I SA/Sz 302/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy p o s t a n a w i a: 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 2 września 2009 r. S. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełnił składając urzędowy formularz PPF. W swoim oświadczeniu rodzinnym skarżący wskazał, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe: z żoną, synem i córką. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości[...] zł netto (po potrąceniu obciążenia egzekucyjnego) oraz wynagrodzenia za pracę syna w wysokości 1050 zł netto. Skarżący podał także, że córka D. uczy się w gimnazjum, a dochody rodziny ledwie wystarczają na wydatki związane z nauką, opłatami i wyżywieniem. Skarżący posiada mieszkanie o pow. [...] m kw. (TBS) położone w S. nie posiada innego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, ani też zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Dodatkowo, z akt sprawy wynika, iż żona skarżącego jest osobą stale niepracującą, niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, choruje na nadciśnienie. Skarżący wskazał też, że zarówno on, jak i jego rodzina w chwili obecnej nie korzystają już z pomocy społecznej. Ponadto z wniosku wynika, że skarżący ma ukończone [...] lat, a ze względu na brak w chwili obecnej zniżki opłat ZUS dla emerytów nie ma możliwości uzyskać dodatkowego zatrudnienia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Skarżący S. K. swoim wnioskiem objął w przedmiotowej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, żądając tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Uwzględniając to, że ze względu na przedmiot skargi (decyzja w sprawie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne) zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. skarżący jest zwolniony z mocy prawa z ponoszenia kosztów postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji jak i sądem drugiej instancji, ocenę zasadności wniosku w pozostałym zakresie tj. ustanowienia pomocy prawnej z urzędu oprzeć należało o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy składający wniosek wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymanie siebie i rodziny. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanego wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie, skarżący wykazał bowiem, że nie jest możliwe poniesienie przez skarżącego samodzielnie kosztu wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Ze złożonego oświadczenia wynika, że czteroosobowa rodzina skarżącego, utrzymuje się z niewielkich dochodów w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, na które składają się świadczenie emerytalne skarżącego oraz nie wielkie wynagrodzenie z pracy syna skarżącego, co po przeliczeniu na każdego członka rodziny stanowi kwotę [...] zł. Emerytura skarżącego podlega zajęciu komorniczemu, nie wykazał on posiadania większego majątku (poza mieszkaniem w "TBS"), ani oszczędności. Poza tym, wynikająca z wniosku (ale i akt sprawy) sytuacja rodzinna i osobista skarżącego - pozostawanie przez skarżącego przez dłuższy okres czasu jedynym żywicielem rodziny, brak zatrudnienia małżonki związany z opieką nad chorym na epilepsję synem (syn podjął pracę we wrześniu 2008 r.), a w chwili obecnej utrzymywanie nadal uczącej się córki - nie budzi wątpliwości, iż faktycznie skarżącego nie stać na opłacenie pełnomocnika. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności, uznano, iż skarżący wykazał, że na dzień wydania niniejszego postanowienia poniesienie przez niego kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru spowoduje skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W związku z tym, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy, dlatego w tym zakresie również odmówiono przyznania prawa pomocy.