I SA/Sz 281/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 2003-2004 oraz 2006-2016 wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi, 2) zwolnić E. G. od pozostałych kosztów sądowych w sprawie, 3) ustanowić adwokata. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E E. G. w związku ze skargą na opisaną wyżej decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną [...]. Wskazał, że wszystko w sprawie jest krzywdzące dla Skarżącego i jego żony; oboje małżonkowie są bezradni, schorowani i bezdomni. Źródłem utrzymania jest działalność twórcza, literacka i artystyczna Skarżącego, z której to działalności uzyskuje dochody w wysokości netto [...] zł miesięcznie (brutto [...] zł). Podał, że miesięcznie wydaje [...] zł na wynajem mieszkania, dodatkowo na media [...] zł. Odnośnie do nieruchomości, wskazał na nieruchomość rolną o powierzchni 8,1 ha. Innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności Skarżący nie wykazał. Jednocześnie ze złożeniem wniosku Skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w wysokości [...] zł (przelew z rachunku bankowego I. G. zamieszkałej w Wierzchominie nr [...]). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił dodatkowo, że osiągnięty dochód z działalności usług pracowni plastycznej wynosi [...] zł; żona nie otrzymuje żadnych świadczeń. Stan środków na rachunku bankowym Skarżącego wynosi [...] zł, z kolei żona skarżącego nie ma żadnych rachunków. Odnośnie do nieruchomości rolnej w miejscowości W., wyjaśnił, że nie posiada decyzji podatkowej (nakazu płatniczego) ustalającej wysokość podatków lokalnych; podał, że urząd uniemożliwia korzystanie w swobodny sposób z własności; oświadczył, że aktualnie nie korzysta z nieruchomości. Wyjaśnił, że na tej nieruchomości nie ma już domu, "jest tylko szansa na zbudowanie baraku i w ostatnich dniach naszego życia przetrwać wśród zgliszczy, nie być ciężarem dla dzieci, którym nie mogliśmy nic dać ani pomóc". Wyrażając swoje niezadowolenie z powodu złego ("bestialskiego") traktowania, liczą na zrozumienie i wsparcie. Skarżący wyjaśnił, że życie w stresie i depresji wywołało liczne choroby (jaskra obu oczu, utrata widzenia na jedno oko). Skarżący podkreślił, że będąc w podeszłym wieku (61 lat) zmaga się z cierpieniem, liczy na zrozumienie sądu i choćby cień nadziei na poprawę losu. W załączeniu przekazał: kopie dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki na utrzymanie mieszkania w K. z okresu listopad 2012 r. – kwiecień 2018 r.; kopię umowy najmu z dnia 25 marca 2012 r. dwupokojowego mieszkania w K. przy ul. [...] o powierzchni pow. [...] m˛ z czynszem [...] zł; zestawienie odczytów liczników na wodę; kopię dokumentacji medycznej potwierdzającej stan zdrowia Skarżącego (jaskra obu oczu). W aktach administracyjnych sprawy (k. 7) znajduje się wydruk z systemu [...] potwierdzający, że Skarżący w deklaracji PIT- 28 za 2015 rok zadeklarował przychody w kwocie [...]zł, a za 2016 rok [...] zł. Z kolei z adnotacji pracownika organu podatkowego (k.12) wynika, że w dniu 14 grudnia 2016 r. dokonano zajęcia nieruchomości Skarżącego nr [...]; rzeczoznawca wycenił nieruchomość na kwotę [...]zł. Dane z elektronicznych ksiąg wieczystych potwierdzają, że ww. nieruchomość to opisane we wniosku gospodarstwo rolne Skarżącego o powierzchni [...] ha z zabudowaniami, stanowiące przedmiot współwłasności majątkowej małżeńskiej, położone w miejscowości W., zajęte przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K.; nieruchomość jest obciążona licznymi hipotekami zwykłymi i przymusowymi. W aktach administracyjnych znajduje się również zaświadczenie lekarskie z dnia 19 stycznia 2018 r. (k.55) potwierdzające, że żona Skarżącego jest niezdolna do podjęcia pracy. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ [...]) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ [...] – dostępne na [...]). Jednak zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na uwadze uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy od skargi, należało postępowanie zainicjowane przedmiotowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy umorzyć w zakresie wniosku o zwolnienie od wpisu od skargi, stosownie do treści art. 249a p.p.s.a., o czym postanowiono w pkt. 1) postanowienia. Z kolei w zakresie wniosku obejmującego należne w przyszłości ewentualne inne koszty sądowe w sprawie oraz ustanowienie adwokata, należało stwierdzić, co następuje. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc wnioskodawca powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r. o sygn. akt II CZ [...], Lex nr 8623). Analiza wniosku Skarżącego wraz z przedłożonymi dokumentami potwierdzającymi stan majątkowy, finansowy, stan zdrowia pozwala na stwierdzenie, że wykazał on, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Referendarz dał wiarę powyższym oświadczeniom Skarżącego, że obecnie znajduje się wraz z żoną w trudnej sytuacji finansowej i nie posiada żadnych oszczędności. Referendarz stwierdził, że bieżące dochody Skarżącego, utrzymującego dwuosobową rodzinę, przy wykazanych wydatkach, nie pozwalają na poczynienie oszczędności i ustanowienie adwokata z wyboru oraz poniesienie innych ewentualnych dalszych kosztów sądowych. W konsekwencji referendarz ocenił, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając stan zdrowia Skarżącego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 i art. 243 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt. 2) i 3) sentencji.