I SA/Sz 265/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 rok od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] ustalił T. C. zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000r. w kwocie [...] zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Z dokonanych ustaleń wynika, że małżonkowie T. i J. C. w 2000r. ponieśli wydatki w łącznej kwocie [...] zł w tym: - wydatki przedstawione w oświadczeniach o poniesionych wydatkach w kwocie [...]zł, - składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne w kwocie [...] zł, - na remont i modernizację lokalu mieszkalnego w kwocie [... zł, - na zakup przyczepy "N." w kwocie [...] zł, - tytułem kosztów działalności gospodarczej prowadzonej przez męża w kwocie [...] zł, - na zakup środków trwałych w kwocie [...] zł, - na zwiększenie stanu środków na rachunek i lokatach bankowych w kwocie [...] zł. Ustalono, że małżonkowie w [...]r. dysponowali środkami finansowymi w łącznej kwocie [...] zł, na którą złożyły się m.in.: - przychody wykazane w PIT-36 w kwocie [...] zł, w tym [...] zł z działalności gospodarczej, - pieniądze pobrane z kont bankowych w kwocie [...] zł, - pożyczka od rodziców w kwocie [...] zł, - pieniądze ze sprzedaży samochodu w kwocie [...] zł. W odniesieniu do wykazanych w oświadczeniu majątkowym oszczędności gotówkowych przechowywanych w domu w kwocie [...] zł lub [...] zł na dzień [...] organ I instancji przyjął, że małżonkowie nie posiadali takich oszczędności i powołał się na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli S. z dnia [...] ustalającą zryczałtowany podatek od dochodów z nieujawnionych źródeł za 1999r., w której szczegółowo omówiono tę kwestię. Na użytek niniejszej sprawy organ zmniejszył koszty uzyskania przychodów w działalności gospodarczej podatnika z kwoty [...] zł wykazanej w PIT-36 do kwoty [...] zł wyłączając m.in. kwotę [...] zł odpisów amortyzacyjnych z wyjaśnieniem, że odpisy te są kosztem uzyskania przychodu, ale nie są rzeczywistym poniesionym w tym roku wydatkiem. Z kolei po stronie wydatków organ uwzględnił m.in. kwotę [...] zł faktycznie wydatkowaną w 2000r. na zakup środków trwałych. Na skutek odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i ustalił zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w kwocie [...] zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy powołał się na ustalenia dokonane w postępowaniu odwoławczym od decyzji z [...] dotyczącej roku podatkowego 1999r.i przyjął, że małżonkowie otrzymali w [...]r. z okazji ślubu prezenty pieniężne w kwocie łącznej [...], a nie - jak twierdzili - w kwocie [...]. W tym zakresie ustalono, że uczestnikami wesela mogło być [...] osób, w tym [...] osób z najbliższej rodziny. Uznano, że osoby z najbliższej rodziny ofiarowały wyższe prezenty pieniężne w łącznej w kwocie [...] zł. Natomiast pozostałe osoby [...] - zdaniem organu odwoławczego - mogły ofiarować po [...] zł każdy, czyli łącznie [...] zł. Wskazana wysokość prezentów [...] zł odpowiada kosztem organizacji wesela na jedną osobę poniesionym przez rodziców Państwa Młodych i stanowi, zdaniem organu odwoławczego, najbardziej prawdopodobną wysokość prezentów weselnych, co przedstawiono w zestawieniu na str. [...] decyzji. W konsekwencji uznano, że małżonkowie otrzymali tytułem prezentów ślubnych łącznie kwotę [...] zł i kwotę tę uwzględniono jako posiadane na [...] oszczędności gotówkowe na pokrycie wydatków poniesionych w [...]. Organ odwoławczy uznał za niewiarygodne wyjaśnienia podatników, że otrzymane prezenty weselne były wyższe wskazuje na rozbieżności zeznań co do otrzymanej kwoty oraz na wątpliwy fakt przechowywania tej kwoty w domu przez okres ok. [...] lat. W odniesieniu do wypłat z kont bankowych organ odwoławczy skorygował błąd rachunkowy organu I instancji wskazując, że wypłaty wyniosły [...] zł a nie [...] zł. W pozostałym zakresie analizę stanu środków na rachunkach i lokatach bankowych organ odwoławczy uznał za prawidłową. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisów art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1 i art. 181 Ordynacji podatkowej oraz naruszenia art. 9 ust.1, art. 20 ust.1 i 3 i art. 30 ust.1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz. 416 ze zm.). W uzasadnieniu skargi skarżący kwestionuje ustalenia co do wysokości prezentów weselnych wskazując, że dokonana ocena dowodów jest dowolna i nie odpowiada rzeczywistości oraz obowiązującym zwyczajom zaś kwota [...] zł wyliczona została w sposób karkołomny. Skarżący wyjaśnia, że spowodowane to jest upływem długiego okresu czasu, jednak bezspornie zostało dowiedzione, że była to kwota około [...]