I SA/Sz 303/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. i S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odebrania nienależnego podatku od towarów i usług wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: 1) oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Z. i S. J., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku, ponad twierdzenia odnoszące się do przedmiotu skargi, Skarżący zwrócili uwagę na swój wiek ([...] i [...] lat) i podali, że od 2006 r. "decyzją ZUS" zostali uznani za osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji. Z oświadczenia Skarżących wynika, że gospodarstwo domowe prowadzą samodzielnie, utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości [...] zł brutto. Dodatkowo otrzymują dochody z tytułu dzierżawy "lokalu", nie podając ich wysokości. Skarżący, zamieszkujący w Kołobrzegu, wskazali na posiadany majątek – dom o powierzchni [...] m² oraz mieszkanie o powierzchni [...] m². Uznając złożone we wniosku oświadczenia Skarżących za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy wezwaniem z [...] r. zobowiązała do złożenia: 1) oświadczenia o tym jaka część posiadanego majątku (dom, mieszkanie, lokal gastronomiczny) jest źródłem przychodu np. na podstawie umowy najmu, czy dzierżawy oraz do nadesłania do Sądu zawartych w/w umów, 2) odpisu złożonych w urzędzie skarbowym deklaracji o wysokości uzyskanych przychodów z najmu za 2010 rok (PIT-28 zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych), 3) dowodów potwierdzających wysokość emerytur Z. i S. J. za okres ostatnich trzech miesięcy oraz niezdolność Skarżących do samodzielnej egzystencji (odcinki przekazów pocztowych, przelewów bankowych lub decyzje ZUS), 4) dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy (w szczególności opłaty tytułem czynszu za mieszkanie, gaz, energię elektryczną, wodę, itp.) w terminie 10 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie zostało doręczone Skarżącym 18 kwietnia b.r., a wyznaczony termin do uzupełnienia braków upłynął 28 kwietnia b.r. Skarżący nie nadesłali wymaganych dokumentów i oświadczeń. W dniu 26 kwietnia b.r. (data nadania) S. J. cofnął wniosek o przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, wnosząc o rozpoznanie sprawy i wpłacił jednocześnie kwotę należnego wpisu sądowego w sprawie w wysokości [...] zł. W części dotyczącej wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego, zarówno S. J., jak i jego małżonka Z., nie składali dodatkowych wniosków. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z. i S. J. złożyli wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, a następnie S. J. cofnął część w/w wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się na wstępie do cofnięcia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazać należy, że przepisy nie przewidują umorzenia postępowania w sprawach wpadkowych (akcesoryjnych), takich jak przyznanie prawa pomocy. Z tego też względu, cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, na etapie rozpoznawania tego wniosku, skutkuje jego oddaleniem, o czym orzeczono na podstawie art. 258§1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w punkcie pierwszym postanowienia. Powyższe skutkuje tym, że rozpoznaniu podlega wniosek w części dotyczącej ustanowienia doradcy podatkowego, t.j. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa jest w przytoczonych przepisach. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a zwrotu "gdy wykaże". Do sądu/referendarza sądowego należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Brak wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wręcz uniemożliwia sądowi/referendarzowi sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożone oświadczenia Skarżących dotyczące ich sytuacji finansowej i możliwości płatniczych są na tyle niepełne i nieprecyzyjne, że koniecznym było zobowiązanie ich do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Wbrew wezwaniu Skarżący nie podali wysokości otrzymywanych dochodów z tytułu dzierżawy lokalu, nie przedłożyli wymaganych dokumentów potwierdzających wielkość dochodów z wszystkich źródeł, nie podali też wysokości ponoszonych kosztów utrzymania. Mając powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odmówić przyznania Skarżącym prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, o czym orzeczono w punkcie drugim postanowienia.