I SA/Sz 268/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [W.S] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [S.] z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. znak [...] w sprawie odmowy uwzględnienia zarzutów W. S. (dalej: "Strona", "Skarżący" lub "Zobowiązany") w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...] z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem terminu. Powyższe ostanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] r. znak [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zarzutów Strony wniesionych w dniu [...] r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...] i [...], odmówił uwzględnienia zarzutów z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że wszczął egzekucję administracyjną doręczając Zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych, tj. odpis tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] r., a odpisy tytułów wykonawczych nr [...], [...] w dniu [...] r. Wskazał również, że tytuły wykonawcze zawierały pouczenie o przysługującym Zobowiązanemu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Zobowiązany wniósł zarzuty w dniu [...] r., a więc po upływie ostatecznego terminu do wniesienia zarzutów, który swój bieg rozpoczął od daty doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, tj. w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] termin ten upłynął z dniem [...] r., natomiast w przypadku tytułów wykonawczych nr [...], [...] termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem [...] r. Z powyższych względów organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutów ze względu na niespełnienie - wymogów formalnych, tj. uchybienie 7-dniowemu terminowi do ich wniesienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania albo zwrot sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 6 i 7, art. 77 i 80 K.p.a., poprzez odmowę rozpatrzenia merytorycznego zarzutów i brak wyjaśnienia sprawy, a także brak podjęcia kontroli prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Strona zakwestionowała, że otrzymała tytuły wykonawcze lub upomnienia przed wszczęciem egzekucji, z tego względu nie można przyjmować, iż przekroczyła ona termin do złożenia zarzutów, skoro termin ten nie zaczął swojego biegu. Strona oświadczyła, że w okresie ostatnich 4 lat tj. od [...] r. do [...] r. przebywała za granicą, na potwierdzenie czego przedłożyła postanowienie Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia [...] r. o uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, zastosowanego postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r. Zobowiązany nie mógł więc, jego zdaniem, odebrać tytułu osobiście, ani nawet nie było fizycznej możliwości aby dokumenty te przekazano mu przez osoby trzecie. Nawet gdyby przyjąć, że było doręczenie zastępcze, to domniemanie to obalają, zdaniem Skarżącego, przedłożone przez niego dokumenty ze sprawy karnej. Strona zarzuciła, że organ w uzasadnieniu nie wskazał, kto odebrał te dokumenty, kto się na nich podpisał, czy podpisy te były czytelne czy tylko parafowane, czy doręczenie odbyło się w trybie art. 40 K.p.a., czy było to jakieś doręczenie zastępcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył treść art. 26 § 1, art. 27 § 1 u.p.e.a. dotyczących wszczęcia egzekucji oraz wymogów tytułu wykonawczego. Następnie organ odwoławczy ustalił, że z akt sprawy wynika, iż odpis tytułu wykonawczego nr [...] został wysłany na adres zamieszkania zobowiązanego, zaś jego odbiór w dniu [...] pokwitowała J. S., żona zobowiązanego, która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Ustalono także, że odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i [...], również wysłane na adres zamieszkania zobowiązanego, z powodu nieobecności adresata w dniu [...] r zostały pozostawione w F. U. P. nr [...] przy ul. [...] w [...], zaś zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości odebrania jej w terminie 7 dni pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. W dniu [...] r okazując pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego, jak wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, przesyłkę zawierającą odpisy tytułów wykonawczych odebrał D. S.. Adwokat D. S., jak wynika z dokumentów załączonych do pisma z dn. [...] r zawierającego zarzuty, reprezentował także zobowiązanego w [...] r w postępowaniu przed U. F. G. w W.. Organ odwoławczy wskazał, że Strona nie obaliła domniemania prawdziwości wynikającego z dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. Ponadto z załączonego do zażalenia postanowienia Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia [...] r. o uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania zastosowanego wobec zobowiązanego postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r nie wynika, że istniała obiektywna przeszkoda ażeby przesyłki zawierające odpisy tytułów wykonawczych zostały przekazane zobowiązanemu przez jego żonę bądź pełnomocnika lub dowiedział się on o ich treści od tych osób. Organ odwoławczy wskazał również, że z postanowienia tego nie wynika nic ponad to, że zobowiązany się ukrywał, co czyni logicznym jego działania polegające na nieodbieraniu kierowanych doń przesyłek pocztowych lub ustanowieniu pełnomocnika w osobie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) będącego prawdopodobnie również członkiem jego najbliższej rodziny, celem odbioru kierowanej do niego korespondencji oraz reprezentowania w postępowaniu przed różnych władzami i instytucjami. Wskazano także, że wbrew twierdzeniom Zobowiązanego, iż w okresie od [...] r. przebywał on za granicą i nie było fizycznej możliwości ażeby odbierał on jakąkolwiek korespondencję bądź też ażeby dokumenty były mu przekazywane przez osoby trzecie, z załączonego do pisma zawierającego zarzuty - pisma z dn.