I SA/Sz 261/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant: Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi "A" Oddział w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych o d d a l a skargę "A" Oddział w S. na podstawie art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) wskazując na ważny interes publiczny wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych, obciążających go jako wierzyciela, a wynikających z postanowień Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu wnioskodawca powołał się na specyfikę działalności "A" jako państwowej jednostki organizacyjnej, a przede wszystkim na to, że nie prowadzi działalności gospodarczej, korzysta z dotacji państwa, nie egzekwuje własnych należności, a należności "F", które są należnościami publicznymi. Wskazał ponadto, że ma duże zadłużenie wobec "C". Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...] odmówił umorzenia wnioskowanych kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu organ ten stwierdził, że środki uzyskiwane przez organ egzekucyjny wg zasad określonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przeznacza się na finansowanie przedsięwzięć usprawniających pobór podatków i egzekucję administracyjną, ze środków tych pochodzą też wpłaty do budżetu państwa. Wnioskujący o umorzenie należności nie skorzystał z uprawnienia do prowadzenia egzekucji własnych należności przyznanych Dyrektorowi Oddziału "A" na podstawie art. 1 pkt 16 ustawy z 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 125 poz. 1368 ). Organ ten nie znalazł więc podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych. W zażaleniu na to postanowienie wnosząc o jego uchylenie i umorzenie kosztów egzekucyjnych "A" powtórzył argumentacje zawartą we wniosku, dodatkowo powołał się na to, że Dyrektor Oddziału "A" jako organ egzekucyjny ma ograniczony katalog uprawnień do prowadzenia egzekucji własnej. Wobec bezskuteczności egzekucji własnej zmuszony był przekazać sprawę do prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Postanowieniem z 18 lutego 2005 r. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) , art. 18 i art. 64 e ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie . Organ ten w uzasadnieniu wskazał, że prawodawca umorzenie bądź odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych pozostawił uznaniu organu egzekucyjnego. Zdaniem tego organu nie można podzielić poglądu wierzyciela, by w sprawie tej za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawiał ważny interes publiczny. Samo wykonywanie zadań publicznych nie jest okolicznością, która uzasadnia umorzenie kosztów egzekucyjnych. Dopiero wykazanie, że poniesienie przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych niekorzystnie wpłynie na wykonywanie zadań publicznych przez "A" byłoby wg tego organu podstawą do rozważenia możliwości umorzenia tych kosztów w oparciu o art. 64e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ ten stwierdził, że brak jest także podstaw do uznania, że obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi jest gospodarczo nieuzasadnione. Wobec nie wykazania przesłanek przemawiających za umorzeniem kosztów egzekucyjnych organ ten nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wskazane wyżej postanowienie "A" Oddział w S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując jak doszło do obciążenia skarżącego jako wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Zdaniem skarżącego stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, by w tej sprawie nie zachodził ważny interes publiczny przemawiający za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie jest trafne. Wyegzekwowana kwota stanowi mniej niż 50 % kosztów egzekucyjnych. Zapłata tak wysokich kosztów, w sytuacji gdy nie odzyskano należności z tytułu składek nawet w niewielkim procencie w sposób istotny uszczupli przychody "F" oraz skarżącego, co z kolei ma wpływ między innymi na terminowość [...] a tym samym na zmniejszenie zaufania społeczeństwa do działania organów "A" [...]. Wszczynając postępowanie egzekucyjne, do którego jest obowiązany z mocy prawa, "A" spodziewa się odzyskania składek. Skoro nie odzyskano kwoty należnych składek w drodze egzekucji, to zdaniem skarżącego gospodarczo nieuzasadnione i nieracjonalne wydaje się nałożenie na wierzyciela kosztów egzekucyjnych przekraczających ponad dwukrotnie wysokość wyegzekwowanych należności. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądy administracyjne ze względu na treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm. ) i art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Badając pod tym katem zaskarżone postanowienie wbrew zarzutom skargi nie narusza ono prawa. Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz.968 ze zm.) w art. 64 e § 2 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli :1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3) ściągniecie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą też być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych podejmowane na podstawie wskazanych wyżej przepisów mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte w tych przepisach sformułowanie ".. koszty egzekucyjne mogą być umorzone". Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych pozostawiona więc została swobodnemu uznaniu organu przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności rozstrzygnięć wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem w tym przypadku do oceny, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności wskazujących na istnienie przesłanek określonych we wskazanych wyżej przepisach, a będących podstawą do umorzenia kosztów egzekucyjnych oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżący wnosząc o umorzenie kosztów egzekucyjnych jako przesłankę wskazał ważny interes publiczny, powołując się przy tym na specyfikę prowadzonej przez siebie działalności oraz na to, że koszty egzekucyjne dotyczyły nie własnych należności, a należności "F", które są należnościami publicznymi. Pojęcie interesu publicznego użyte we wskazanym wyżej przepisie nie zostało zdefiniowane. W doktrynie przyjmuje się, że przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (vide Komentarz do Ordynacji podatkowej Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2004 s. 255 ). W Słowniku języka polskiego pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1979, "publiczny to dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi..." To, że skarżący jest państwową jednostką organizacyjną i wykonuje zadania z zakresu [...], jak prawidłowo uznał organ odwoławczy, samo w sobie nie wystarcza do uznania, że istnieje interes publiczny będący przesłanką możliwości umorzenia wobec skarżącej kosztów egzekucyjnych. Gdyby bowiem ustawodawca chciał uwzględnić specyfikę działalności skarżącego i jego status prawny to skorzystałby z instytucji ustawowego zwolnienia od kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak to uczynił w przypadku opłat skarbowych i sądowych. Zgodnie bowiem z art. 114 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.), w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie "A" nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Fakt egzekwowania należności "F", będącego państwowym funduszem celowym powołanym do realizacji zadań z zakresu [...], a którego dysponentem jest "A" (vide art. 51 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jak słusznie przyjął organ odwoławczy, nie jest podstawą do uznania istnienia przesłanki ważnego interesu publicznego. Egzekucja administracyjna bowiem w większości dotyczy należności publicznych. Dyrektor oddziału "A" jest zresztą w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu [...] i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń [...] lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział organem egzekucyjnym stosownie do treści art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jest uprawniony do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z wierzytelności pieniężnych i z rachunków bankowych. Może więc prowadząc sam egzekucję uniknąć kosztów egzekucyjnych. Ocena organów, że w sprawie tej nie zachodzą przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mieści się zdaniem Sądu w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Powoływanie się przez skarżącego w skardze na nie wskazywane wcześniej okoliczności tj. fakt wyegzekwowania mniej niż 50 % kosztów egzekucyjnych oraz to, że może to wpłynąć na terminowość wypłat [...] nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, by nie umorzenie kosztów egzekucyjnych spowodowało trudności w terminowej realizacji wypłat [...]. Skoro zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy skargę jako niezasadną należało na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić.