I SA/Sz 315/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata z urzędu. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E B. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 15 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W dniu 24 maja 2018 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżąca zawnioskowała o ustanowienie adw. T. S.-B. jej pełnomocnikiem w sprawie. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że od maja 2017 r. do lutego br. otrzymywała zasiłek MOPR, do dnia złożenia wniosku podlegała specjalistycznemu leczeniu. Oświadczyła, że w październiku 2017 r. stwierdzono jej niepełnosprawność. Od lutego br. jest zatrudniona w wymiarze [...] etatu z wynagrodzeniem miesięcznym netto [...] zł. Z oświadczenia Skarżącej wynika, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie oraz to, że nie posiada majątku, wartościowych rzeczy ruchomych, ani oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nadesłała zaświadczenie pracodawcy z dnia 8 czerwca 2018 r. o zatrudnieniu od dnia 14 lutego 2018 r. na stanowisku magazyniera w wymiarze [...] etatu i wysokości zarobków (wynagrodzenie netto: za marzec br. [...] zł, za kwiecień br. [...] zł, maj br. [...] zł) oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2018 r. W aktach sprawy o sygn. akt I SA/Sz [...], w której skarżąca ubiegała się o przyznanie prawa pomocy znajduje się zaświadczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 13 listopada 2017 r. zaliczające skarżącą do lekkiego stopnia niepełnosprawności (k. 59). Referendarz sądowy zważył, co następuje: W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach z Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Niniejsza sprawa należy zatem do zakresu spraw, o których mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Merytoryczne rozpoznawanie wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy zatem uznać za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy na Skarżącej z mocy ustawy nie spoczywa obowiązek ponoszenia tych kosztów ani w postępowaniu przez sądem pierwszej instancji, ani przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wobec powyższego, na podstawie art. 249a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Natomiast, zważywszy na sytuację finansową, majątkową, rodzinną i zdrowotną Skarżącej zasadnym jest ustanowienie dla Skarżącej adwokata, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Z oświadczeń Skarżącej, znajdujących potwierdzenie w dokumentach źródłowych zgromadzonych w aktach sprawy, wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, wysokość wynagrodzenia netto (średnia z trzech miesięcy ) wynosi [...] zł. Nadto Skarżąca nie posiada żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie. Odnośnie do wniosku Skarżącej dotyczącego ustanowienia adwokata w osobie T. S.-B., to wskazać należy, że stosownie do treści art. 244 § 3 p.p.s.a, uprawnienie do wyznaczenia wskazanego imiennie przez Skarżącą pełnomocnika do reprezentowania jej w sprawie w ramach przyznanego prawa pomocy przysługuje właściwej okręgowej redzie adwokackiej, która wyznaczy ww. adwokata w miarę możliwości i w porozumieniu ze ww. adwokatem. Sąd poinformuje wzmiankowany wyżej organ samorządu zawodowego o pełnym zakresie wniosku Skarżącej. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w pkt. 2 sentencji postanowienia.