I SA/Sz 280/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant Elwira Pawlak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skarga R.A. oraz S. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 1997-1998 wraz z odsetkami o d d a l a skargi Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy odmówił R.A. i S.A. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 1997-1998 w kwocie [...] wraz z odsetkami w wysokości [...]. Decyzję tę organ doręczył także trzeciemu współwłaścicielowi nieruchomości J.H. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że wskazany organ uznał, iż po stronie podatników nie występują przesłanki ważnego ich interesu oraz interesu publicznego, które uzasadniałyby udzielenie im pomocy ze środków publicznych, aczkolwiek organ ten przyznał, że znajdują się oni w trudnej sytuacji finansowej, która jednak nie jest nadzwyczajna, ani spowodowana okolicznościami nieprzewidywalnymi. Stwierdził ponadto, że za powstałą zaległość podatkową odpowiadają wszyscy współwłaściciele, z których jeden – J.H., jest przedsiębiorcą, lecz nie przedstawił zaświadczeń o pomocy de minimis, jak również nie przedłożył żadnych dowodów obrazujących jego stan majątkowy, ani nie poparł wniosku o umorzenie zaległości. Organ ten także wskazał, że na nieruchomości, na której w latach 1997-1998 znajdował się ośrodek wypoczynkowy, prowadzone były kolonie letnie dla dzieci z terenów popowodziowych, a wypoczynek został zorganizowany przez jednego ze współwłaścicieli – J.H., tak więc uzasadnione było opodatkowanie tej nieruchomości w stawkach przewidzianych dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Ponadto, postępowanie wykazało, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości nie przedawniło się, a egzekucja jest prowadzona i dłużnicy posiadają majątek na jego zapłacenie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego R.A., podnosząc zarzuty, głównie, przeciwko decyzjom wymiarowym z lat 1997-1998, będącym źródłem podatku od nieruchomości, który stał się zaległością podatkową stanowiącą przedmiot postępowania w sprawie o umorzenie. W zakresie przesłanek ważnego interesu podatnika, bądź interesu publicznego skarżący wskazał na możliwości finansowe majętnego współwłaściciela – J.H. i podniósł, że organ podatkowy stronniczo chroni go od odpowiedzialności za powstałą zaległość, a zaległość egzekwuje z emerytury ojca – S.A. Ponadto, w odwołaniu wskazano, że J.H. utrudniał oraz uniemożliwiał R. i S. A. korzystanie z nieruchomości wspólnej. W wyniku rozpoznania odwołania R.A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. Uzasadniając swoją decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że sprawę o umorzenie zaległości podatkowych z lat 1997-1998 rozpatruje już po raz kolejny, gdyż w poprzednich postępowaniach, prowadzonych przez organ I instancji, dochodziło do uchybień formalno-prawnych i merytorycznych. W swojej poprzedniej decyzji z dnia [...] Kolegium zwróciło uwagę na wiele różnych aspektów sprawy, które organ podatkowy I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozstrzyganiu o możliwości udzielenia ulgi podatkowej. Wójt Gminy nieodmiennie jednak odmawiał umorzenia zaległości, wskazując, że w sprawie nie występują przesłanki ważnego interesu podatnika, czy interesu publicznego. Kolegium przypomniało także, że organem uprawnionym do udzielania ulgi podatkowej jest organ podatkowy I instancji. Dalej Kolegium wskazało, że po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego musi zgodzić się z argumentacją organu I instancji, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, bowiem, wydając tę decyzję, organ podatkowy I instancji dysponował obszernym materiałem dowodowym obrazującym stan finansowy i bytowy wnioskodawców R. i S. A. Przedłożyli oni różne dowody na okoliczność uzyskiwania dochodów i ponoszenia wydatków, przedstawili również warunki, w jakich bytuje R.A.. Przyczyny, które były i są wciąż źródłem trudności płatniczych podatników nie noszą jednak charakteru wyjątkowych, ani nadzwyczajnych. Są one wyrazem autonomicznych decyzji podatników, w tym R.A. – bezrobotnego. Fakt bycia bezrobotnym i nieuzyskiwanie środków finansowych nie jest przesłanką do umorzenia podatku, bowiem podatnik jest mężczyzną młodym, zdolnym do pracy i posiada potencjalne możliwości uzyskiwania dochodu. Jego ojciec – S.A. posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury. Nie można też nie brać pod uwagę trzeciego odpowiedzialnego za podatek współpodatnika, który jest przedsiębiorcą i, jak informuje R.A., posiada on wystarczający majątek na zapłatę zaległości, a wobec tego, że odpowiedzialność za podatek od nieruchomości jest solidarna, organ podatkowy zobowiązany jest wziąć pod uwagę możliwości zapłaty podatku przez wszystkich współpodatników. Ponadto, Kolegium stwierdziło, że - po wielomiesięcznym postępowaniu wyjaśniającym - organ podatkowy I instancji miał możliwość wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i miał podstawy, aby ustalić, że w sprawie nie występuje ważny interes podatnika, ani interes publiczny. Decyzję swą organ I instancji podjął w trybie uznania administracyjnego, co oznacza, że tylko on mógł zadecydować o udzieleniu ulgi podatkowej. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że organ podatkowy I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie wyjaśniające i dokonał analizy materiału dowodowego pod kątem ustalenia istnienia po stronie podatników przesłanek ważnego ich interesu lub interesu publicznego, dlatego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, R.A. oraz S.A. wnieśli na nią skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skargach skarżący ponowili argumentację podnoszoną w postępowaniu odwoławczym oraz dodatkowo wskazali, że źródłem ich problemów finansowych jest fakt, że Wójt Gminy, wydając decyzje wymiarowe w sprawie podatku od nieruchomości za lata 1997-1998, popełnił błąd polegający na wystawieniu wadliwych trzech decyzji, skierowanych osobno do każdego ze współwłaścicieli, obejmujących kwoty odpowiadające ich udziałom, tj.: w 1/4 na R. i na S. A. oraz w ½ na J.H., zamiast jednej decyzji na wszystkich współwłaścicieli, jako solidarnie