I SA/Sz 263/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Elwira Pawlak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia I, II i III raty podatku od nieruchomości za 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Prezydent Miasta ustalił B. S. zobowiązanie z tytułu I, II i III raty podatku od nieruchomości 2005 r. w kwocie [...] zł, przyjmując do podstawy opodatkowania nieruchomość położoną w [..]. W uzasadnieniu decyzji podano, iż wymiar podatku został dokonany na podstawie informacji złożonej przez podatnika (IN-1) oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Pismem z dnia 7 października 2005 r. B. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wskazując na jej wadliwość i domagając się jej uchylenia, z uwagi na fakt, iż od dnia 31 grudnia 2003r. nie jest użytkownikiem lokalu użytkowego położonego w [...] . Z tą datą bowiem umowa najmu wskazanej nieruchomości lokalowej została rozwiązana i w tym dniu odwołujący opuścił lokal. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż po otrzymaniu akt sprawy wraz z wnioskiem w sprawie odwołania, organ ten pismem z dnia 1 grudnia 2005 r., zobowiązał organ podatkowy pierwszej instancji do uzupełnienia materiału dowodowego m.in. o odpis wyroku Sądu Okręgowego z dnia 16 grudnia 2004 r. o sygn. akt VIII GC 457/04 i odpis wypowiedzenia umowy najmu lokalu położonego w [...]zawartej 31 marca 2000 r. z B. S.. Dalej z uzasadnienia omawianej decyzji wynika, iż na podstawie tak uzupełnionego materiału, organ odwoławczy stwierdził, że podatnik w dniach od 31 marca 2000 r. do 4 sierpnia 2005 r. był posiadaczem lokalu położonego w [...]. Przywołanym powyżej wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie nakazał B. S. i opróżnienie i wydanie przedmiotowego lokalu, zaś 4 sierpnia 2005 r. Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym dokonał przymusowego odebrania lokalu i wydał go wierzycielowi. Powyższe, zdaniem organu, dowodziło bezzasadności twierdzenia strony o użytkowaniu lokalu jedynie do dnia 31 grudnia 2003 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie B. S. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 123 i 200 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, poprzez uniemożliwienie skarżącemu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie, co ograniczyło jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu; 2) art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie dowodów potwierdzających fakt opuszczenia lokalu przez stronę w roku 2003. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania nie gromadził nowego materiału dowodowego, a zatem nie zachodziła potrzeba zapoznania skarżącego ze znanymi mu dokumentami, na podstawie których ustalono stan faktyczny w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarzut skarżącego naruszenia przepisów postępowania podatkowego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zakresie pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu podatkowym okazał się bowiem trafny. Organ odwoławczy, po otrzymaniu akt sprawy wraz z odwołaniem, dokonał uzupełnienia materiału dowodowego m.in. o odpis wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2004 r. o sygn. akt VIII GC 457/04 i odpis wypowiedzenia umowy najmu lokalu położonego [...], zawartej w dniu 31 marca 2000 r. z B. S.. Następnie, nie wyznaczając uprzednio stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, organ ten wydał decyzję z dnia 13 lutego 2006 r., którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, Kolegium stanęło na stanowisku, iż wszystkie zgromadzone dowody był podatnikowi znane, stąd nie zachodziła konieczność zrealizowania dyspozycji przepisu art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t.: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w myśl którego przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z powyższym stanowiskiem organu odwoławczego zgodzić się nie sposób. Nie można bowiem prawa strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego utożsamiać – tak jak uczynił to organ odwoławczy - wyłącznie z prawem do zapoznania się z aktami sprawy. Przepis art. 200 § 1, będący niewątpliwie konkretyzacją obowiązku nałożonego na organy podatkowe przepisem art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej zapewnienia czynnego udziału podatnika w postępowaniu, stanowi o prawie strony do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów, tj. wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania podatkowego. Prawo wypowiedzenia się strony w sprawie zebranego materiału dowodowego ma szczególnie istotne znaczenie w postępowaniu o charakterze kierowniczym. Z uwagi bowiem na brak kontradyktoryjności postępowania podatkowego każda wypowiedź strony w sprawie może przyczynić się do realizacji zasady zupełności postępowania, o której mowa w art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej, w wyniku czego ulec może zmianie dotychczasowa prawna kwalifikacja ustalonego stanu faktycznego. Udział strony w każdym stadium postępowania podatkowego służyć ma więc zbudowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego w zgodzie z prawdą materialną. W ocenie Sądu, wypowiedź skarżącego w sprawie zebranego materiału dowodowego w sprawie mogła istotnie wpłynąć na ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego sprawy. Zwrócić należy bowiem uwagę na fakt, iż wyrok z dnia 16 grudnia 2004 r. został wydany w trybie zaocznym na wniosek Gminy Miasta , na który to pozew B. S. odpowiedzi nie udzielił. Ponadto w aktach sprawy znajdują się dokumenty mogące poddawać w wątpliwość twierdzenie o użytkowaniu przedmiotowego lokalu przez skarżącego do dnia 4 sierpnia 2005 r. (np.: wypowiedzenie umowy najmu, odpis protokołu eksmisji). W tych okolicznościach, brak wykonania obowiązku wynikającego z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez organ podatkowy i pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu podatkowym stanowi naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dokonując w tych warunkach oceny zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z przepisem art. 200 i 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, a o niewykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 tej ustawy. Po otrzymaniu akt sprawy, organ odwoławczy podejmie odpowiednie czynności, zmierzające do nadania odwołaniu skarżącego prawidłowego biegu.