I SA/Sz 31/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. Z. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 maja 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. K. Z. (dalej: "Strona"), w związku z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 31/17 w przedmiocie odmowy wstrzymania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] , złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od zażalenia Strona wskazała, że nie jest w stanie ponieść przedmiotowej opłaty. Choruje na żylaki, ma problemy z krzepnięciem krwi i ponosi związane z leczeniem koszty. W oświadczeniu o stanie rodzinnym Strona wskazała "nie dotyczy". W zakresie stanu majątkowego podała, że przysługuje jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu – mieszkania o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł. W pozostałym zakresie, tj. posiadanych zasobów, oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych Strona oświadczyła "nie dotyczy". Jako źródło dochodu wskazała umowę o pracę i wynagrodzenie w kwocie ok. [...] zł. Strona wykazała także zobowiązania i stałe wydatki, na które składają się: pożyczka – [...] zł (rata [...] zł ), bank – [...] zł (rata [...] zł), czynsz – [...] zł, prąd - [...] zł, gaz – [...] zł, telefon – [...] zł, żywność – [...] zł, odzież – [...] zł, środki czystości – [...] zł, papierosy – [...] zł. W toku postępowania starszy referendarz sądowy wezwał Stronę do uzupełnienia braku wniosku poprzez przedłożenie: aktualnego zaświadczenia pracodawcy Strony potwierdzającego wysokość otrzymywanych przez nią miesięcznych dochodów netto oraz ewentualną wysokość zajęcia komorniczego, kopii rocznego zeznania podatkowego Strony za 2015 r. i 2016 r. wraz z potwierdzeniami złożenia w urzędzie skarbowym, wyciągu z posiadanych przez Stronę rachunków bankowych, w tym osobistych, walutowych, z lokat, z kart kredytowych, z rachunków związanych ze spłatą kredytów i pożyczek z ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez Stronę wydatków na konieczne utrzymanie z ostatnich dwóch miesięcy. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 20 kwietnia 2017 r. (zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Strona nie wykonała ww. zobowiązania oraz nie udzieliła żadnych wyjaśnień odnośnie przyczyn jego niewykonania. Postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił Stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia starszy referendarz sądowy przywołał brzmienie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") i stwierdził, że wniosek Strony nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności odwołał się do znaczenia pojęcia "wykazanie" w kontekście ciążącego na Stronie obowiązku przytoczenia i udokumentowania okoliczności, o których mowa w ww. przepisach. Ponadto odwołał się do art. 252 § 1 P.p.s.a. i podkreślił, że inicjatywa dowodowa należy do Strony. Rozpoznając wniosek starszy referendarz sądowy wskazał, że Strona nie zastosowała się do skierowanego do niej wezwania i nie nadesłała żadnych dokumentów, które w nim wyszczególniono. Poddał jednak ocenie wynikające z przedłożonego formularza dane i oświadczenia, które są ograniczone, wybiórcze, a także w żaden sposób udokumentowane. Z uwagi na fakt, że Strona nie odpowiedziała na wezwanie starszego referendarza sądowego, to nie jest możliwe zweryfikowanie ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. W związku z tym zdaniem referendarza sądowego nie mógł on stwierdzić kategorycznie, że sytuacja jest na tyle trudna, że Strona nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od zażalenia w kwocie [...] zł, lub chociaż w ułamkowej części. Od powyższego rozstrzygnięcia Strona, w ustawowym terminie, wniosła sprzeciw, zaskarżając postanowienie starszego referendarza sądowego w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu Strona wskazała, że nie zgadza się z ww. rozstrzygnięciem. Ponadto z uwagi na jej trudną sytuację finansową uzasadnione jest przyznanie wnioskowanej pomocy. W zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Strona podkreśliła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i osobistej. Ma liczne zobowiązania, które wpływają na jej możliwości finansowe. Dodatkowym argumentem jest choroba, z którą się zmaga. W związku z częstym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, otrzymuje świadczenie w kwocie niższej od wynagrodzenia o pracę. Do sprzeciwu nie załączono dokumentów potwierdzających wskazaną w sprzeciwie argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 259 § 1 P.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw, Sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Natomiast art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie Strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty od zażalenia. Wysokość kosztów sądowych w zakresie którego dotyczy wniosek Strony sprowadza się na obecnym etapie postępowania do wpisu od zażalenia w wysokości [..] zł (zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I Sądu z dnia 7 marca 2017 r.). W ocenie Sądu, argumenty Strony zamieszczone w sprzeciwie nie mogły znaleźć aprobaty. Sąd podkreśla, iż dokonanie rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony jest możliwe, gdy orzekający dysponuje dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te wina przedstawić Strona. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Zdaniem Sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo wezwał Stronę o dodatkowe dokumenty (karta 51). Ponadto Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż z uwagi na brak odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 kwietnia 2017 r. nie było możliwe zweryfikowanie ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Tym samym nie można było kategorycznie stwierdzić, że sytuacja Strony jest na tyle trudna, iż nie jest możliwe uiszczenie przez niego wpisu sądowego od zażalenia w kwocie [...] zł lub chociażby ułamkowej jego kwoty. Sąd podkreśla, że Strona również na etapie sprzeciwu od ww. postanowienia nie nadesłała dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową i osobistą. Poprzestała natomiast na zdawkowym oświadczeniu, zgodnie z którym ciążą na niej liczne zobowiązania, które wpływają na jej możliwości finansowe. Dodatkowo Strona podkreśliła, że w związku z chorobą często przebywa na zwolnieniu lekarskim, co skutkuje obniżonymi dochodami. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy prawidłowo odmówił Stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych obejmujących wpis sądowy od zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., Sąd orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.