I SA/Sz 314/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. P. S. (dalej: "Strona"), w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek Strona wskazała, że z tytułu wykonywanej pracy w wymiarze 1/3 etatu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł miesięcznie oraz w związku z wynajmem pokoju kwotę [...] zł. Ponadto Strona podała, iż posiada dom o powierzchni [...] m2, który objęty jest postępowaniem egzekucyjnym. Dochodzona przez komornika sądowego kwota przewyższa wartość nieruchomości. Strona oświadczyła również, że ponosi stałe wydatki z tytułu opłat za prąd ([...] zł), zakupu żywności ([...] zł), zakupu lekarstw ([...] zł). Strona podkreśliła, że jest zadłużona na kwotę ok. [...] zł. W toku postępowania starszy referendarz sądowy wezwał Stronę do uzupełnienia braku wniosku poprzez przedłożenie: – kopii rocznego zeznania podatkowego za 2015 i 2016 r. wraz z potwierdzeniem złożenia w urzędzie skarbowym albo zaświadczenia właściwego organu podatkowego o nieskładaniu zeznań podatkowych za ww. lata, – wyciągów z rachunków bankowych Strony za okres ostatnich sześciu miesięcy, – dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznego wynagrodzenia otrzymanego przez Stronę w ciągu ostatnich sześciu miesięcy (kopia umowy lub zaświadczenie pracodawcy), – dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na konieczne utrzymanie z ostatnich trzech miesięcy, – dodatkowego oświadczenia Strony o sytuacji osobistej, czy ze Stroną mieszkają inne osoby, jaki jest stopień pokrewieństwa z tymi osobami czy partycypują w kosztach utrzymania, jeśli Strona pozostaje w związku małżeńskim - oświadczenia o stanie majątkowym i wysokości miesięcznych dochodów i wydatków żony, – dokumentów potwierdzających prowadzenie postępowania egzekucyjnego i zajęcie majątku oraz stan zadłużenia na dzień 25 kwietnia 2017 r., – decyzję w sprawie podatku od nieruchomości na 2017 rok (dotyczącą nieruchomości posiadanych przez Stronę). Strona nie wykonała ww. zobowiązania oraz nie udzieliła żadnych wyjaśnień odnośnie przyczyn jego niewykonania. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił Stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia przywołał brzmienie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") i stwierdziła, że Strona nie wykonując wezwania z dnia 25 kwietnia 2017 r. uniemożliwił określenie rzeczywistych źródeł jego utrzymania i ich wielkości. Ponadto jego zdaniem nie możliwe było zweryfikowanie wiarygodności podanych przez Stronę danych o stanie rodzinnym i dochodach, stanie majątkowym rodziny oraz określenie relacji pomiędzy posiadanymi środkami, a niezbędnymi wydatkami. Rozpoznając wniosek starszy referendarz sądowy wskazał, że dopóki Strona nie przedstawi pełnej informacji o swojej sytuacji majątkowej oraz sytuacji swojej rodziny w wymaganym zakresie to nie będzie możliwe uwzględnienie jej wniosku. Od powyższego rozstrzygnięcia Strona, w ustawowym terminie, wniosła sprzeciw, wnosząc o uchylenie ww. postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu Strona wskazała, że obecnie pracuje i zarabia jedynie [...] zł miesięcznie. Nie posiada oprócz nieruchomości wobec, której prowadzona jest egzekucja komornicza, żadnego innego majątku. Do pisma załączyła protokół opisu i oszacowania nieruchomości sporządzony w dniu 28 kwietnia 2017 r. Przedmiotem ww. czynności było przysługujące dłużnikowi prawo wieczystego użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] o pow. [...] ha zabudowana budynkami stanowiącymi odrębny od gruntu przedmiot własności (budynek pałacu o pow. [..] m2 i pow. użytkowej [...] m2 oraz dwa budynki gospodarcze o łącznej pow. [...] m2 i pow. użytkowej [...] m2). Ponadto z treści przedmiotowego dokumentu wynika, iż nieruchomość obciążona jest umową dzierżawy zawartą w dniu 24 lipca 2012 r. pomiędzy Stroną, a A. B. Czas obowiązywania umowy to [...] lat. Strona oświadczyła również, że w nieruchomości zamieszkuje obecnie Strona oraz M. G. Zameldowani natomiast są Strona, H. S. (małżonka Strony), J. K. oraz dwie inne osoby (których tożsamości Strona nie pamiętała). Wartość rynkowa ww. nieruchomości budynkowej wyniosła [...] zł, w tym prawo użytkowania wieczystego ([...] zł), budynek pałacu ([...] zł), budynek gospodarczy1 ([...] zł), budynek gospodarczy 2 ([...] zł), ogrodzenie ([...] zł), utwardzenia ([...] zł). Wartość prawa dzierżawy wyceniono na kwotę [...] zł. Tym samym wartość nieruchomości z uwzględnieniem wartości prawa dzierżawy wyniosła [...] zł. Z treści ww. protokołu wynika, iż Strona zobowiązana jest wobec: F. G. Ś. P. w W.,[...] . Sp. z o.o., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ł. K. M., G. N. B. S.A. z siedzibą w W. (hipoteka umowna [...] zł), M. N. Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. (hipoteka przymusowa [...] zł), J. Z., . 1 F. I. Z. N. F. S. z siedzibą w W., I. J. D. F. 1 F. I. Z. N. F. S. z siedzibą w W., Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. P. (hipoteka przymusowa [...] zł, [...] zł, [...] zł), PKO L. S.A., P. N. S. F. I. Z. (hipoteka przymusowa [...] zł), Z. U. S. O. w K. (hipoteka przymusowa [...] zł), Z. U. S. I. w Ł. (hipoteka przymusowa [...] zł, [..] zł), Dyrektora Izby Celnej w S. (hipoteka przymusowa [...] zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 259 § 1 P.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw, Sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie Strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Wysokość kosztów sądowych w zakresie, którego dotyczy wniosek Strony sprowadza się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł (zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I Sądu z dnia 31 marca 2017 r.). W ocenie Sądu, argumenty Strony zamieszczone w sprzeciwie nie mogły znaleźć aprobaty. Sąd podkreśla, iż dokonanie rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony jest możliwe, gdy orzekający dysponuje dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te wina przedstawić Strona. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Zdaniem Sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo wezwał Stronę o dodatkowe dokumenty (karta 25). Ponadto Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż z uwagi na brak odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 kwietnia 2017 r. nie było możliwe zweryfikowanie ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Tym samym nie można było kategorycznie stwierdzić, że sytuacja Strony jest na tyle trudna, iż nie jest możliwe uiszczenie przez niego wpisu sądowego od zażalenia w kwocie [...] zł lub chociażby ułamkowej jego kwoty. Sąd podkreśla, że Strona również na etapie sprzeciwu od ww. postanowienia nie nadesłała dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową i osobistą. Poprzestała natomiast na zdawkowym oświadczeniu, zgodnie z którym wykonuje prace za którą otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...] zł oraz że nie posiada poza wskazaną w formularzu PPF nieruchomością innego majątku. Dodatkowo Strona załączyła protokół opisu i oszacowania nieruchomości zlokalizowanej K. obr.[...] . Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy prawidłowo odmówił Stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych obejmujących wpis sądowy od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 30 stycznia 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Strona nie wywiązała się bowiem z nałożonego na nią zobowiązania do przedłożenia dodatkowych dokumentów, a ponadto nie uczyniła tego również na etapie wnoszenia sprzeciwu. Powyższego nie zmieniają informacje zamieszczone w powołanym wyżej protokole. Sąd dostrzega, iż Strona jest zobowiązana z rożnych tytułów względem licznych wierzycieli, jednakże dla oceny jej sytuacji majątkowej i osobistej wymagane są dokładne informacje w zakresie jakiego dotyczyło wezwanie starszego referendarza sądowego. Na uwagę zasługuje informacja o osobach zamieszkujących należącą do Strony nieruchomość oraz osobach w niej zameldowanych. Z protokołu opisu i oszacowania wynika, że w nieruchomości zameldowana jest H. S. (żona Strony) podczas, gdy w formularzu PPF Strona nie wymieniła żadnych osób w zakresie stanu rodzinnego. Uzasadnione wątpliwości budzą także informacje o wykonywaniu przez Stronę pracy zarobkowej i wynagrodzeniu. Brak dokładnych informacji w tym zakresie również nie pozwala na uwzględnienie wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., Sąd orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.