zobowiązanych. Ponadto, skarżący wskazali, że w latach 1997-1998 nie korzystali z nieruchomości, jako prowadzący działalności gospodarczej, czynił to tylko J.H., który jest zamożnym biznesmenem, a na terenie Gminy nabył liczne nieruchomości, w tym stacje paliw, dom wielorodzinny oraz posiada luksusowe samochody o wartości znacznie przewyższającej milion złotych, a mimo to nie ponosił i nie ponosi odpowiedzialności za powstałą zaległość podatkową, zaś Wójt Gminy skierował egzekucję do ich majątku, tj. osoby bezrobotnej oraz emeryta. Ponadto, skarżący wskazali, że wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy zniósł współwłasność nieruchomości, którą obciążono podatkiem od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zasadności zarzutów skargi i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie narusza prawa. Na wstępie należy przypomnieć i stwierdzić, że umorzenie zaległości podatkowych, w tym odsetek od tych zaległości, podobnie jak zaniechanie poboru podatku, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. Sposób sformułowania dyspozycji przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ocenę istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Oznacza to w niniejszej sprawie konieczność przeprowadzenia oceny czynności postępowania dowodowo-wyjaśniającego organów podatkowych i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszyły one zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Sam wybór rozstrzygnięcia przez organ podatkowy, dokonywany z uwzględnieniem zasad słuszności i celowości, pozostaje już poza kontrolą sądowo-administracyjną, zgodnie bowiem z treścią przepisu art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny jest powołany do sprawowania w zakresie swojej właściwości kontroli działań administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, co odnosi się do prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sadu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, przesłanki umorzenia, wskazane w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, należy oceniać w kontekście aktualnej, indywidualnej sytuacji majątkowej podatnika, z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność uiszczenia podatku, w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości Przechodząc od tych uwag ogólnych na grunt sprawy będącej przedmiotem skarg R.A. oraz S.A. oraz rozpoznania organów podatkowych, uznać należy, że organy podatkowe obu instancji sprostały wskazanym wyżej wymaganiom. Organy te, w szczególności przeprowadziły dokładną analizę obecnego stanu finansowego i osobistego skarżących podatników, jak też powiązały ten stan z okolicznościami które doprowadziły do powstania zaległości podatkowych i, następnie, należycie oceniły te okoliczności w kontekście przesłanek, określonych w przepisie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. z punktu widzenia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego i nie przekroczyły, przy tym, zasady swobodnej oceny dowodów. Niewątpliwe jest, jak prawidłowo uznały to organy podatkowe, że zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości oraz odsetki od zaległości w tym podatku spowodowane zostały w związku z prowadzeniem przez jednego z podatników – J.H. działalności gospodarczej i nie wynikały z nadzwyczajnych okoliczności, na które podatnicy nie mieli wpływu. Spór podatników o sposób użytkowania wspólnej nieruchomości, ciągnący się od [...] aż do dnia [...] tj. wydania wyroku przez sąd powszechny, nie mógł stanowić podstawy do umorzenia powstałej zaległości, tym bardziej, że – jak wskazywali sami skarżący – podatnik J.H. posiada majątek, wystarczający na spłatę zadłużenia. Fakt natomiast wydania przez organ podatkowy I instancji wadliwych decyzji wymiarowych w podatku od nieruchomości za lata 1997-1998, gdyż skierowanych osobno do każdego ze współwłaścicieli i obejmujących kwoty podatku odpowiadające udziałom współwłaścicieli w nieruchomości, na etapie postępowania w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej, nie mógł mieć istotnego wpływu na treść wydanej decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, bowiem w tym postępowaniu brane są pod uwagę inne okoliczności, tj. ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Dodatkowo, należy zauważyć, na co zwracał uwagę organ podatkowy I instancji w toku prowadzonego postępowania, że J.H. w terminie uiścił nałożony na niego podatek od nieruchomości za lata 1997-1998, wynikający z decyzji wymiarowych skierowanych do niego, a obejmujących jego udział (½) w nieruchomości wspólnej, tak więc organ podatkowy I instancji miał podstawę, aby pozostałą nieuiszczoną kwotę podatku dochodzić w trybie egzekucji administracyjnej od skarżących, chociaż, co słusznie podnoszą skarżący, gdyby J.H. nie prowadził działalności gospodarczej na nieruchomości wspólnej, wysokość podatku od całej nieruchomości byłaby zdecydowanie niższa. Ta ostatnia okoliczność została jednak wzięta pod rozwagę przez organ podatkowy I instancji, tak więc nie można temu organowi zarzucić, że nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Miał tę okoliczność na względzie także organ podatkowy II instancji. W tej sytuacji, należy więc raz jeszcze przypomnieć, że w sprawach udzielania ulg podatkowych, do których należy umorzenie zaległości podatkowych i odsetek od tych zaległości, wyłączną kompetencję posiada organ podatkowy I instancji, którym w tej sprawie jest Wójt Gminy. Ani zatem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające w sprawie jako organ podatkowy II instancji, ani też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, kontrolujący legalność zaskarżonej w tej sprawie decyzji, nie posiadają kompetencji do udzielania ulg podatkowych. Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy był – zdaniem Sądu – wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organ odwoławczy należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe obu instancji podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i, niebudzącego wątpliwości, materiału dowodowego celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wobec tego, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargi należało oddalić.