I SA/Sz 269/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności na zalesienie p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżąca W. W. w dniu 10 czerwca 2009 r., złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych wynika, co następuje. W. W. jest osobą samotną, owdowiałą, mieszkającą samotnie w domu, który wymaga remontu (dowód: oświadczenie potwierdzone przez sołtysa – k. 36). Leczy się z powodu niedosłuchu i choroby żył. Skarżąca posiada ½ domu o pow.[...] m kw. oraz [...] ha (w tym [...] ha stanowi las). Dochody skarżącej to emerytura w wysokości [...] zł brutto miesięcznie oraz dochód z ½ udziału w prowadzonym kantorze wymiany walut w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zasobów pieniężnych skarżąca nie wykazała (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Skarżąca wykonując wezwanie referendarza sądowego przedłożyła wykaz ponoszonych miesięcznie koniecznych wydatków na utrzymanie domu, wyżywienie i leczenie, w łącznej kwocie [...] zł, wymieniając w nim stałe opłaty: energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci, telefon, gaz, opał, wywóz nieczystości, ubezpieczenie domu, antenę satelitarną oraz ratę na aparat słuchowy, żywność, leki, podatek, środki czystości, prasę, a także koszty pielęgnacji lasu ([...] zł miesięcznie na [...] ha). Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że od czasu do czasu musi zakupić jakąś odzież i obuwie, ponosi również koszty dojazdów do pracy (40 km), a w najbliższym czasie zamierza całkowicie wymienić zniszczone poszycie dachowe, co stanowić będzie koszt ok. [...] zł, w związku z którym zmuszona będzie zaciągnąć kredyt. Dokumentując powyższe wydatki strona przedłożyła: polisę ubezpieczenia za mieszkanie, faktury za opłaty, nakaz płatniczy w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009. Z przedłożonej historii rachunku bankowego W. W. za okres od [...] wynika, że na konto skarżącej wpływała emerytura w kwocie [...] zł netto, a saldo końcowe na dzień 30 czerwca 2009 r. wynosiło [...] zł. Z zaświadczenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego z dnia 10 lipca 2009 r. wynika, iż W. W. w latach 2006-2009 nie otrzymała dotacji w formie płatności do gruntów rolnych z tytułu realizacji programów PROW (k. 40). Natomiast w dodatkowym oświadczeniu skarżąca podała, że na podstawie decyzji z [...] otrzymała pomoc na zalesianie gruntów rolnych w kwocie [...] zł na (dowód: odpis decyzji ARiMR z [...] – k. 53). Skarżąca przedłożyła odpis rocznego zeznania podatkowego za 2008 r. (PIT - 36), w którym zadeklarowała przychody z emerytury w wysokości [...] zł, a także z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie [...] zł oraz łączne dochody z wymienionych źródeł stanowiące podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł. W zaświadczeniu wystawionym przez Biuro rachunkowe prowadzące księgowość skarżącej, wskazano, iż W.W. z tytułu prowadzonej działalności w zakresie skupu i sprzedaży walut w okresie od stycznia do czerwca 2009 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 w/w ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 w/w ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalne niezbędne (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., (w którym mowa o braku jakichkolwiek możliwości na poniesienie kosztów sądowych), co do zasady nie może więc mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadających majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z 18 stycznia 2005 r. OZ 1099/04). Jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy skarżąca, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (nie posiada innych osób na utrzymaniu) i uzyskuje stały dochód nie tylko z emerytury, ale i z działalności gospodarczej. Ze swojego udziału w prowadzonym kantorze wymiany walut od stycznia 2009 r. osiągnęła dochód około 4.700 zł, ze złożonego zeznania rocznego PIT 36 wynika, iż za zeszły rok podatkowy przychód z tego tytułu wyniósł aż [...] zł, (koszty uzyskania przychodów –[...] zł), a dochód do opodatkowania –[...] zł. Ponadto W.W. jest współwłaścicielem domu o pow. [...] m kw., a także posiada [...] ha nieruchomości rolnej, w tym [...] ha lasu, w związku z czym korzystała z pomocy na zalesiane gruntów rolnych uzyskując w 2006 r. kwotę [...] zł. Na podstawie tych okoliczności, nie można uznać, że skarżącej nie stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia przesłanki ustawowe przyznania prawa pomocy. W tym stanie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.