I SA/Sz 286/08
WyrokWSA w Szczecinie2008-08-20
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Marzena Kowalewska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, otrzymując niejednoznaczny wniosek podatnika o ulgę podatkową, powinien wezwać go do sprecyzowania wniosku, zamiast od razu odmawiać wszczęcia postępowania lub prowadzić je w niewłaściwym trybie?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, w tym organy podatkowe, są zobowiązane do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów. W przypadku niejednoznacznego wniosku podatnika o ulgę podatkową, organ powinien wezwać stronę do jego sprecyzowania, zamiast odmawiać wszczęcia postępowania lub prowadzić je w trybie niezgodnym z żądaniem strony. Niewyjaśnienie przedmiotu wniosku i prowadzenie postępowania przez długi okres w niewłaściwym trybie stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, które może mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Podatnik D. Z. złożył wnioski o zwolnienie z podatku od nieruchomości za 2006 r. i umorzenie za 2007 r., uzasadniając je planowanymi inwestycjami i tworzeniem nowych miejsc pracy. Organ I instancji odmówił umorzenia zaległości podatkowej, uznając brak ważnego interesu podatnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji, stwierdzając, że wnioski dotyczyły zaniechania poboru podatku, a nie umorzenia zaległości, które w momencie składania wniosków jeszcze nie istniały. WSA uchylił decyzję SKO w części dotyczącej roku 2006, uznając naruszenie przepisów postępowania przez organy obu instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy w tej części. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 i 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję - w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] – w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z 14 lutego 2006 r. prowadzący działalność gospodarczą D. Z. zwrócił się do Wójta Gminy K. z prośbą o zwolnienie z płatności podatku od nieruchomości za rok 2006. Prośbę swą podatnik uzasadnił oświadczeniem, że uzyskana pomoc zostanie w całości przeznaczona na nakłady związane z tworzeniem nowych miejsc pracy związanych z nową inwestycją, bowiem na przełomie lutego i marca zamierza zatrudnić dwóch pracowników skierowanych przez PUP w Pyrzycach.
Pismem z 15 marca 2006 r. organ podatkowy zawiadomił wnioskodawcę, iż sprawa zostanie zakończona do 30 czerwca 2006 r., a następnie w dniu 13 kwietnia 2007 r. organ wezwał podatnika do uzupełnienia wniosku o dokumenty potwierdzające poniesienie wydatków na nową inwestycję oraz "potwierdzających zorganizowanie stażu pracy i prac interwencyjnych w 2006 r.".
W dniu 21 kwietnia 2007 r. D. Z. zwrócił się do organu podatkowego
z prośbą o umorzenie podatku od nieruchomości za rok 2007. Wniosek swój uzasadnił nieukończeniem modernizacji zakładu i brakiem źródeł dochodów.
Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 24 maja 2007 r. Powiatowy Urząd Pracy w P. poinformował organ podatkowy, iż D. Z. zawarł z Urzędem umowę na zatrudnienie osoby bezrobotnej w ramach prac interwencyjnych, na okres od 15 marca 2006 r. do 14 marca 2008 r.
Organ podatkowy I instancji decyzją z dnia [...], nr: [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ stwierdził, że w ostatnim czasie u wnioskodawcy nie wystąpiły okoliczności, które można określić jako ważny interes podatnika, a podnoszone przez podatnika argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do umorzenia zaległości podatku od nieruchomości za wymieniony okres. Ponadto organ wskazał, że podatnik osiągnął w 2006 r. dochody w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast w odniesieniu do przedłożonego przez podatnika rozliczenia dochodu za okres styczeń – marzec 2007 r. stwierdzono, iż nie poparto ich żadnym dowodem o charakterze obiektywnym, zatem organ podatkowy nie dał wiary takim "jednostronnym" twierdzeniom podatnika.
W odwołaniu od tej decyzji D. Z. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając, iż postępowanie w sprawie wniosku z dnia 14 lutego 2006 r. trwało rok i cztery miesiące, w związku z czym stwierdził, że wydanie decyzji przez wójta po tak długim okresie prowadzenia postępowania spowodowało obciążenie podatnika odsetkami. Gdyby bowiem wójt wydał decyzję o odmowie udzielania ulgi w podatku za 2006 r. w ustawowym terminie, to podatnik nie popadłby w zwłokę i nie byłoby podstawy do naliczenia odsetek. Ponadto podatnik zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie czy podatnik spełnia warunki do udzielenia ulgi, oraz bez przeprowadzenia analizy sytuacji materialno-finansowej i kondycji prowadzonego przez podatnika zakładu. Podatnik wskazał też na niedokonanie matematycznych wyliczeń kwoty pozostającej po odliczeniu kosztów od dochodów i niedokonanie oceny, czy jest to kwota uzasadniająca przesłanki do umorzenia podatku od nieruchomości za 2006 i 2007 r.
Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, w tym po uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumenty obrazujące sytuację materialną podatnika, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją
z [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, w związku z art. 59 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z 14 lutego 2006 r. podatnik zwrócił się do organu podatkowego o zwolnienie z płatności podatku od nieruchomości za 2006 r., a wnioskiem z 21 kwietnia 2007 r. – o umorzenie podatku od nieruchomości za rok 2007. Organ podatkowy I instancji wydał natomiast decyzję, w której - w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 O.p. - odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku za wymienione lata. W ocenie organu odwoławczego, wnioski nie dotyczyły umorzenia zaległości, lecz zaniechania poboru podatku od nieruchomości, w związku z czym organ wyjaśnił, że kwestię zwolnień w podatku od nieruchomości reguluje ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), w której - w art. 7 - wymieniono enumeratywnie przypadki i podmioty zwolnione od podatku od nieruchomości.
Organ odwoławczy stwierdził dalej, że organ podatkowy I instancji wydał rozstrzygnięcie na podstawie przepisu dotyczącego umorzenia zaległości podatkowych, których w momencie składania wniosków jeszcze nie było, bowiem płatności rat podatku od nieruchomości za rok 2006 przypadały na: 16 marca,
16 maja, 16 września oraz 16 listopada 2006 r. i dopiero po tych terminach stały się zaległościami. W odniesieniu do zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2007, jedynie niezapłacona rata przypadająca na 16 marca 2007 r. była zaległością w momencie składania wniosku.
Uznając ponadto, że organ podatkowy jest związany treścią wniosku - w tym sensie, iż nie może zastosować innej ulgi niż ta, o którą prosi podatnik i nie może wyjść poza granice wniosku - zdaniem organu odwoławczego należało (na podstawie art. 165a O.p. w związku z art. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Umorzenie zaległości podatkowych nie było bowiem "treścią żądań rozpatrywanych wniosków i nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie". W tym zakresie podatnik może złożyć odrębne wnioski, do rozpatrzenia w trybie art. 67a § 1 pkt 2 lub pkt 3 O.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie D. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w części dotyczącej podatku za 2006 r. Decyzji tej zarzucił rażące naruszenie prawa, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię
i niewłaściwe zastosowanie.
Uzasadniając te zarzuty skarżący podniósł, iż organ odwoławczy "nie dokonał wyjaśnienia i nie wykazał stronie przesłanek, którymi się kierował przy przyjęciu za pewnik, że zostały wypełnione wszystkie wymagania formalne i prawne w podjętej decyzji z dnia 27 czerwca 2007 r. dotyczącej umorzenia podatku za 2006 r.".
Skarżący wskazał, że składając wniosek z dnia 14 lutego 2006 r. o zwolnienie
z płatności podatku od nieruchomości za 2006 r. był przekonany, iż nie będzie miał możliwości finansowych, aby należny podatek od nieruchomości w 2006 r. zapłacić, a wniosek motywował tym, że w przypadku umorzenia podatku będzie mógł przeprowadzić modernizację zakładu i zatrudnić nowych pracowników. W trakcie prowadzonej modernizacji wynikły jednak dodatkowe trudności finansowe, których nie mógł przewidzieć przed podjęciem decyzji o modernizacji – a którą był zobowiązany przeprowadzić, aby uchronić zakład przed likwidacją (dostosowanie do wymogów unijnych). Mimo telefonicznych monitów podatnika, organ podatkowy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, a postępowanie dowodowe organ przeprowadził dopiero w 2007 r., wzywając skarżącego do dostarczenia oświadczeń o stanie majątkowym oraz informacji o poniesionych nakładach finansowych na prowadzoną inwestycję.
Zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż w dniu złożenia wniosku (14 lutego 2006 r.) zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. jeszcze nie występowały, skarżący wskazał jednak, że organ podatkowy postępowanie mające na celu ustalenie stanu faktycznego dotyczącego sytuacji podatnika podjął dopiero w 2007 r., a wtedy zaległość podatkowa za 2006 r. już występowała. Ponadto, prowadząc postępowanie dowodowe w 2007 r. organ badał dokumenty potwierdzające sytuację podatnika w 2006 r., a nie w 2007 r. W ocenie skarżącego należy więc uznać, że wniosek złożony w 2006 r. stanowił podstawę wszczęcia postępowania w 2007 r., dotyczącego zaległości podatkowych za 2006 r. - w momencie podjęcia postępowania w 2007 r. wystąpiła bowiem przesłanka istnienia zaległości. Ponadto, zgodnie z art. 167 O.p., strona do czasu wydania decyzji przez organ i instancji może zgłosić nowe żądanie i właśnie w styczniu 2007 r. skarżący wystąpił ustnie do wójta o umorzenie podatku od nieruchomości za 2006 r., z uwagi na trudną sytuację finansową. Rozpatrując w 2007 r. złożony wniosek z 2006 r. organ podatkowy nie mógł więc uznać, że postępowanie o umorzenie podatku od nieruchomości za rok 2006 nie może być wszczęte.
Skarżący wskazał również, że składając wniosek o zwolnienie z podatku od nieruchomości za 2006 r. nie powoływał się na przepisy ustawy o podatkach
i opłatach lokalnych, a w prowadzonym postępowaniu wyjaśnił przeznaczenie wszystkich uzyskanych dochodów na dostosowywanie zakładu do wymogów przepisów unijnych, co wpłynęło na jego trudności finansowe i brak możliwości zapłacenia zaległego podatku.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) "sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej". Dokonując takiej kontroli pod względem zgodności z prawem, sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada, czy organy administracji do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd podziela pogląd organu odwoławczego wyrażony w zaskarżonej decyzji, iż organ podatkowy jest związany treścią wniosku podatnika - w tym sensie, że nie może prowadzić postępowania w przedmiocie zastosowania innej ulgi niż ta, o którą prosi podatnik i nie może wyjść poza granice wniosku. Stwierdzenie to jest w pełni zasadne. Aby tę zasadę zastosować w sprawie, niezbędne jest jednak prawidłowe ustalenie przedmiotu wniosku. Jeżeli treść wniosku jest oczywista, zbędne jest takie ustalanie, inaczej jest jednak w sytuacji, gdy treść wniosku nie jest jednoznaczna. W takim wypadku, na podstawie art. 169
§ 1, a także w związku z nakazami zawartymi w art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy powinien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania podania, aby podjęte rozstrzygnięcie (postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania albo decyzja wydana po przeprowadzonym postępowaniu) prawidłowo odnosiło się do przedmiotu żądania.
Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy dotyczącego objętego skargą roku podatkowego 2006, należy stwierdzić, że organy obu instancji nie spełniły wskazanych wymagań prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Otrzymując wniosek podatnika z 14 lutego 2006 r. o "zwolnienie z płatności podatku od nieruchomości za rok 2006" organ podatkowy - mając na uwadze nieprecyzyjne określenie wnioskowanej ulgi podatkowej (co znalazło potwierdzenie w rozbieżnej kwalifikacji tego wniosku przez organy obu instancji) - powinien wezwać podatnika do bliższego sprecyzowania wniosku. W ocenie Sądu – wbrew temu, na co wskazuje organ odwoławczy – przytoczone w podaniu określenie wnioskowanej ulgi nie wskazywało jednoznacznie na żądanie zastosowania zwolnień od takiego podatku przewidzianych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych (takiemu stwierdzeniu organu odwoławczego zaprzeczył też podatnik w skardze). Nie było więc podstaw do odmowy wszczęcia postępowania, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyłącznie na podstawie treści podania. Jednak nawet gdyby uznać, iż podatnik żądał ulg na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, to należy zauważyć, że wprawdzie w art. 7 ust. 1 wymieniono katalog zwolnień przedmiotowych od tego podatku (nazwany przez organ odwoławczy katalogiem zamkniętym), jednakże w ust. 3 tego artykułu upoważniono radę gminy do wprowadzenia, w drodze uchwały, także innych zwolnień przedmiotowych.
O uchwale rady gminy uczyniono wzmiankę na podaniu podatnika, zatem i ta kwestia powinna zostać wyjaśniona, przed ewentualną odmową wszczęcia postępowania. Na konieczność podjęcia "stosownej uchwały przez Radę Gminy w Kozielicach" powołuje się także organ podatkowy w piśmie do podatnika z dnia 15 marca 2006 r., zawiadamiającym o niemożliwości załatwienia sprawy w terminie miesięcznym
i wyznaczającym termin jej załatwienia do dnia 30 czerwca 2006 r. Te fakty mogą świadczyć o tym, iż istotnie organ I instancji traktował pismo podatnika jako wniosek o zastosowanie ulgi podatkowej na podstawie przepisów ustawy o podatkach
i opłatach lokalnych (chociaż z odwołania podatnika wynika, że miała to być uchwała w przedmiocie pomocy de minimis, a więc wydana w ramach ulg przewidzianych
w art. 67b Ordynacji podatkowej - co wywołuje dodatkowe wątpliwości, niewyjaśnione w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji). W razie niepodjęcia takiej uchwały istniała zatem możliwość odmowy wszczęcia postępowania – wszakże pod jednym warunkiem, iż taki był przedmiot wniosku podatnika (zastosowanie ulgi w trybie przewidzianym w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych).
Z akt sprawy wynika jednak, że po złożeniu przez podatnika w dniu
21 kwietnia 2007 r. wniosku o "umorzenie podatku od nieruchomości za rok 2007" (do tej pory organ w istocie nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego lub dowodowego), organ podatkowy potraktował oba wnioski strony łącznie i w kolejnych pismach (oraz w protokole zapoznania się podatnika z aktami sprawy i w decyzji) określał przedmiot postępowania jako "umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2006 i 2007 rok". Oznacza to, że mimo różnego określenia przez wnioskodawcę przedmiotu żądania w obu tych wnioskach, organ – bez wyjaśniania tych kwestii – potraktował je jednakowo, a zarazem (na co wskazywałyby przytoczone wyżej fakty) zmienił przedmiot postępowania w zakresie wniosku dotyczącego roku 2006, również bez wskazania w decyzji podstaw faktycznych do takiej zmiany.
Niezależnie od wskazanego wyżej niewyjaśnienia przedmiotu wniosku podatnika, należy wskazać na rażące naruszenie przez organ I instancji przepisów Ordynacji podatkowej o terminach załatwiania spraw, określonych w art. 139 § 1 i § 2 oraz w art. 140 tej ustawy. Wprawdzie w art. 141 przewidziano możliwość złożenia przez stronę ponaglenia do organu podatkowego wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, jednak nieskorzystanie z takiego trybu przez stronę nie zwalnia organu od obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.
W sprawie wniosku z 14 lutego 2006 r. przez okres 14 miesięcy nie przeprowadzono żadnej czynności, dopiero pismem z 13 kwietnia 2007 r. wezwano podatnika do uzupełnienia podania "w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za rok 2006". Podatnik przedłożył stosowne dokumenty, a postępowanie przed organem I instancji (prowadzone już łącznie w stosunku do roku 2006 i 2007) zostało zakończone decyzją tego organu z dnia 27 czerwca 2007r. Dopiero z decyzji organu odwoławczego, wydanej w dniu 30 listopada 2007 r., a więc po 21 miesiącach, podatnik dowiedział się, iż jego wniosek należało zakwalifikować jako wniosek o "zaniechanie poboru podatku od nieruchomości" i odmówić wszczęcia postępowania, a prowadzone przez organ I instancji postępowanie było bezprzedmiotowe, bowiem "umorzenie zaległości podatkowych nie jest treścią żądań rozpatrywanych wniosków". Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że nie można było potraktować pisma podatnika z 14 lutego 2006 r. jako wniosku o umorzenie zaległości podatkowej (jak to uczynił organ I instancji), bowiem w dniu jego składania zaległość taka jeszcze w podatku od nieruchomości za rok 2006 nie istniała. Praktycznie więc po niespełna dwóch latach trwania postępowania podatkowego podatnik dowiedział się, że jego wniosek został oceniony przez organ odwoławczy jako niewłaściwy, to jest przedwczesny (jeśli uznać, że dotyczył umorzenia zaległości podatkowej) albo bezprzedmiotowy (jeśli dotyczył zwolnienia od podatku na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Wypada zauważyć, że w obu tych (hipotetycznych, bo niewyjaśnionych dostatecznie) sytuacjach prowadzenie postępowania przez okres kilkunastu miesięcy było niczym nieuzasadnione, a ponadto przystąpienie przez organ I instancji w kwietniu 2007 r.
- a więc w czasie, gdy istniała już zaległość podatkowa w stosunku do wszystkich rat podatku od nieruchomości za 2006 r. - do zbierania dowodów dotyczących "umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za rok 2006", mogło upewnić podatnika, że wniosek jego był prawidłowy.
Stwierdzić przy tym należy, że przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw nie są jedynie przepisami instrukcyjnymi dla organu, wskazującymi zalecane okresy trwania postępowania, przepisy te mają przede wszystkim charakter gwarancyjny dla strony postępowania. Celem ich jest więc ograniczanie czasowe niepewnej sytuacji prawnej podatnika w trakcie prowadzonego (z urzędu lub na wniosek) postępowania podatkowego. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy upływ czasu pogarsza sytuację strony postępowania, np. poprzez narastanie odsetek od zaległości podatkowej.
Jeżeli zatem organ l instancji przez tak długi okres nie wskazał podatnikowi nieprawidłowości jego wniosku, a do zbierania dowodów w sprawie przystąpił gdy zaległość podatkowa już istniała, równocześnie określając przedmiot postępowania jako postępowanie w sprawie umorzenia tej zaległości, nadto organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe (dotyczące wprawdzie roku 2007), a następnie w ogóle nie dokonywał oceny zebranych dowodów, bowiem stwierdził, że postępowanie było bezprzedmiotowe i to z powodów zawartych już we wniosku podatnika - uznać należy, iż tak prowadzone przez organy obu instancji postępowanie w sposób istotny narusza zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, określoną w art. 120 § 1 Ordynacji podatkowej. W komentarzu do tego przepisu stwierdza się, że zasada ta "jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec tych organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2002 r., III SA 3390/00)"
– w: "Ordynacja podatkowa. Komentarz", praca zbiorowa S. Babiarz i inni, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 470.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji (a także decyzji organu I instancji) w części dotyczącej roku 2006 - byłoby nie do pogodzenia z wymienioną zasadą, jak również z zasadą udzielania przez organ informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego), określoną w art. 120 § 1 O.p.
W przedmiotowej sprawie niezbędne było zatem wezwanie podatnika do dodatkowego sprecyzowania wniosku, bowiem od tego uzależniony był dalszy tok postępowania, przy czym w razie określenia, iż żąda on umorzenia "zaległości" podatkowej należało wyjaśnić podatnikowi, iż wniosek taki jest przedwczesny, lub niezwłocznie odmówić wszczęcia postępowania, aby uchronić podatnika (i organ) przed wszczynaniem bezprzedmiotowego postępowania. Brak wyjaśnienia przedmiotu wniosku powoduje również, iż Sąd nie może dokonać rzetelnej oceny rozstrzygnięcia tego wniosku przez organy obu instancji, bowiem taka ocena byłaby przedwczesna. W ponownym rozpoznaniu sprawy należy więc przede wszystkim wyjaśnić tę kwestię, co ukierunkuje dalszy tok postępowania podatkowego.
Wskazać także należy, iż wniosek przedsiębiorcy o zastosowanie ulg podatkowych przewidzianych w przepisie art. 67a Ordynacji podatkowej (chyba, że w sposób jednoznaczny wskazał on, że żąda zastosowania zwolnienia podatkowego przewidzianego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych) powinien być rozpatrzony z uwzględnieniem przepisu art. 67b tej ustawy. Zatem w takim wypadku, po otrzymaniu stosownego wniosku (i po uzupełnieniu jego braków formalnych
– w razie ich wystąpienia) organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe dla ustalenia istnienia przesłanek stosowania takich ulg, w tym także określonych w przepisach krajowych lub unijnych, do których odsyła art. 67b O.p. Wskazać przy tym należy, że ciężar przedkładania dowodów potwierdzających istnienie faktycznych przesłanek do stosowania takich ulg obciąża podatnika.
Wobec uznania, iż decyzje organów obu instancji (w zaskarżonej części) naruszają wskazane wyżej przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało je uchylić w części dotyczącej roku 2006, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło