I SA/Sz 305/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na pismo Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w przedmiocie korzystania z ulgi "mały ZUS" p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. M. K. (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na pismo Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS (dalej: "Organ") z 15 marca 2022 r., nr [...], w sprawie skorzystania z ulgi "mały ZUS" od 1 stycznia 2021 r. W skardze Skarżąca podniosła, że 12 listopada 2020 r. złożyła zgłoszenie do ubezpieczeń ZUA z kodem 05 90 00, które zostało przyjęte jako prawidłowej. Nie była świadoma, że deklaracja została złożona po terminie, ponieważ została o tym poinformowana przez Organ pismem z 6 września 2021 r. Skarżąca wskazała, że w 2021 r., aby skorzystać z ulgi "mały ZUS plus" należało złożyć deklarację DRA2, ustalającą podstawę wymiaru składek na 2021 r. i DRA do 1 lutego 2021 r. Deklaracje te Skarżąca złożyła 25 stycznia 2021 r. Zostały one przyjęte i potwierdzone przez Organ 26 stycznia 2021 r. Po otrzymaniu pisma z 6 września 2021 r. skarżąca złożyła 15 listopada 2021 r. korektę zgłoszenia ZUA z kodem 05 90 00. Podsumowując Skarżąca wskazała, że ponieważ nie ma możliwości korygowania dokumentów zgłoszeniowych z datą wsteczną, każda korekta dokumentów zgłoszeniowych wpływa do ZUS z uchybieniem ustawowego terminu. Zdaniem Skarżącej Organ winien na bieżąco informować o nieprawidłowościach i błędach. Z uwagi na powyższe, Skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi i anulowanie decyzji Organu nr [...] oraz wyrażenie zgody na skorzystanie z ulgi "mały ZUS" od 1 stycznia 2021 r. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy wskazać, że Sąd zobowiązany jest do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której skarga dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej w odniesieniu do aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2, 2a i 3 P.p.s.a. Przepisy te konkretyzują w głównej mierze zasadę pozytywnego określania właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z tą regulacją, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196; dalej "K.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z akt sprawy wynika, że pismem z 15 marca 2022 r. nr [...] Organ poinformował Skarżącą o sporządzonych z urzędu korektach dokumentów dotyczących podlegania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Następnie pismem z 28 kwietnia 2022 r. nr [...] Organ zawiadomił Skarżącą o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Skarżąca wniosła zatem skargę na pismo z 15 marca 2022 r., które dotyczy niezakończonego jeszcze postępowania w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jak wynika bowiem z treści pisma Organu z 28 kwietnia 2022 r., w sprawie nie została dotychczas wydana decyzja administracyjna, od której stronie przysługiwałby środek zaskarżenia. Zgodnie z art. 180 § 1 K.p.a. w sprawach z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1009; dalej "u.s.u.s."). Stosownie do art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.; dalej "K.p.c."). Przepis ten ustanawia zatem regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS. Wyposażenie sądu ubezpieczeń społecznych w kompetencję merytorycznego rozstrzygania spraw ubezpieczenia społecznego dotyczy każdej sprawy, także sprawy dotyczącej ustalenia wymiaru składek i ich poboru, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Powołane wyżej przepisy u.s.u.s. przewidują, że w sprawach z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS właściwe są sądy powszechne. Z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., który stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że przedmiotowa sprawa, tj. skarga na pismo Organu z 15 marca 2022 r. nr [...] jest sprawą z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, a więc sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 K.p.c., a nie sprawą, o której mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Z treści ww. regulacji wynika bowiem, że K.p.c. normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS oraz innych sprawach, do których przepisy K.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Uwzględniając powyższe, przedmiotowa skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem nie należy do kategorii spraw wymienionych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. W konsekwencji sąd administracyjny nie może również orzekać, co do bezczynności i przewlekłości w sprawie, która nie mieści się w zakresie jego rzeczowej właściwości. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za niedopuszczalną. W związku z powyższym, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, orzeczono jak w sentencji.