I SA/Sz 302/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [..] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia podatku od nieruchomości z tytułu III i IV raty za 2008 r. i I, II, III, IV raty za 2009 r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżący R. B.czkowski, w związku ze skargą na wyżej powołane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu, który to wniosek uzupełnił, składając urzędowy formularz PPF. Z uzasadnienia wniosku, oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku, dochodach oraz dodatkowych dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2010 r. wynika, co następuje. Skarżący R. B. jest osobą niezdolną do podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia (zaświadczenie o stanie zdrowia, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, k. 30, 34). Nie uzyskuje żadnych dochodów za pracę, od dnia 15 maja 2000 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, od 2007 r. korzystał ze świadczeń ośrodków pomocy społecznej i pomocy rodzinie w postaci zakupu aparatu słuchowego (skarżący utracił 90 % słuchu) i zasiłków za zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie. Gospodarstwo domowe R. B. prowadzi z małżonką H. B.. Małżonkowie posiadają w ramach wspólności majątkowej dom o powierzchni [...] m kw., oraz nieruchomość (zakład galwanizacji metali), w 2010 r. wystąpił o przekwalifikowanie jej przeznaczenia na cele mieszkaniowe w celu zmniejszenia obciążeń podatkowych. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie (odcinek renty za maj 2010 r. – k. 31), małżonka jest zarejestrowana od dnia 20 kwietnia 2010 r. jako osoba bezrobotna i przyznano jej zasiłek z tego tytułu za okres pierwszych 3 miesięcy w wysokości [...] zł miesięcznie, a za okres kolejnych 9 miesięcy w wysokości [...] zł (odpis decyzji PUP w G. z dnia 21 kwietnia 2010 r. – k. 45). Skarżący przedłożył wykaz miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny oraz dokumenty potwierdzające ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy (faktury za energię elektryczną, telefon, wywóz odpadów komunalnych, dostawę wody), z którego wynika, że na opłaty związane z eksploatacją mieszkania (podatek od gruntu, energia elektryczna, woda, gaz, wywóz nieczystości, telefon, opał), a także na raty kredytu, zakup leków i badania lekarskie w miesiącu maju 2010 r. wydatkował kwotę [...] zł, a na dzień 21 czerwca 2010 r. kwotę [...] zł. Z wyciągów z rachunku bankowego H.B. wynika, na dzień 2 czerwca 2010 r. saldo końcowe w wysokości [...] zł, a z jej rocznego zeznania podatkowego za 2009 r. (przedłożono PIT-37 i PIT-11), iż w ubiegłym roku uzyskała przychody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek. Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, czy zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżący w sposób dostateczny wykazał bowiem, iż w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista, zdrowotna i materialna skarżącego. Skarżący i jego małżonka utrzymują się z renty wypłacanej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy skarżącego oraz zasiłku dla bezrobotnych małżonki. Rodzina korzysta okresowo w pomocy społecznej (m.in. zasiłki na zakup żywności). Wprawdzie skarżący posiada nieruchomości (dom i zakład galwanizacji metali), jednakże w trudnej sytuacji zdrowotnej (skarżący leczy się na depresję, przebył zawał serca, utracił 90 % słuchu, był kilkukrotnie hospitalizowany) trudno wymagać od niego aby majątek ten uczynił dodatkowym źródłem dochodów rodziny i w ten sposób zdobył środki pieniężne na koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika. Za zasadnością wniosku przemawia także, obok niezdolności do pracy i bezrobocia małżonki, brak oszczędności, korzystanie z pomocy społecznej i konieczność ponoszenia znacznych i uzasadnionych wydatków, związanych z bieżącym utrzymaniem (opłaty za mieszkanie, leczenie w łącznej kwocie 1.167,38 zł), z których skarżący nie jest w stanie zrezygnować aby zgromadzić dodatkowe środki pieniężne i przeznaczyć na opłacenie niniejszego postępowania sądowego. Powyższe okoliczności przekonują zatem o tym, iż nie stać skarżącego na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym opłacenie radcy prawnego. Przy czym należy wyjaśnić, iż skarżący wpłacił już tytułem należnego wpisu od skargi kwotę 100 zł, zatem przyznane niniejszym postanowieniem zwolnienie od kosztów sądowych będzie obejmowało pozostałe koszty sądowe, które mogą powstać na dalszym etapie postępowania (opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, koszty ewentualnego postępowania zażaleniowego, wpis od skargi kasacyjnej). Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.