I SA/Sz 265/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-09-24
Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Marzena Kowalewska, Anna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez płatnika może zostać uwzględniony, gdy nie zachodzi całkowita nieściągalność tych należności, a jedynie brak majątku do egzekucji stwierdzony protokołem o stanie majątkowym zobowiązanego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ponieważ nie stwierdzono ich całkowitej nieściągalności. Protokół o stanie majątkowym zobowiązanego nie jest dokumentem równoznacznym z postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu braku majątku, o którym mowa w przepisach. Egzekucja była skutecznie prowadzona ze świadczenia rentowego skarżącego, co wykluczało całkowitą nieściągalność.Stan faktyczny
Skarżący M.P. zwrócił się do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną, a także błędy sądowe, które doprowadziły do upadłości firmy. Organ odmówił umorzenia składek finansowanych przez płatnika, uznając, że nie zachodzi ich całkowita nieściągalność, ponieważ egzekucja była prowadzona ze świadczenia rentowego skarżącego. Skarżący w skardze podniósł m.in. zarzuty dotyczące przedawnienia należności, wadliwości decyzji ZUS oraz braku dostępu do sądu w postępowaniu cywilnym, które miało przyczynić się do jego zadłużenia. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokata kwotę tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu wydatków.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Anna Sokołowska Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. M. D. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej oraz kwotę [...] złotych tytułem zwrotu poniesionych wydatków. .
Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960r. Kpa (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Nr [...] odmawiającą M.P. umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika i umarzającą postępowanie w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia 24 października 2008r. M.P. zwrócił się do organu o umorzenie należności wobec ZUS powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją zdrowotną i materialną, wskazując, że jedynym źródłem utrzymania jest otrzymywane świadczenie rentowe w wysokości [...] miesięcznie. Podał też, że zobowiązania wobec ZUS powstały w wyniku błędów sądowych, które nie pozwoliły na ukończenie procesu restrukturyzacji i w efekcie doprowadziły do upadłości jego firmy oraz rozstroju zdrowia.
Rozpoznając sprawę Zakład ustalił, że zadłużenie [...] dotyczy składek za zatrudnionych przez niego pracowników. W odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek stosownie do art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych który stanowi, że do powyższych składek nie stosuje się przepisów o umorzeniu, Zakład umorzył postępowanie.
Natomiast w odniesieniu do składek finansowanych przez płatnika, zastosowanie znajduje art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i mogą one być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi wówczas, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia
i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zakład ustalił, że w odniesieniu do zobowiązań M.P. nie została stwierdzona całkowita nieściągalność. W szczególności, uprawniony do oceny sytuacji majątkowej i finansowej organ egzekucyjny, tj. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził, że zobowiązania M.P. są niemożliwe do wyegzekwowania z powodu braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź też oczywistym jest, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z akt sprawy wynikało, że zobowiązania były skutecznie dochodzone ze świadczenia rentowego w ramach egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Oddziału ZUS, a obecnie postępowanie egzekucyjne kontynuuje Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego. Jak stwierdził Zakład, do czasu jego zakończenia istnieje potencjalna możliwość uregulowania długu w całości lub w części. W tej sytuacji Zakład stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez M.P. jako płatnika.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M.P. wskazał, że w 2000r. w jego firmie wybuchł pożar, który spowodował straty w obiektach i towarze. Zdarzenie to przyczyniło się do powstania zaległości podatkowych oraz zadłużenia wobec ZUS, gdyż nie uzyskując odszkodowania, zmuszony był przeznaczyć środki finansowe na wypłaty dla pracowników i likwidację szkód po pożarze. M.P. wskazał, też że skierował do sądu pozew przeciwko ubezpieczycielowi wraz
z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. Nie uzyskał zwolnienia od kosztów przez Sąd, który w ten sposób odebrał mu konstytucyjne prawo do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że sędziowie fałszowali dokumenty, z tego względu działanie sądów przyczyniło się do powstania zadłużenia, a brak dostępu do sądu był przyczyną złożenia wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, co mogło przyczynić się do uratowania firmy i majątku.
Rozpoznając ponownie sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że powołane w odwołaniu okoliczności nie dają podstaw do zmiany decyzji, gdyż umorzenia należności z tytułu składek jest uzasadnione, wtedy gdy faktycznie nie istnieją szanse na odzyskanie tych należności. W świetle art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, możliwość umorzenia składek jest uprawnieniem Zakładu, a nie obowiązkiem. Oznacza to, że podejmując decyzję o umorzeniu, Zakład musi stwierdzić zaistnienie chociażby jednej z przesłanek określonych w powołanym przepisie. Jednakże pomimo stwierdzenia takich przesłanek Zakład nie jest obowiązany do udzielenia dłużnikowi ulgi w postaci umorzenia. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, dlatego rezygnację z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym.
Trafna jest ocena zawarta w decyzji pierwszoinstancjynej, iż w przypadku M.P. brak jest możliwości umorzenia długu z uwagi na całkowitą nieściągalność. Nie zachodzi bowiem żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymieniona w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zasadne było również nie rozpatrywanie wniosku o umorzenie w oparciu o zasady określone
w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., gdyż zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych możliwość umorzenia na wymienionych zasadach dotyczy wyłącznie należności na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Natomiast zobowiązania wymienione w decyzji z dnia [...] Nr [...] dotyczą należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Taki stan powoduje, że wniosek o umorzenie nie mógł być rozpoznany
w oparciu o zasady określone w w/w rozporządzeniu, a jedynie w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. pod kątem wystąpienia całkowitej nieściągalności zadłużenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.P. wniósł o uchylenie obu decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i umorzenie jego zobowiązań. W uzasadnieniu skargi przytoczył okoliczności, które spowodowały powstanie zadłużenia wobec ZUS, takich jak pożar prowadzonej przez niego firmy
w 2000r. oraz nie uzyskanie odszkodowania od ubezpieczyciela przez to, że sądy cywilne nie zwolniły go od kosztów sądowych co spowodowało, że nie mógł dochodzić odszkodowania z tytułu ubezpieczenia przed sądem. Wyjaśnił, że w tej sprawie wniósł skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który uznał jednogłośnie złamanie prawa, które przyczyniło się do tego, że nie zakończył postępowania restrukturyzacyjnego i ostatecznie musiał ogłosić upadłość.
W ocenie skarżącego, wszelkie jego zobowiązania z uwagi na upływ czasu jak też brak majątku do normalnej egzystencji a przede wszystkim dlatego, że żadna decyzja ZUS nie ma mocy prawnej ponieważ wszystkie te dokumenty co najwyżej można traktować jako projekt decyzji, a nie samą decyzję powinny być uchylone. Wszystkie zaległości wobec ZUS się przedawniły, a dokumenty "decyzje" nie mogą być traktować jako istniejące w świetle prawnoprocesowym. Skarżący przywołał wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2003r. sygn. akt CZP/94/02 uchwałę Sądu Najwyższego z 13 marca 2002r. w sprawie III CZP 12/02/OSNC z 17 lutego 2003r., postanowienie Sądu Najwyższego z 18 marca 2003r. sygn. akt III CZP/91/02, postanowienie Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2003r. w sprawie III CZP/84/02 oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku I Acz/2634/03, z których w jego ocenie wynika, że zgodnie z art. 358 kpc określenie że podpis pod uzasadnieniem nie może być rozumiane w taki sposób, że sentencja jak i uzasadnienie stanową jedną czynność objętą jednym dokumentem podpisanym pod uzasadnieniem. Brak podpisu decyzji, a podpisanie tylko uzasadnienia decyzji powoduje, że decyzja taka nie istnieje. Według skarżącego przepisy kodeksu cywilnego wyraźnie rozróżniają sentencję decyzji od jej uzasadnienia.
Skarżący nie zgodził się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji że ZUS "może" ale nie musi umorzyć zobowiązań.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargę nie jest zasadna.