[...] r skierowanego do U. F. G. w W. wynika, że zobowiązany zapoznał się z treścią upomnienia z dnia [...] r., zaś w [...] r. korespondował z ubezpieczycielem G. r oraz z firmą windykacyjną I. J., w tym otrzymywał kierowane do niego pisma od tych podmiotów w taki sposób, że mógł zapoznać się z ich treścią. W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, że odpisy wymienionych tytułów wykonawczych, zostały doręczone dorosłemu domownikowi zobowiązanego - żonie oraz pełnomocnikowi do odbioru korespondencji ustanowionemu przez zobowiązanego odpowiednio w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. i od tychże dni rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. W konsekwencji należy przyjąć, że termin do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. upłynął odpowiednio w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. W ocenie organu odwoławczego, zarzuty, opatrzone datą [...] r., zostały nadane przez Kancelarię Adwokacką w tym samym dniu za pośrednictwem polskiego operatora pocztowego. A zatem nadając w dniu [...] r. pismo zawierające zarzuty Zobowiązany uczynił to z uchybieniem ustawowego terminu do ich zgłoszenia. W tym stanie rzeczy zdaniem organu odwoławczego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W skardze wywiedzionej na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu egzekucyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo zmianę zaskarżonych postanowień poprzez ich uchylenie i umorzenie egzekucji, a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, to jest: - art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i odmowę umorzenia egzekucji, w sytuacji gdy organ nie wykazał doręczenia upomnienia Skarżącemu przed wszczęciem egzekucji oraz doręczenia tytułów egzekucyjnych; - art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez brak merytorycznego rozpatrzenia zarzutu nieistnienia po stronie Skarżącego obowiązku jakiegokolwiek świadczenia, co winno być brane z urzędu przez organ egzekucyjny w każdym stadium sprawy egzekucyjnej, a nie tylko na wniosek dłużnika i wyłącznie w ramach sformalizowanych zarzutów; - art. 27 § 1 u.p.e.a. poprzez niesłuszne uznanie, że Skarżący złożył zarzuty po terminie i nie obalił domniemania prawidłowego doręczenia mu tytułów egzekucyjnych z pouczeniem o możliwości złożenia zarzutów; 2. naruszenie przepisów Ordynacji Podatkowej, a zwłaszcza: a/ art. 121 i art. 122 O.p., poprzez zaniechanie ciążącego na organie obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego i jego wybiórczej ocenie, co miało wpływ na wynik sprawy i brak ustalenia czy Skarżący otrzymał w sposób prawidłowy upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a także wadliwe ustalenie na podstawie złożonych do sprawy dokumentów, że Skarżący został powiadomiony przez swoich rodziców o treści tytułów egzekucyjnych; b/ art. 120 O.p. wyrażającego też zasadę praworządności i legalizmu, poprzez tolerowanie sytuacji, że Skarżący nie będąc dłużnikiem - co wykazane zostało dokumentami i co znane było organom administracji - zmuszony jest regulować za osobę trzecią zadłużeń spowodowanych przez tą osobę. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1320 ze zm.), p.p.s.a., uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprawujących wymiar sprawiedliwości sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem oraz rozstrzygania sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, ma stwierdzić, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga do sądu dotyczyła postanowienia organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego – Prezydenta Miasta [...] w kwestii odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem terminu. Jak wynika z akt sprawy odpis tytułu wykonawczego nr [...] został wysłany na adres zamieszkania Zobowiązanego, zaś jego odbiór w dniu [...] pokwitowała J. S., która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru uczyniono bowiem adnotację, iż przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi, żonie adresata, która podjęła się oddania przesyłki adresatowi. Ustalono także, że odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i [...], również wysłane na adres zamieszkania Zobowiązanego. Z powodu nieobecności adresata w dniu [...] r zostały pozostawione w F. U. P. nr [...] przy ul. [...] w [...], zaś zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości odebrania jej w terminie 7 dni pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. W dniu [...] r. okazując pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego o numerze G [...] - jak wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - przesyłkę zawierającą odpisy tytułów wykonawczych odebrał D. S. – ojciec Skarżącego. Wskazać zatem trzeba, że do postępowania egzekucyjnego w administracji z mocy art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczy to także przepisów dotyczących doręczeń, przy czym prawidłowość doręczeń należy oceniać z punktu widzenia przepisów obowiązujących w dacie tych doręczeń. Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że jak stanowił art. 39 organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W myśl art. 40 § 1 pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W myśl § 2 jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Stosownie do art. 42 § 1 pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie z § 2 pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl § 3 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Co bardzo istotne w myśl art. 43 w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Pierwszą kwestia sporną było to czy odbiór tytułu wykonawczego w dniu [...] r. przez J. S. należało uznać za skuteczne doręczenie ww. pisma Stronie. Jak stanowi powyższy przepis, w przypadku nieobecności adresata w domu, przepis ten dopuszcza doręczenie pisma za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, jeżeli podjął się on oddania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że adresat był nieobecny, a pismo doręczono dorosłemu domownikowi – J. S., która je pokwitowała i która podjęła się oddania pisma adresatowi. Zatem zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 43 k.p.a. i odpis tytułu wykonawczego należy uznać za doręczony prawidłowo. Co prawda jak podnosi Skarżący J. S. jest jego matką, nie zaś żoną jak uznał organ, jednak zdaniem Sądu nie ma to istotnego znaczenia dla wyniku postępowania. Nie ma bowiem sporu co do tego, że J. S. jest dorosłym domownikiem adresata. Sąd administracyjny natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie może uchylić decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie natomiast, że J. S. jest matką, a nie żoną Skarżącego w sytuacji gdy jest jego domownikiem i spełnione są pozostałe wymogi z art. 43 k.p.a. nie ma wpływu na wynik postępowania. Nie ma też zdaniem Sądu podstaw by kwestionować odbiór w dniu [...] r. pozostałych tytułów przez posiadającego pełnomocnictwo notarialne do odbioru przesyłki D. S.. Jak wynika z akt sprawy z powodu nieobecności adresata stosownie do art. 44 § 1 i § 2 k.p.a. przesyłka w dniu [...] r została pozostawiona w F. U. P. nr [...] przy ul. [...] w [...], zaś zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości odebrania jej w terminie 7 dni pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. W dniu [...] r. odebrał ją okazując stosowne pełnomocnictwo notarialne – co zostało potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – D. S.. Zgodnie natomiast z art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, przesyłka pocztowa może być także wydana ze skutkiem doręczenia pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych - w placówce pocztowej. W takim stanie rzeczy zasadnie organy przyjęły, że tytuły wykonawcze zostały doręczone prawidłowo. Zatem trafne jest też ustalenie, że złożenie zarzutów w dniu [...] r., w sprawie w której odpisy tytułów egzekucyjnych ze stosownym pouczeniem zostały prawidłowo doręczone w dniach [...] r. - nastąpiło z uchybieniem terminu. Okoliczności natomiast, na które wskazywał Skarżący (nieobecność w kraju) mogłyby ewentualnie stanowić podstawę do ubieganie się o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, na co trafnie wskazał organ I instancji, a czego Skarżący we właściwym terminie nie uczynił. Tylko na marginesie Sąd wskazuje, że zaoferowany na okoliczność przebywania Skarżącego za granicą dowód w postaci postanowienia prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] r. potwierdza jedynie, iż Skarżący ukrywał się, nie zaś, że - jak twierdzi - przebywał 4 lata za granicą. Zupełnie nietrafne są też zarzuty skargi, iż organ pominął w swoich ustaleniach kwestię braku doręczenia przed wszczęciem egzekucji stosownych upomnień. W pełni uzasadnione jest bowiem twierdzenie organu, że po bezskutecznym upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów, organ nie był zobowiązany ani uprawniony do badania kwestii prawidłowości doręczenia upomnień w niniejszej sprawie. Wskazać należy tu, że brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 może być podstawą zarzutów, co wynika z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Skoro zarzutów tych nie wniesiono z zachowaniem wymaganego przepisami 7-dniowego terminu, to organ nie był uprawniony do badania zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, albowiem nie był uprawniony do merytorycznego rozpoznawania zarzutów. To samo należy odnieść do kwestii sprzedaży pojazdu przez Skarżącego i wskazywanego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Również ten zarzut oparty jak Strona wyraźnie wskazała o art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., mógłby zostać merytorycznie rozpatrzony, jedynie w przypadku złożenia zarzutów w terminie. Nie można też zgodzić się, iż organy obecnie rozpoznając zarzuty i zażalenie Skarżącego winny w niniejszej oprzeć się na podstawie art. 29 u.p.e.a. Organy mogły zbadać prawidłowość zastosowania tego przepisu w ramach zarzutów opartych o art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., które jak wielokrotnie wskazywano, złożono z uchybieniem terminu. Nie miało też miejsca wbrew zarzutom skargi naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. albowiem Strona w niniejszym postępowaniu nie składała wniosku o umorzenie postępowania, a skorzystała z zupełnie innego środka – a mianowicie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym złożonych na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Całkowicie nietrafione są natomiast zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej stanowiących ogólne zasady postępowania. Przepisy Ordynacji podatkowej w tym zasady ogólne postępowania podatkowego bowiem nie znajdują zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zasady zaś ogólne z kodeksu postępowania administracyjnego doznają istotnych ograniczeń, organy egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie prowadzą też postępowania dowodowego, dlatego również zarzuty dotyczące postepowania dowodowego należało uznać za nietrafne. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.