I SA/Sz 288/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] nr[...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. i G. M. są współwłaścicielami na prawach wspólności małżeńskiej nieruchomości położonej w P., stanowiącej działkę nr [...] o pow.[...] , w informacji w sprawie podatku od nieruchomości [...] na 2005 r. podatnik wykazał grunty o pow. [...] budynek mieszkalny o pow.[...] , w tym w części kondygnacji w wys. od [...] m do [...] m o pow. [...] m2. Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 2,3,4,5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), § 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit e i tiret 2 uchwały Nr XXI/187/2004 Rady Miejskiej w M. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego Nr 96, poz. 2043). Burmistrz Gminy M. ustalił G. M. podatek od nieruchomości za 2005 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podniósł, iż budynek stanowiący przedmiot opodatkowania nie służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych strony i bliskich jej osób, zatem budynek ten powinien podlegać opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości przewidzianą dla domów letniskowych. Powołał się przy tym na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym FPK 17/01 z 12.04.2002 r., FPK 2/02 z 01.07.2002 r., FPK 3/02 z 01.07.2002 r. W odwołaniu od powyższej decyzji G. M. zarzucił, że opodatkowany budynek nie jest domem letniskowym, lecz budynkiem mieszkalnym. W domu tym strona przebywa regularnie wraz z rodziną, choć obowiązki zawodowe zmuszają go do częstego opuszczania domu. Podatnik ponosi przez cały rok koszty wywozu śmieci, mediów, opłaty za usługi telekomunikacyjne, ponadto za mieszkalnym charakterem budynku przemawiają dokumenty budowlane. Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm), Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało, że w postępowaniu nie ustalono czy opodatkowany budynek służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatnika i jego rodziny, a w szczególności strony nie zostały przesłuchane na okoliczność czy posiadają inne nieruchomości, czy żona podatnika ubiegała się o podjęcie pracy w M. a nadto organ ponownie winien dokonać ustaleń co do pobytu w P. i wezwać do przedłożenia dokumentów potwierdzających ten pobyt tj. opłat za media, wywóz śmieci. Ponownie prowadzone postępowanie wykazało, że przedmiotowy budynek został wybudowany jako mieszkalny na co wskazuje wskazanie lokalizacyjne na budowę domu mieszkalnego na działce[...] , decyzja w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, decyzja w sprawie pozwolenia na kontynuowanie robót budowlanych, pismo o oddaniu obiektu do użytku, nadanie numeru porządkowego budynku. Organ ustalił ponadto, że strona nie zamieszkuje stale na terenie opodatkowanej nieruchomości, pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy i rozlicza się z osiąganych dochodów oraz pozostaje ubezpieczona na terenie Niemiec, żona strony pracuje, rozlicza się z podatku dochodowego i korzysta z podstawowej opieki zdrowotnej w B. Dzieci stron w wieku [...] lat uczęszczają do szkół na terenie Niemiec, natomiast najmłodszy syn w wieku [...] lat pozostaje wraz z żoną podatnika w B. Dalej organ podaje, że żona podatnika nie figurowała i nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych i poszukujących pracy w Powiatowym Urzędzie Pracy. Natomiast z zeznań złożonych przez podatnika wynika, że żona strony poszukiwała pracy w Zespole Szkół w M., Szkole Podstawowej w C. oraz Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w C. Informacje te nie zostały jednak potwierdzone przez żadną z w/w szkół. Wobec powyższego decyzją nr [...] z dnia[...] . Burmistrz Gminy M. ustalił G. M. podatek od nieruchomości za 2005 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że budynek wchodzący w skład opodatkowanej nieruchomości powinien być opodatkowany stawkami podatku od nieruchomości przewidzianymi dla domów letniskowych, zgodnie zaś z obecnym orzecznictwem, nie ma zdaniem organu istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy fakt, że z dokumentacji budowlanej wynika, że przedmiotowy budynek jest budynkiem mieszkalnym. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik podniósł, że posiada dokumenty wskazania lokalizacyjnego oraz zawiadomienia o oddaniu do użytkowania budynku mieszkalnego z 1998 r. Zarzucił również, iż jest zameldowany na pobyt stały na terenie opodatkowanej nieruchomości, którego nie mógłby otrzymać, gdyby nieruchomość służyła wyłącznie celom rekreacyjnym, potwierdzając jednocześnie, że przedmiotowy budynek jest jego miejscem zamieszkania ale także że przebywa w nim z zamiarem stałego zamieszkania. Ponadto podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm), art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przywołując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r. sygn. FPK 3/02 (publ. ONSA Nr 49 i 50 z 2003 r.), organ wskazał, że o kryterium kwalifikacji podatkowej nieruchomości decyduje sposób jej faktycznego wykorzystania, a skoro jak wykazało postępowanie budynek mieszkalny w P. nie stanowi centrum życiowe rodziny, to niezależnie od faktu wybudowania i oddania do użytku budynku stanowiącego przedmiot opodatkowania jako budynku mieszkalnego, sposób wykorzystania tego budynku przez strony w 2005 r. przesądza o opodatkowaniu go stawkami podatku od nieruchomości przewidzianymi dla budynków letniskowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie G. M. zarzucając naruszenie prawa poprzez przyjęcie, że budynek mieszkalny stanowiący jego własność należy dla celów ustalenia wysokości podatku od nieruchomości zakwalifikować jako budynek letniskowy a nie budynek mieszkalny wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Burmistrza Gminy. Wskazał, że w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej, przy uwzględnieniu dużej mobilności osób w związku z podejmowanym poza miejscem zamieszkania pracą, coraz częściej o miejscu zamieszkania będzie przesądzał zamiar danej osoby manifestujący się przebywaniem w tym miejscu. Ponadto podniósł, że powoływane przez organy orzeczenia nie można automatycznie przenosić ustaleń i rozważań prawnych NSA poczynionych w tych sprawach do niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest zasadna. Wobec bezspornego stanu faktycznego a sprowadzającego się do ustaleń, że G. M. pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy i rozlicza się z osiąganych dochodów oraz pozostaje ubezpieczona na terenie Niemiec, M. M. pracuje, rozlicza się z podatku dochodowego i korzysta z podstawowej opieki zdrowotnej w B.. Dzieci w wieku [...] lat uczęszczają do szkół na terenie Niemiec, natomiast najmłodszy syn w wieku [...] lat pozostaje wraz z M. M. w B. G. M. otrzymał wskazanie lokalizacyjne na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego położonego w P. na działce nr [...] , Burmistrz Gminy M. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania działki dla inwestycji – budynek mieszkalny wolnostojący, oddany został do użytku jako budynek mieszkalny i został nadany mu numer porządkowy, kwestią sporną jest kwalifikacja podatkowa budynku znajdującego się na terenie opodatkowanej nieruchomości. Jeżeli bowiem budynek ten jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, z 2002 r., poz. 84 ze zm.) to podlega opodatkowaniu stawkami podatku od nieruchomości w kwocie 0,46 zł za 1 m2 powierzchni użytkowej, stosownie do § 1 ust. 2 lit. a uchwały Nr XXI/187/2004 Rady Miejskiej w M. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości. Natomiast w przypadku, gdy budynek ten jest budynkiem letniskowym, wówczas zgodnie z § 1 ust. 2 lit. e tiret 2 ww uchwały podlega opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł za 1 m2 powierzchni użytkowej. Wobec braku definicji budynku mieszkalnego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, należy poszukiwać znaczenia tego pojęcia poprzez wykładnię systemową, w innych unormowaniach prawnych oraz poprzez wykładnię językową regułę słownikową w dostępnych słownikach języka polskiego. Aktualne akty prawne rangi ustawowej nie zawierają wprost definicji "budynku mieszkalnego". Pojęciem tym posługuje się normodawca w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stwierdzając, że ilekroć jest mowa o budynku mieszkalnym – to rozumie się przez to budynek wielorodzinny, dom mieszkalny zawierający nie więcej niż 4 mieszkania, dom jednorodzinny oraz dom mieszkalny w zabudowie zagrodowej. Również niewiele wyjaśnia pojęcie budynków mieszkalnych rodzinnych stałego zamieszkania określone w Klasyfikacji Obiektów Budowlanych pod symbolem 11. Natomiast w Słowniku języka polskiego pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 162, oraz w Słowniku współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996, s. 518 wskazuje się, iż pod określeniem budynek mieszkalny, należy m.in. rozumieć budynek służący, przeznaczony, nadający się do mieszkania, zamieszkiwania. Także w doktrynie prawa podatkowego za budynek mieszkalny przyjęło się uważać całość pomieszczeń, mieszczących się w bryle budynku, związanych z szeroko pojętą funkcją zamieszkiwania. Bezspornie przywołane definicje budynku mieszkalnego wskazują, że główny nacisk kładziony jest na spełnianie przez te budynki funkcji mieszkalnych. W art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. Nr 100, z 2000 r., poz. 1086 ze zm.) stwierdzono m.in., że podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. W ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej na podstawie rozporządzenia z 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454), powinny być, zatem zawarte dane niezbędne do określenia rodzaju budynku, w tym również budynku mieszkalnego. W związku z tym, jeżeli dany budynek figuruje w ewidencji budynków, łatwo można ustalić, jaki jest to rodzaj budynku, w razie wątpliwości, co do rodzaju budynku, organ winien wystąpić ze stosownym zapytaniem do właściwego wydziału urzędu gminy. O ile w gminie nie zostały jeszcze utworzone ewidencje budynków, funkcjonują jedynie ewidencje gruntów, w których zawarte są informacje dotyczące nieruchomości gruntowych, nie zwalnia to jednak organu podatkowego od wystąpienia w razie wątpliwości, co do rodzaju budynku, ze stosownym zapytaniem do właściwego wydziału urzędu gminy. Uzyskanie takiej informacji jest, konieczną przesłanką ustalenia w postępowaniu podatkowym niezbędnych danych dla prawidłowego opodatkowania budynku. Gdy właściwy wydział geodezyjno-kartograficzny nie dysponuje informacjami dotyczącymi danego budynku, organ podatkowy powinien dotrzeć do dokumentacji budowlanej danego budynku - decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projektu budowlanego, pozwolenia na budowę, decyzji o dopuszczeniu budynku do użytkowania itp., gdzie znajduje się, dokonane przez uprawniony organ, precyzyjne określenie rodzaju budynku. Dokumentacja budowlana jest w takim przypadku właściwa do określenia rodzaju budynku na potrzeby opodatkowania, co wynika pośrednio z jego definicji zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z nią, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a więc obiekt, którego zasady wznoszenia i eksploatacji określone są w ustawie Prawo budowlane, gdzie jest również uregulowany tryb wydawania tych decyzji. W decyzjach tych wyraźnie określony jest rodzaj wznoszonego, czy też oddanego do użytku obiektu. W analizowanej sprawie ten sposób ustalenia rodzaju budynku został przez organy podatkowe bezzasadnie odrzucony. Organy rozstrzygnęły problem określenia rodzaju budynku, bez uciekania się do informacji zawartych w zasobie geodezyjno-katograficznym czy przedstawionej przez skarżącego dokumentacji budowlanej, tworząc odmienne od zawartego w powołanym art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, kryterium ustalenia rodzaju budynku tj. faktycznego wykorzystywania na cele mieszkalne. Zdaniem Sądu organ podatkowy, nie ma podstaw do kwestionowania określenia rodzaju budynku zawartego w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o dopuszczeniu budynku do użytkowania. Decyzje te są bezspornie w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1991 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), dokumentem urzędowym, które to dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Powoływanie się przez organ na uchwały NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r. i z dnia 1 lipca 2002 r. nie znajduje w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, uzasadnienia. O ile bowiem NSA rozważał kwestię klasyfikacji do budynku mieszkalnego, budynku, który wybudowany został jako letniskowy, o tyle w rozstrzyganej sprawie z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego w trakcie postępowania podatkowego nie wynika, żadna wątpliwość co do funkcji budynku położonego w P., na taką też wątpliwość nie wskazały organy prowadzące postępowanie. Nie można też tak jak uczyniły to organy przenosić a contrario i to wprost rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanych orzeczeniach z uwagi na to, iż inny był stan faktyczny sprawy – sąd rozważał bowiem możliwość opodatkowania budynku letniskowego w sytuacji gdy strona zaspokaja potrzeby mieszkaniowe w budynku mieszkalnym opodatkowanym według stawki przewidzianej dla takiego rodzaju budynków. Względy społeczno- gospodarcze wymuszające na obywatelach poszukiwania pracy poza miejscem zamieszkania nie przesądza o tym, że budynek mieszkalny przestaje pełnić tę funkcję, a okoliczności podnoszone przez stronę za tym przemawiają. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie miały miejsce tego rodzaju uchybienia. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Oznacz to, że w przypadku małżonków, którzy są współwłaścicielami nieruchomości, że są oboje podatnikami tego podatku a decyzja winna ustalać podatek na imię obojga i obojgu doręczona. W decyzjach będących przedmiotem zaskarżenia, pomimo wskazania w uzasadnieniu decyzji na współwłasność nieruchomości położonej w P., organ ustalił i doręczył decyzje jedynie G. M., pomijając w postępowaniu M. M. Uznając zatem, zarzuty skargi za uzasadnione, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego orzeczono po myśli art. 200 wymienionej wyżej ustawy