Na wstępie zauważyć należy, iż będąc powołanym do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz sprawując tę kontrolę poprzez orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, a więc w granicach, jakie zakreślone zostały przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontroli sądu administracyjnego podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola ta sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznawanej sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć co najmniej istotny wpływ na jej wynik. Nie należy natomiast do kompetencji sądu administracyjnego rozstrzyganie samej sprawy administracyjnej.
W związku z tym, iż przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tegoż Zakładu, którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w sytuacjach określonych w ust. 2-4. I tak, należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie tam wyliczonych,
a mianowicie wtedy, gdy:
- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia
28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym;
- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję;
- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.
Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy
i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
- gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, co dokonać się winno na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła, jak to wynika nie tylko z powołanego wyżej przepisu art. 28 ust. 1, ale także z przepisu art. 83 ust. 1, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisów tych wynika, że o ile decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności może został wydana zarówno z inicjatywy samego Zakładu ("z urzędu"), jak i z inicjatywy zobowiązanego, o tyle decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tychże składek, wydawana pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, zapaść może wyłącznie na wniosek zobowiązanego, skoro możliwym jest to tylko wtedy, "jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny", jak chce tego przepis § 3 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), co w szczególności ma miejsce w razie wykazania którejkolwiek z sytuacji w przepisie tym dalej przywołanych.
W przypadku obu rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych pozostawił swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Mając zatem na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, jakim są całkowita nieściągalność, niemożność opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym m.in. niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyni wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił i następnie uzasadnił, iż
w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z uwagi na brak trwałej - całkowitej ich nieściągalności. Organ wskazał, że egzekucja jest skutecznie prowadzona ze świadczenia rentowego skarżącego. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności. Skarżący przedłożył sądowi w terminie publikacji "protokół o stanie majątkowym zobowiązanego" podpisany prze poborcę skarbowego Pierwszego Urzędu Skarbowego. W odniesieniu do tego dokumentu stwierdził na rozprawie, że posiada dokument urzędowy stwierdzający, że nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Oceniając ten dokument należy stwierdzić, że "Protokół o stanie majątkowym zobowiązanego" nie jest tym dokumentem o jakim mowa w art. 28 ust.1 pkt 5 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powołanego przepisu wynika, że całkowita nieściągalność zachodzi między innymi wówczas, gdy "naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Bowiem stosownie do art. 59 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.)
w przypadkach, o których mowa w § 1 i § 2 art. 59 tej ustaw, a więc w przypadku między innymi, gdy w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, organ egzekucyjny czyli naczelnik urzędu skarbowego wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem "Protokół o stanie majątkowym zobowiązanego" nie jest wystarczającym dokumentem do uznania, bowiem jest to stwierdzenie naczelnika urzędu skarbowego stwierdzające brak majątku.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, którego skarżący jednak nie uzasadnił, wyjaśnić należy, że 10-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przewidziany w art. 24 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie obejmuje zaległości składkowych już przedawnionych w dniu wejścia w życie nowej regulacji terminu przedawnienia przepisy, które weszły w życie dnia 1 stycznia 2003r.mają zastosowanie do zaistniałego uprzednio lecz nadal trwającego zdarzenia w postaci niewykonania obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Nowelizacja art. 24 ust.1 ustawy systemowej stanowi przykład regulacji przewidującej bezpośrednie działanie ustawy nowej, nie ma natomiast charakteru działania prawa wstecz.
Nie można podzielić poglądu skarżącego, co do tego, że żadna decyzja ZUS nie ma mocy prawnej. Zarówno zaskarżona decyzja Prezesa ZUS jak i poprzednia wydane zostały w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a zgodnie z art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenia strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska osoby upoważnionej do wydawania decyzji, a w przypadku gdy od decyzji służy prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, decyzja powinna zawierać pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Obydwie decyzje Prezesa ZUS odpowiadają powyższym wymogom, dlatego podane przez skarżącego wyroki Sądu Najwyższego oraz Sądu Apelacyjnego oraz sformułowane przez skarżącego na ich podstawie w uzasadnieniu skargi poglądy należy ocenić jako nietrafne.
Zważywszy powyższe, uznając że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 stycznia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło