I SA/Sz 28/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2009 r. wniosku J. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a: 1. przyznać J. Ł. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie [...] złotych, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący J. Ł., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł od wniesionej skargi złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach oraz przedłożonych dokumentów wynika, co następuje. J. Ł. jest osobą bezrobotną, otrzymuje zasiłek w kwocie [...] zł netto (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] r. k. 13), jest osobą o orzeczonym lekkim stopniu niepełnosprawności, wymagającą zatrudnienia na odpowiednim stanowisku pracy (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] k. 12). Wnioskodawca zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu komunalnym z małżonką, z którą - jak podaje - pozostaje w separacji. Na utrzymaniu strony pozostaje dwójka dzieci. Skarżący oświadczył, że córka –[...] po ukończeniu I stopnia Wyższej Szkoły Humanistycznej z przyczyn ekonomicznych (wysokie czesne) przełożyła studia II stopnia na miesiąc październik br., do czasu ukończenia licencjatu przez syna – [...] , który jest studentem III roku Pedagogiki (zaświadczenie uczelni wyższej – Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej z [...] k. 18). Córka obecnie zamieszkuje w S. i poszukuje pracy. Małżonka skarżącego – B. Ł. uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę na stanowisku nauczyciela w wysokości [...] zł netto miesięczne (zaświadczenie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w K. z [...] r. k. 20). Wnioskodawca podał, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania komunalnego wynoszą [...] zł miesięcznie, oświadczył także, że wydatki te ponoszone są solidarnie w udziale po 50 % przez małżonków, w przypadku braku dochodów po stronie wnioskodawcy (np. jak obecnie) koszty te ponosi w całości B. Ł.. Wykonując w tym zakresie zobowiązanie Referendarza sądowego skarżący przedłożył faktury i inne dowody wpłat dokumentujące powyższe wydatki na opłaty mieszkaniowe (faktury za energię elektryczną k. 21, dowody wpłat i zawiadomienie dotyczące czynszu, opłaty za gaz k. 22, faktury za telefon k. 23, 25, za internet k. 24) Wnioskodawca nie wykazał żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). J.Ł. nie korzysta z pomocy społecznej (zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w K. k. 19). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie – p.p.s.a) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Po przeanalizowaniu złożonego przez J. Ł. oświadczenia majątkowego oraz nadesłanych dokumentów należy stwierdzić, że skarżący wykazał, że poniesienie w całości w chwili obecnej kosztów sądowych sprowadzających się na tym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie[...] zł może spowodować uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. Będzie jednak stać skarżącego na partycypowanie w kosztach postępowania w kwocie [...] zł z niżej wskazanych powodów. Wprawdzie skarżący podaje, że utrzymuje się samodzielnie z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości ok. [...] zł i ma na utrzymaniu dwójkę studiujących dzieci ( w wieku [...] i [...] lat), ale z dalszych oświadczeń wynika, że zamieszkuje wraz z małżonką, która uzyskuje stałe dochody w kwocie ok. [...] zł netto miesięcznie i ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania komunalnego w 50% albo nawet 100 %. Wnioskodawca wskazał, że postaje z małżonką w separacji, ale nie stanowi to okoliczności uniemożliwiającej ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych w sytuacji osiągania niskich dochodów przez wnioskodawcę (lub ich braku), decydując o przyznaniu prawa pomocy należy brać po uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób zobowiązanych do alimentacji. Małżonkowie mają obowiązek – wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego opiekuńczego – wzajemnej pomocy , również w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Przyjmuje się, że obowiązek ten obejmuje nawet małżonków nie prowadzących od lat wspólnego gospodarstwa domowego, pozostających w tzw. faktycznej separacji. W niniejszej sprawie wnioskodawca wskazał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z małżonką jednakże wobec tego, że - jak była mowa wyżej - zamieszkuje z małżonką i pozostaje de facto na jej utrzymaniu (choćby w zakresie opłat za mieszkanie) należało przyjąć, że z łącznych dochodów małżonki i wnioskodawcy w kwocie ok. [...] zł, z których po potrąceniu wydatków na mieszkanie w kwocie ok. [...] zł pozostaje ok. [...] zł, można zaoszczędzić kwotę [...] zł bez negatywnych skutków dla egzystencji rodziny. Przy powyższej ocenie wzięto pod uwagę okoliczność, że strona, jak podaje ma na utrzymaniu dorosłego studiującego w Łodzi syna, a dorosła córka mieszka w Szczecinie i poszukuje pracy. Jednak należy zauważyć, że nie podano we wniosku ani w późniejszym oświadczeniu jakie wydatki w związku z tym ponosi rodzina, wobec tego nie można ich było uwzględnić w powyższej ocenie. Rozstrzygnięcie takie oznacza, że strona w chwili obecnej zostaje zwolniona od uiszczenia jedynie połowy wpisu od skargi, nie wykazała bowiem, aż tak nadzwyczajnych okoliczności (np. całkowita niezdolność do pracy ze względu na zły stan zdrowia, itp.), które pozwoliłyby przyznać jej zwolnienie od całości kosztów, tj. od całej opłaty sądowej oraz ewentualnych innych jeszcze kosztów, które mogą powstać w tym postępowaniu. Zwolnienie jej w pełnym zakresie na tym etapie postępowania byłoby przedwczesne. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.