I SA/Sz 307/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia NSA Krystyna Zaremba, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. L.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. przyznaje radcy prawnemu od Skarbu Państwa – WSA w Szczecinie kwotę [...] złotych powiększoną o podatek VAT z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Wójt Gminy G. dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego od Z. L.-S. za pozostające w jej współwłasności grunty i budynki położone w gminie G., nabyte w drodze spadku po L. L. Decyzja ta została zakwestionowana przez Z. L.-S. poprzez wniesienie odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w którym podniosła, że opodatkowana nieruchomość nie jest jej własnością, nie posiada tytułu prawnego do opodatkowanych nieruchomości, dlatego też, nie może ponosić obciążeń z nią związanych. Wyjaśniła, że obecnie przed Sądem Rejonowym w S. toczy się postępowanie spadkowe, którego celem jest ustalenie rzeczywistych części składowych majątku spadkowego po zmarłym ojcu oraz wartości majątku spadkowego i faktycznych uprawnień spadkobierców do nabycia majątku spadkowego. Podniosła także, że nie jest stroną postępowania podatkowego, również dlatego, że nie dysponuje opodatkowanym majątkiem. Jedynym dysponentem władającym majątkiem po L. L. jest B. S.-L., która będąc ostatnią żoną spadkodawcy, przejęła cały jego majątek i włada nim nadal na zasadzie wyłączności i ona właśnie powinna ponosić wszelkie związane z nieruchomością obciążenia w tym i podatkowe i to do niej powinny być kierowane decyzje podatkowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji decyzją wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz na podstawie art. 2 i art. 17 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz.856 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że zgodnie z art. 3 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 84), jeżeli nieruchomość, obiekt budowlany czy grunt stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W takiej sytuacji określając wysokość zobowiązania podatkowego organ podatkowy wymierza podatek od nieruchomości w kwocie ogólnej w jednej decyzji adresowanej do wszystkich współwłaścicieli zaś od nich zależy w jaki sposób będą regulowane zobowiązania podatkowe. Nie jest możliwe dzielenie podatku na części ułamkowe, zgodne z wysokością udziału we współwłasności. Organ odwoławczy podkreślił, że nie jest istotne, który ze współwłaścicieli zapłaci podatek, natomiast istotne jest to aby podatek został zapłacony w całości i w terminie. Kwestia podziału odpowiedzialności za zapłatę podatku między poszczególnych współwłaścicieli jest kwestią wewnętrzną współpodatników, którzy mogą między sobą dochodzić zwrotu zapłaconego świadczenia od pozostałych współwłaścicieli na zasadzie regresu. Nadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] o stwierdzenie nabycia spadku, spadek po L. L. z urzędu nabyła m.in. Z. L.-S., a w skład masy spadkowej wchodzą również odpodatkowane nieruchomości. Z chwilą śmierci L. L. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przeszły na spadkobierców. Oznacza to, że podatniczka z chwilą śmierci L. L. stała się wspówłaścicielem nieruchomości, których dotyczy zaskarżona decyzja i ciąży na niej obowiązek podatkowy podobnie jak na B. S.-L. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Z. L.-S. podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w żaden sposób nie odniosło się do podnoszonych w odwołaniu kwestii, a zwłaszcza do argumentacji, iż skarżąca nie jest faktyczną współwłaścicielką nieruchomości i na tę okoliczność powołała się na toczące się postępowanie o dział spadku. Wskazała, że B. S.-L. utrudnia to postępowanie. W skardze podniesiono, że skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołuje się do zasady solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli, to niezrozumiałe jest dlaczego decyzja nie dotyczy wszystkich spadkobierców, a tym samym współpodatników. Decyzji zarzucono też, że została wydana z pominięciem trudnej sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżąca. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zaskarżona decyzja narusza prawo, aczkolwiek z innych przyczyn niż podane zostały w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna być uwzględniona, jeżeli Sąd stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Jedną z podstawowych zasad obowiązujących przy wydawaniu decyzji administracyjnych jest określona w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jak również w art. 123 § 1 i w art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm.) zasada czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania. Oznacza to, że zasada ta obowiązuje od momentu wszczęcia postępowania do chwili doręczenia decyzji organu odwoławczego. W przypadku niektórych kategorii spraw administracyjnych zasada ta ulega wzmocnieniu z uwagi na dodatkowe wymogi zawarte w przepisach szczególnych, które stanowią, że podejmowane rozstrzygnięcia będą poprzedzone stanowiskiem stron postępowania. Przykładem takiej regulacji jest przepis art. 3 ust.4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006r. Nr 121 poz. 844 ze zm.) stanowiący, że obowiązek podatkowy spoczywa solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach nieruchomości. Każdy ze współwłaścicieli lub współposiadaczy jest zatem jednocześnie stroną postępowania podatkowego w sprawie wymiaru powyższego podatku. Oznacza to, że strony te powinny być adresatami decyzji kończącej postępowanie w sprawie. W rozpoznawanej sprawie decyzja Wójta Gminy G. dotyczy Z. L.-S. i B. S.-L., natomiast po wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji przez Z. L.-S., decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego adresowana jest wyłącznie do Z. L.-S. Niezależnie od tego, że wniesienie odwołania prze jedną ze stron w sytuacji solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli czyni decyzję organu I instancji rozstrzygnięciem nieostatecznym w stosunku do B. S.-L., to w postępowaniu odwoławczym nie została zachowana zasadna czynnego udziału stron. Organ odwoławczy powołuje się w sprawie niniejszej na postanowienie Sądu Rejonowego w S. z [...] sygn. akt [...] o stwierdzenie nabycia spadku. Kopia tego postanowienia znajduje się w aktach administracyjnych (k.6), wynika z tego postanowienia, iż spadkobierców po L. L. jest czterech. Stosownie zatem do treści art. 3 ust.2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także stanowiska wyrażonego przez organ odwoławczy decyzja określająca zobowiązanie podatkowe winna być skierowana do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz na podstawie art. 152 i art. 200 orzeczono jak w sentencji.