. Tym samym posiadane na [...] środki gotówkowe były odpowiednio wyższe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Mimo prawidłowego założenia, że prezenty weselne stanowią mienie znajdujące pokrycie ujawnionych źródłach, organ odwoławczy w sposób dowolny ocenił dowody i ustalił wysokość otrzymanych prezentów metodą niemożliwą do zaakceptowania. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zagadnienie dotyczące wysokości prezentów weselnych otrzymanych przez małżonków w [...]r. w pierwszej kolejności było rozpatrywane w postępowaniu podatkowym dotyczącym zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł za [...]r. zakończonym decyzjami UKS [...]. oraz decyzjami odwoławczymi Dyrektora Izby Skarbowej dnia [...]. zaskarżonymi następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokami z dnia [...] sygn. akt I SA/Sz 263/07 i I SA/Sz 264/07 uchylił decyzje organu odwoławczego. W uzasadnieniu obu wyroków Sąd uznał, że ocena dowodów dotyczących prezentów weselnych dokonana przez organ odwoławczy narusza zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ord. pod.) wyjaśniając cyt: "W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: - należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, - materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, - ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376-378). Analiza motywów przedstawiona w zaskarżonej decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwala stwierdzić, iż wnioskowanie organów podatkowych narusza reguły postępowania podatkowego, nie ma oparcia w zasadach logiki i doświadczenia życiowego. Skarżący wskazuje na uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów w tym zdyskwalifikowania m.in. na zasadzie doświadczenia życiowego, dowodu w postaci oświadczeń uczestników przyjęcia weselnego co do przekazanych kwot, poprzez przyjęcie, że wynikająca z doświadczenia życiowego zasada wskazuje, ze osoby spoza kręgu najbliższych członków rodziny przekazują prezenty o wartości równej kosztowi zorganizowania wesela na jednego uczestnika, pomijając okoliczności podnoszone przez skarżącego a dotyczące zamożności samych podatników, kręgu w którym się obracają także uczestników przyjęcia weselnego. Za uzasadniony uznać należy zarzut skarżącego w tym zakresie. Co istotne, organ nie kwestionuje faktu otrzymania/przekazania pieniędzy przez uczestników wesela, ale ich wysokość. Wyprowadzenie z doświadczenia życiowego zasady, tak jak to czyni organ przy określaniu wysokości kwot przekazanych prezentów ślubnych nie sposób podzielić. Podzielić należy pogląd wyrażony przez skarżącego, że o wysokości kwot prezentów ślubnych decyduje zasobność ofiarodawców. Wskazać też należy, że przy prezentach ślubnych kształtuje się pewien zwyczaj, przy czym nie sposób ustalić jednej sztywnej zasady bez odniesienia do określonych środowisk w których się on tworzy. Przyjęte przez organ wnioskowanie, że goście weselni spoza najbliższego kręgu rodziny ofiarowują kwotę równą kosztowi przyjęcia w przeliczeniu na jednego uczestnika, bez uwzględnienia i odniesienia się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy a podnoszonych przez podatnika, wpływających na wysokość kwot ofiarowanych, narusza powołane wyżej reguły dowodzenia. Ocena wiarygodności przedstawionych przez stronę oświadczeń, oświadczeń/zeznań świadka, zastrzeżona dla organu rozpoznającego sprawę, w zakresie jej poprawności, nie może wynikać z dowolnie wybranych fragmentów, lecz powinna stanowić efekt rozważenia całokształtu ujawnionych przez stronę czy świadka okoliczności, i to w powiązaniu z innymi dowodami opisującymi zdarzenie będące przedmiotem osądu w sprawie - czego zabrakło w niniejszej sprawie co do kwot przekazanych tytułem prezentów ślubnych". Powyższe nieprawidłowości w ocenie dowodów w całe rozciągłości odnoszą się do niniejszej sprawy, bowiem od prawidłowego "rozliczenia" roku podatkowego [...] zależne jest "rozliczenie" roku podatkowego [...]. Z tych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o p.p.s.a. O kosztach orzeczono na art. 200, a o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.