I SA/Sz 265/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący M. P., wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o przyznanie adwokata z urzędu, który uzupełnił w dniu 9 kwietnia 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), składając urzędowy formularzu PPF. Ze złożonego przez skarżącego urzędowego formularza i dokumentów złożonych w wykonaniu wezwania Sądu wystosowanego do M. P. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 436/08 a załączonych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i córką, przy czym córka przebywa obecnie za granicą, gdzie prawdopodobnie się uczy. Strona nie ma z nią kontaktu, nie wie, jakie są jej źródła utrzymania. Skarżący wraz z żoną utrzymują się z jego renty w wysokości ok. 700 zł brutto. Żona jest bezrobotna bez prawa do zasiłku i od września nie otrzymywała żadnych dochodów. Strona nie posiada żadnych wartościowych ruchomości, zasobów pieniężnych, nieruchomości, ma tylko lokatorskie spółdzielcze prawo do mieszkania o powierzchni 60 m 2. Na rachunek bankowy skarżącego wpływa jedynie jego renta. Natomiast z wyciągów karty kredytowej wynika zadłużenie na kwotę 4.156, 67 zł, które strona spłaca po ok. 300 zł miesięcznie. Skarżący zaciągnął też kredyt "halogotówka" o limicie 7.500 zł, dostępny w październiku w kwocie 322 zł, w listopadzie - 848 zł. Na drugiej karcie kredytowej z limitem 3.000 zł saldo zadłużenia wynosiło 2.714,86 zł. Jednocześnie strona oświadczyła, że nie korzysta z pomocy społecznej i nie ubiegała się o taką pomoc w latach 2006-2008. Konieczne wydatki miesięczne (czynsz, energia elektryczna) wynoszą 409 zł. Około 100 zł miesięcznie skarżący wydaje na leki. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: M. P. swoim wnioskiem objął w przedmiotowej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, żądając tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Uwzględniając to, że ze względu na przedmiot skargi (decyzja w sprawie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne) zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. skarżący jest zwolniony z mocy prawa z ponoszenia kosztów postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji jak i sądem drugiej instancji, ocenę zasadności wniosku w pozostałym zakresie tj. ustanowienia pomocy prawnej z urzędu oprzeć należało o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy składający wniosek wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymanie siebie i rodziny. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanego wniosku o ustanowienie adwokata, należy stwierdzić, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie bowiem skarżący wykazał, że nie stać go na poniesienie kosztu wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Jak wynika z akt sprawy miesięczny stały dochód na utrzymanie rodziny (siebie i bezrobotnej żony) stanowi renta z tytułu czasowej niezdolności do pracy - obecnie w kwocie 592, 96 zł, które to świadczenie jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 19 grudnia 2008 r. (dowód k. 50) zostało mu przyznane do dnia 30 kwietnia 2009 r. W związku z upływem okresu, na jaki renta została przyznana, od 1 maja 2009 r. nastąpi wstrzymanie jej wypłaty. Skarżący wezwany w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 436/08 do złożenia oświadczenia, czy uzyskuje jakiekolwiek dochody z tytułu udziałów w spółce "C" Sp. z o.o. w K. wyjaśnił, iż wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i w związku z powyższym nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Jako dowód skarżący przedłożył zawiadomienie z dnia 8 stycznia 2008 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością u dłużnika zajętej wierzytelności będącego Spółką, dokonane przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. na łączną kwotę 118.268,94 zł (k. 47 i 48). Ze znajdujących się w aktach sprawy umów bankowych wynika ponadto, iż w dniu 21 czerwca 2005 r. skarżący zawarł z Bankiem "B" umowę o prowadzenie rachunku kredytowego i wydanie karty kredytowej z limitem do 5.000 zł. Na dzień 25 marca 2009 r. skarżący posiadał zadłużenie w kwocie 5.157,36 zł (z odsetkami za zwłokę). W związku z tym, iż na dzień 24 marca 2009 r. skarżący nie dokonał minimalnej wpłaty w kwocie 493,54 zł, linia kredytowa została zablokowana. Ponadto jak wynika z pisma z dnia 31 marca 2009 r. skierowanego do skarżącego przez "S", z uwagi na brak spłaty przez skarżącego zadłużenia w kwocie 835,56 zł zostaną wobec skarżącego wszczęte procedury windykacyjne. Natomiast z umowy zawartej przez skarżącego w dniu 27 września 2006 r. z Bankiem "N" wynika, że przyznano skarżącemu kredyt w kwocie 3.000 zł, który jest spłacany przez skarżącego poprzez dokonywanie jego minimalnej spłaty (5 % zadłużenia). Źródłem finansowania tej spłaty jest dochód z tytułu renty, które to świadczenie wpływa na rachunek skarżącego prowadzony w tym banku (dowód k. 38-43). Z zestawienia zadłużenia zaciągniętego w ramach kredytu "halogotówka" wynika z kolei, iż na dzień 14 kwietnia 2009 r. skarżący zobowiązany jest do zapłaty kwoty 1.640,67 zł. Na podstawie wydruku z rachunku bankowego w Banku "N" należy stwierdzić, iż na dzień 31 marca 2009 r. saldo jest ujemne (2.844,72 zł). Częściowa spłata wcześniejszego zadłużenia w tym rachunku, nastąpiła na skutek wpłaty dokonanej w dniu 16 lutego 2009 r. przez "S". Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, i nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na samodzielne uiszczenie wynagrodzenia adwokata. O powyższym przekonują takie okoliczności jak stan zadłużenia skarżącego, wysokość jego renty, która do dnia 30 kwietnia 2009 r. stanowi jedyne źródło utrzymania dwuosobowej rodziny (skarżącego i jego żony) oraz przedłożone zaświadczenie o wpisaniu go do rejestru dłużników (dowód k. 30). Ponieważ skarżący nie uzyskuje żadnych innych dochodów ani nie korzysta z innej pomocy finansowej, w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, skarżący uprawdopodobnił, iż zaciąga kolejne pożyczki (kredyty) na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania. Wobec powyższego, uznając, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. W związku z tym, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy, dlatego w tym zakresie również odmówiono przyznania prawa pomocy.