I SA/Sz 280/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od VII-XI 2004 r., II-VI, IX 2005 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący M. P., wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 kwietnia 2010 r. wpis od skargi w niniejszej sprawie został ustalony w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że pozostaje bez pracy i bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych dochodów, mieszka z mamą G. P. i pozostaje na jej utrzymaniu. W oświadczeniu majątkowym skarżący wpisał udział w [...] prawa własności lokalu położonego w S. przy ul. S.[...] ; nie wykazał posiadania innego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). W rubryce formularza, dotyczącej dochodów skarżący wpisał wynagrodzenie G. P. ze stosunku pracy, prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe, w kwocie [...] zł brutto. Podano także, że miesięczne wydatki rodziny (ponoszone przez G. P.) to: czynsz za mieszkanie w kwocie [...] zł, opłata za energię w kwocie [...] zł, spłata kredytu mieszkaniowego w kwocie [...] zł, wpłata z tytułu egzekucji [...] zł, spłata rat za telewizor [...] zł, abonament telefoniczny[...] zł, spłata pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych [...] zł, abonament telewizyjny [...] zł, bilet miesięczny [...] zł, rehabilitacja [...] zł, zakup żywności i środków czystości w kwocie [...] zł. Referendarz sądowy, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a) wezwaniem z dnia 10 maja 2010 r. zobowiązał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów, uzupełniających dane, tj.: odpisów rocznych zeznań podatkowych za 2008 r. i 2009 r. M. P. oraz za rok 2009 G. P. wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym; aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym lokat) przez M. P. i G. P. z ich stanem za okres od 10 lutego 2010 r. do 10 maja 2010 r., w terminie10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas żądanych dokumentów nie nadesłał. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno-bytowej jest jedynym, na podstawie którego oceniana jest zdolność osoby fizycznej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ocena zaś spełnienia tych przesłanek została pozostawiona uznaniu Sądu (referendarza sądowego) rozpoznającemu wniosek. Należy także wskazać, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, na podstawie powyższych kryteriów (w odniesieniu do sytuacji materialnej wnioskodawcy) wysokość wpisu ma znaczenie i jest uwzględniana w ramach wszystkich obciążeń finansowych oraz możliwości ich uiszczenia przez stronę bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Od wysokości wpisu, co do zasady zależy też wola strony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże wysokość wpisu od skargi nie stanowi bezpośredniej i jedynej przesłanki ubiegania się o dofinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym. Strona ma bowiem wykazać, że ze względu na jej sytuację finansową, partycypowanie w kosztach sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Sytuacja majątkowa skarżącego podlegała juz ocenie w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, składał on bowiem wniosek o prawo pomocy w innej sprawie, rozpoznawanej wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie i korzystał on z częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Jednakże każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie i ze względu na upływ czasu kolejny wniosek o prawo pomocy nie może zostać uwzględniony bez poczynienia ponownych ustaleń faktycznych. Dlatego też skarżący został zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych. Uprawnienie Sądu (referendarza sądowego) do żądania ujawnienia informacji majątkowych i o stanie rodzinnym wynika wprost z przepisów prawa – art. 255 p.p.s.a. oraz przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (DZ. U. Nr 227, poz. 2245). W rozpoznawanej sprawie skarżący uchylił się od złożenia dokumentów, mogących zoobrazować jego aktualną sytuację materialną, w tym kopii zeznań podatkowych własnych i prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe matki, wyciągów z ich rachunków bankowych, a także aktualnego zaświadczenia o statusie bezrobotnego (zaświadczenie takie znajduje się w aktach sprawy ale pochodzi z dnia 4 września 2009 r.). Należy podkreślić, że konieczność przedstawienia konkretnych danych, dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy podyktowane jest wyjątkowym charakterem instytucji, wynikającym z zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, musi zatem liczyć się z określoną, prawnie uregulowaną, ingerencją w sferę jego prywatności. Nieustosunkowanie się do wezwania, powoduje, że brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca wykazał, że spełnił warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tej sytuacji, ze względu na wyjątkowy charakter prawa pomocy, finansowanego ze środków publicznych, wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie, gdyż mogłoby to prowadzić do nadużycia omawianej instytucji. Wobec powyższego, uznając że M. P. nie wykazał, aby spełniał ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.