniężnych za ostatnie trzy miesiące prowadzonej działalności gospodarczej, odpisu rocznego zeznania za 2011 r. jeśli zostało już złożone wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym, wyciągu z prowadzonej ewidencji VAT, ewidencji dla potrzeb podatku akcyzowego oraz ewidencji dla podatku od gier za okres od 1 stycznia 2012 r. do 25 kwietnia 2012 r., a także kopii deklaracji złożonych w rozliczeniu ww. podatków za ostatnie 3 miesiące lub zaświadczeń właściwych urzędów skarbowych i celnych o nieskładaniu takich deklaracji, zestawienia należności i zobowiązań Spółki na dzień 26 kwietnia 2012 r., aktualnych dokumentów potwierdzających prowadzone nadal wobec Spółki egzekucje i zastosowane środki egzekucyjne, w tym ewentualne zajęcia rachunków bankowych i majątku (środków trwałych, wierzytelności), a także ich skuteczność (np. zaświadczenia organów egzekucyjnych), wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki (w tym zajętych) z ich stanem za okres od 1 lutego do 26 kwietnia 2012 r. Wykonując powyższe zobowiązanie przedłożono: odpisy deklaracji VAT-7 za II i III 2012 r., bilans i rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2011 r., zestawienie środków trwałych na 31 maja 2011 r. oraz dokumenty potwierdzające zajęcia rachunków bankowych w [...]i [...]., odpis deklaracji CIT-8 za 2011 r. Postanowieniem z dnia 25 maja 2012 r. referendarz sądowy odmówił "V " Spółce z o.o. z siedzibą w W, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca Spółka wskazała, że jej realna sytuacja ekonomiczna w momencie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wynika z dołączonego do wniosku wyciągu z rachunku bankowego Spółki, który wykazuje debet. Nadto, jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu z uwagi na to, że Dyrektor Izby Celnej decyzjami z dnia [...]r. cofnął w całości zezwolenia udzielone Spółce na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach gier na terenie województwa mazowieckiego (przedkładając w załączeniu). Posiadany przez Spółkę majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Nadto, zdaniem skarżącej Spółki, sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu skarżącej, pomijając brak faktycznej możliwość zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku, doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym. Końcowo Spółka wskazała, że postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpatrzeniu sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego, postanowił przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie do akt sprawy wskazanych w tymże piśmie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących aktualną sytuację majątkową skarżącej, niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nadesłano: deklaracje dla podatku VAT za marzec, kwiecień i maj 2012 r., deklarację CIT-8 za 2011 r., z której wynika, iż Spółka uzyskała przychód w wysokości 157.278.165,79 zł, koszty uzyskania przychodu – 162.230.963,51 zł, strata (-) 4.952.797,72 zł, rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) na dzień 31 grudnia 2011 r., bilans na dzień 31 grudnia 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego za okres od marca do maja 2012 r. z saldem końcowym 0 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 -powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Należy podkreślić, że odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). Wskazać również należy, że skarżąca inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinna przewidzieć, iż następstwem podjętych przez nią działań będzie konieczność zapłaty wpisu sądowego. W tym celu powinna poczynić stosowne oszczędności. Należy bowiem pamiętać, że zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, choćby w części, ma charakter wyjątkowy. Rozpatrując przedmiotowy wniosek Sąd zauważa, że wykazana przez stronę strata w 2011 r. nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 1.215 zł. Jak wynika z akt sprawy, Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. W 2011 r. uzyskała przychody ze sprzedaży w kwocie 157.898.310,21 zł netto, za marzec i maj 2012 r. deklarowała wielomilionowe obroty (ponad 10.000.000 zł). Nadto, skarżąca otrzymuje znaczne należności z tytułu świadczonych usług i dokonywanych dostaw. Skarżąca posiada także znaczny majątek, którego wartość na dzień 31 grudnia 2011 r. wynosiła 14.280.340,23 zł zaś na dzień 31 grudnia 2011 r. posiadała w kasie lub na rachunku bankowym środki pieniężne o wartości 176.981,12 zł. Nawet jeżeliby przyjąć, – jak twierdzi strona – że automaty do gier, stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych. O tym, że sytuacja Spółki nie jest aż tak trudna świadczy także fakt regulowania innych zobowiązań, co wynika z porównania danych zawartych w bilansie za 2010 r. i za 2011 r. Zauważyć należy, iż w odpowiedzi na wezwanie Spółka przedłożyła jedynie wyciągi z rachunku bankowego w Banku [...]. z saldem końcowym 0 zł pomimo tego, że posiada co najmniej jeszcze jeden rachunek bankowy w banku [...]., co wynika z dołączonych na wcześniejszym etapie zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że przedstawione przez stronę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Pomimo wezwania Sądu, Spółka nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, m.in. wyciągów w prowadzonych ewidencji podatkowych za ostatnie trzy miesiące, zestawienia zobowiązań i należności na dzień 25 czerwca 2012 r. oraz wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych. Zaznaczyć również należy, iż pomimo wskazywania na istnienie trudności finansowych (niedochodowość, egzekucje i zajęcie rachunków bankowych, zwiększenie obciążeń podatkowych), skarżąca nie składa wniosku o ogłoszenie upadłości, czy likwidacji, kontynuuje działalność gospodarczą, posiada majątek, co pozwala przyjąć, iż nie istnieją przeszkody do uzyskania środków pieniężnych na poniesienie pełnych kosztów sądowych. O konieczności przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym nie przesądzał także fakt zwolnienia Spółki od kosztów sądowych w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku PPP, były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji .