I SA/Sz 306/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 28 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości z tytułu III raty za [...]r., podatku za lata[...], [...], [...], [...],[...] i [...] p o s t a n a w i a: wniosek oddalić J. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości z tytułu III raty za [...]r., podatku za lata [...], [...], [...], [...],[...] i[...]. Skarżący w dniu [...]r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uwagi na niemożność uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł z powodu złej sytuacji majątkowej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący podniósł w uzasadnieniu wniosku, że jego rodzina, nieprzerwanie od [...] roku, korzysta z pomocy opieki społecznej, przy czym skarżący w sposób zdecydowany wyraził swoje niezadowolenie z wysokości udzielanej mu pomocy społecznej. Dodatkowo wskazał na prowadzoną od [...] roku przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego egzekucję z nieruchomości, dotyczącą kwoty ok. [...] tys. zł. Skarżący oświadczył, że jego rodzina, ponad zadłużenie wobec instytucji państwowych, zadłużona jest u kilku osób prywatnych na łączną kwotę ponad [...] tys. zł. Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, na jego utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci w wieku 18 i 12 lat. Skarżący nie wskazał wysokości źródeł utrzymania (dochodów), oświadczył jedynie, że jego rodzina otrzymuje świadczenia z opieki społecznej. Odnośnie stanu majątkowego J. L. oświadczył, że posiada dom o powierzchni ok. 80 m² oraz zgromadzone środki pieniężne w wysokości kilkuset złotych na bieżące wydatki. Wskazał nadto, że posiada samochód ciężarowy marki "[...]" ( rok produkcji [...] r. ) zajęty od [...] r. przez urząd skarbowy. Na podstawie art. 255 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "Ppsa", referendarz sądowy wezwała skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów w postaci : - odpisu zeznania podatkowego skarżącej za rok [...] wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, - wykazu posiadanych rachunków bankowych ( w tym lokat ) skarżącej i wyciągów z tych rachunków za okres od [...] do [...]r. - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny w okresie ostatnich trzech miesięcy ( w szczególności wydatki związane z utrzymaniem domu, tj. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, itp. ) albo dokumenty potwierdzające wysokość zadłużenia z w/w tytułów, - oświadczenia skarżącego o tym, czy posiadany samochód ciężarowy jest wykorzystywany w celu uzyskania dochodu i jak była wysokość uzyskanego ewentualnie z tego tytułu dochodu w okresie ostatnich sześciu miesięcy pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na kierowane do skarżącego w trybie w/w przepisu wezwanie, J. L. przedłożył cztery decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (z [...] i [...] r.), z których wynika, że korzysta on aktualnie z dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł miesięcznie, a żona skarżącego korzystała od [...]r. do [...]r. - z zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w wysokości [...] zł miesięcznie. Z załącznika do decyzji przyznającej skarżącemu dodatek mieszkaniowy (decyzja z dnia [...]r.) wynika, że kwartalny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wyniósł [...] zł, miesięczne wydatki na lokal mieszkalny wynoszą [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia rocznych zeznań podatkowych oraz wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, J. L. oświadczył, że od kilku lat nie otrzymują oni żadnych dochodów, nie posiadają również żadnych środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Z kolei odpowiadając na wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie przez skarżącego oraz jego żonę statusu osoby bezrobotnej, skarżący oświadczył, że żona, z powodu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, nie posiada statusu osoby bezrobotnej, skarżący również nie posiada statusu osoby bezrobotnej, ale, jak wskazał, z powodu: "niemożliwości sprostania wymaganiom stawianym tzw. bezrobotnym, t.j. pełnej dyspozycyjności i gotowości do podjęcia każdej pracy z powodu skomplikowanej sytuacji prawno – finansowej, spowodowanej toczącym się od wielu lat sprawom egzekucyjnym włącznie z egzekucją z nieruchomości". W odpowiedzi na wezwanie do złożenia oświadczenia o tym, czy posiadany przez skarżącego samochód ciężarowy jest wykorzystywany w celu uzyskania dochodu i o wysokości ewentualnego dochodu z tego tytułu, J. L. wskazał, że "samochody ciężarowe" nie przynoszą od kilku lat żadnego dochodu, nie wyjaśniając przyczyn takiego stanu. Referendarz Sądowy WSA w Szczecinie postanowieniem dnia [...] r. odmówiła skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz Sądowy uznała, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu [...] r. Skarżący złożył sprzeciw na postanowienie Referendarza Sądowego z dnia [...] r. Skarżący wskazał, że w postanowieniu referendarz imputuje mu i jego rodzinie pasożytniczy styl życia. Podał, że samodzielnie studiował prawo, spędzając wiele godzin w bibliotece i czytając sporo w domu, m.in. prawie 1000stronicowy podręcznik dla studentów prawa "Prawo rzymskie". Powyższe pozwoliło mu na napisanie odwołania bez pomocy zawodowych prawników i zaoszczędzenie. Pochwalił się prawie 100% skutecznością działania, gdyż żaden komornik niczego mu jeszcze nie zabrał w ciągu kilku lat. Odnośnie zarzutu niewykorzystania samochodu ciężarowego, oświadczył, iż jest on niesprawny, m.in. posiada wszystkie łyse opony i ma połamany resor. Wskazał, że jedna opona kosztuje ok. [...] zł, a samochód ma 10 kół. Ponadto dodał, że ostatnią składkę OC w wys. ok. [...] zł zapłacił w [...]r. lub [...]r. Gdy był zarejestrowany w urzędzie pracy prosił o pożyczkę na uruchomienie samochodu, lecz jej nie dostał. Za to urząd pracy w tym czasie innym fundował darowiznę w postaci, tzw. bezzwrotnych pożyczek w wys. ponad [...] zł. Skarżącego irytuje fakt, że urząd miejski żąda od niego zapłaty podatku od nieruchomości, mimo iż przez wiele lat nie wywiązywał się należycie z obowiązków udzielania pomocy społecznej. Skarżący negatywnie odniósł się do obecnych rozwiązań systemowych w zakresie prawa pomocy i wskazał, że skoro jego rodzina otrzymuje świadczenia z MOPR-u to świadczy, że dochody jego rodziny są poniżej granicy nędzy, która dla czteroosobowej rodziny wynosi [...] zł. Co dwa miesiące przychodzi do niego do domu pracownik MOPR-u, która ma prawo zajrzeć we wszystkie części domu i spytać o wszystko, tym samym żaden urzędnik sądowy nie ma prawa podważać ustaleń dokonanych przez MOPR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "Ppsa", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 Ppsa). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Ppsa). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa). Z powyższego przepisu wynika, iż to na skarżącym ciąży dowód wykazania, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Skarżący deklaruje, iż on i jego rodzina nie osiąga żadnych dochodów, oprócz świadczeń wypłacanych przez MOPR w Sz. Wobec powyższego ani on (ostatnie zeznanie złożył za [...]r.), ani jego żona nie składają zeznań podatkowych we właściwym urzędzie skarbowym. Skarżący w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...]r. wskazał, że żaden urzędnik sądowy nie ma prawa podważać ustaleń dokonanych przez MOPR. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego decyzji MOPR w Sz. z dnia [...] r./k.20/, z dnia [...]r. /k. 21/, z dnia [...]r./ k.22/ wynika, iż rodzina skarżącego osiągała jednak dochody odpowiednio: [...]zł, [...]zł i [...]zł. Powyższe świadczy, iż skarżący w zależności od własnych potrzeb podaje różnym organom w celu uzyskania korzystnych dla siebie orzeczeń, okoliczności związane z posiadaniem lub nieposiadaniem dochodów. Skarżący nie podał też wysokości posiadanych kwot pieniężnych wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy . Skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej, ale, jak wskazał, z powodu: "niemożliwości sprostania wymaganiom stawianym tzw. bezrobotnym, t.j. pełnej dyspozycyjności i gotowości do podjęcia każdej pracy z powodu skomplikowanej sytuacji prawno – finansowej, spowodowanej toczącym się od wielu lat sprawom egzekucyjnym włącznie z egzekucją z nieruchomości". Skarżący nie wykazał przy tym w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej podjęcie przez niego pracy zarobkowej. Wręcz przeciwnie, z oświadczenia skarżącego wynika wprost, że nie wyraża on gotowości podjęcia pracy zarobkowej za pośrednictwem powiatowego urzędu pracy. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia oświadczenia o tym, czy posiadany przez skarżącego samochód ciężarowy jest wykorzystywany w celu uzyskania dochodu i o wysokości ewentualnego dochodu z tego tytułu, J. L. wskazał, że "samochody ciężarowe" nie przynoszą od kilku lat żadnego dochodu, nie wyjaśniając przyczyn takiego stanu. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć również należy, że wbrew skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem siebie i rodziny. Nie podając wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny oświadczył jedynie, że dowody opłat za mieszkanie zostały przekazane do MOPR. Jak już wskazano wyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Informacje podane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również wynikające z przedłożonych dokumentów i dodatkowych oświadczeń nie pozwalają na dokonanie jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy i jego żony. Postawa J. L. mającego na utrzymaniu czteroosobową rodzinę, wyrażająca się w braku gotowości podjęcia pracy za pośrednictwem urzędu pracy albo z wykorzystaniem posiadanych składników majątkowych (samochody ciężarowe) nie pozwala przerzucić ciężar kosztów sądowych w sprawie na współobywateli, bo do tego sprowadza się przyznane stronie postępowania sądowego prawo pomocy. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego obowiązku ich ponoszenia (postanowienie NSA z 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04 ). Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia obywatelowi ochronę jego praw, ale też określa obowiązki obywatela, w tym na mocy art. 84- każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Z powyższego obowiązku skarżący i jego żona się nie wywiązują, nie składając stosownych zeznań podatkowych we właściwym urzędzie skarbowym, nie wykazując osiąganych dochodów. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzekł jak na wstępie.