I SA/Sz 318/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi L.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. J. K. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] odmawiające L.J. zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...] określającej w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2004 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc oraz zobowiązanie podatkowe. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że L.J. pismem z dnia 22 lutego 2008 r. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem o zawieszenie toczącego się ww. postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał na brak możliwości uczestniczenia w tym postępowaniu ze względu na zły stan zdrowia psychicznego. Jako dowód załączył kserokopie następujących dokumentów: karty informacyjnej leczenia szpitalnego w "Z", dotyczącej jego tam pobytu w dniach od 11 do 29 grudnia 2006 r., zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 5 kwietnia 2007 r., orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 13 lipca 2007 r. o trwałej niezdolności do wykonywania pracy do stycznia 2008 r., zawiadomienia o skierowaniu na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS z dnia 10 września 2007 r., informacji o przebytej rehabilitacji w "Z" w okresie od 29 października 2007 r. do 5 listopada 2007 r. We wniosku podatnik powołał przepisy art. 113 § 1 Kodeksu karnego skarbowego oraz art. 22 § 1 Kodeksu postępowania karnego, jako dające podstawę do zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług za ww. okresy 2004 r. Dalej, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że - w wyniku rozpoznania wniosku L.J. - Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego. Przywołując uregulowania przepisu art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej, organ wskazał, że przepis ten zawiera zamknięty katalog okoliczności, dających podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania podatkowego, co powoduje, że wyłącznie zaistnienie zdarzenia wskazanego wprost w tym przepisie nakłada na organ obowiązek zawieszenia postępowania, a jego niewystąpienie uniemożliwia zastosowanie tego środka. Ponadto, organ ten stwierdził, że powołane przez podatnika przepisy Kodeksu karnego skarbowego oraz Kodeksu postępowania karnego nie mają zastosowania w postępowaniach podatkowych, gdyż procedurę tych postępowań reguluje Ordynacja podatkowa. Wskazano także w zaskarżonym postanowieniu, że L.J., nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, pismem z dnia 20 marca 2008 r. złożył na nie zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o dopuszczenie jako dowodu w sprawie pełnej dokumentacji medycznej i materialnej obejmującej okres od 2004 r. do 2008 r., poświadczającej jego chorobę psychiatryczną oraz bezdomność i brak dochodów. W uzasadnieniu zażalenia podatnik podniósł, że przedstawiona przez niego dokumentacja wyjaśnia przyczyny jego niezdolności do uczestniczenia w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i Dyrektora Izby Skarbowej . Ponadto, wskazał, że Ordynacja podatkowa umożliwia zawieszenie i umorzenie postępowania prowadzonego wobec podatnika, który cierpi na schorzenie psychiatryczne potwierdzone dokumentacją medyczną szpitalną i inną. Podatnik podniósł również, że wszystkie ww. instytucje nie uwzględniły jego medycznej dokumentacji, z której jasno wynika, iż choruje on na schorzenie psychiatryczne. Przedłożone karty leczenia szpitalnego jak i zaświadczenia lekarskie zostały przez ww. organy pominięte i odmówiono im wiarygodności, co według podatnika, nie powinno się zdarzyć, gdyż urzędnicy nie mają kwalifikacji medycznych. Uzasadniając natomiast swoje rozstrzygnięcie podjęte w postępowaniu zażaleniowym, Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył treść przepisu art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej, który - jak wskazał - wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania podatkowego i stwierdził, że zawieszenie postępowania podatkowego na wniosek strony może nastąpić jedynie na podstawie przepisu art. 204 § 1 Ordynacji podatkowej i wyłącznie w sprawie, w której przedmiotem postępowania jest udzielenie ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych. Według tego organu, zły stan zdrowia podatnika nie został wymieniony jako podstawa zawieszenia postępowania podatkowego, w tym odwoławczego, w przepisie art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 13 lipca 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 980/2000). Ponadto, fakt choroby i leczenia podatnika w szpitalu psychiatrycznym nie świadczy o utracie przez niego zdolności do czynności prawnych, o których mowa jest przepisie w art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 12 Kodeksu cywilnego, nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby podatnik został ubezwłasnowolniony, czy też chociażby toczyło się postępowanie w sprawie jego ubezwłasnowolnienia, a - jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 kwietnia 1999r. sygn. akt II UKN 131/99 - choroba i leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają braku zdolności strony do czynności procesowych, choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych. Reasumując, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że skoro podatnik nie utracił zdolności do czynności prawnych, to przedłożona dokumentacja medyczna nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania odwoławczego. Zaskarżając ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, L.J. wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że bezsporne jest iż nie mógł uczestniczyć w prowadzonych postępowaniach dowodowych od 2004 r. ze względu na chorobę psychiczną, co zostało udokumentowane dowodami medycznymi. Pomimo przedstawienia tak istotnych dokumentów, organy nadal prowadziły postępowania. Według skarżącego, został on pozbawiony swoich praw w toku kontroli skarbowej. Ze względu na chorobę psychiczną, nie mógł on brać udziału w postępowaniu, o czym Urząd Kontroli Skarbowej dobrze wiedział i bezkarnie działał, naruszając podstawowe prawa podatnika. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270. ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonego postanowienia, należy stwierdzić, że odpowiada ono przepisom prawa. Jednym z założeń postępowania podatkowego, wynikającym z zasady celowości ,jest jego ciągły charakter, co oznacza, że powinno się ono toczyć bez przerwy, od momentu jego wszczęcia, aż do załatwienia sprawy. Istnieją oczywiście sytuacje, w których z przyczyn faktycznych lub prawnych nie można w danym momencie kontynuować postępowania. Instytucja zawieszenia postępowania służy właśnie pogodzeniu założonej ciągłości postępowania z koniecznością czasowego zaniechania jego prowadzenia. Instytucję zawieszenia postępowania z urzędu ustawodawca uregulował w przepisie art. 201 §1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe; 2) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 3) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; 4) w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; 5) w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja, o której mowa jest w art. 108 § 2, stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4; 6) w razie wystąpienia, na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego. W treści tego uregulowania ustawodawca wskazał enumeratywnie (katalog zamknięty) przypadki, w których zawieszenie postępowania jest obligatoryjne. Oznacza to, że jeżeli zaistnieje jedna z przesłanek tam wymienionych, organ podatkowy ma obowiązek zawiesić postępowanie, niezależnie od tego, na jakim etapie ono się znajduje, niezaistnienie zaś zdarzenia wskazanego wprost w tym przepisie, uniemożliwia zastosowanie tego środka. Natomiast, zawieszenie postępowania na wniosek strony, może nastąpić, na podstawie przepisu art. 204 § 1 Ordynacji podatkowej, wyłącznie w sprawie, w której przedmiotem postępowania jest udzielenie ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych. Oceniając zatem legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła jakakolwiek z podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego, w tym odwoławczego, zawarta w przepisie art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej. Prawidłowo organy te wskazały, że zły stan zdrowia podatnika, w tym zdrowia psychicznego, nie został wymieniony w powyższym uregulowaniu jako podstawa zawieszenia postępowania podatkowego i nie powoduje utraty zdolności do czynności prawnych (art. 201 §1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). Skarżący jako osoba fizyczna posiada pełną zdolność do czynności prawnych, gdyż jest osobą pełnoletnią i nieubezwłasnowolnioną. Choroba oraz leczenie w poradni zdrowia psychicznego i szpitalu psychiatrycznym nie uzasadniają twierdzenia o braku zdolności strony do czynności procesowych (art. 65 §1 Kodeksu postępowania cywilnego), choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 Kodeksu cywilnego), natomiast pozbawienie bądź ograniczenie zdolności do czynności prawnych następuje w wyniku ubezwłasnowolnienia całkowitego lub częściowego. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie jest ubezwłasnowolniony ani też nie toczy się postępowanie w sprawie jego ubezwłasnowolnienia. Dodatkowo, Sąd zauważa, że - zgodnie z przepisem art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej - nawet gdyby skarżący okazał się być osobą niezdolną do czynności prawnych w toku postępowania podatkowego, to organ podatkowy powinien wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o wyznaczenie kuratora, która to okoliczność także nie daje podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego. Należy także podzielić ocenę organu odwoławczego, że w sprawie nie naruszono przepisów postępowania określonych w Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś dotyczących udziału skarżącego w postępowaniu. Skoro bowiem skarżący miał pełną świadomość swojej choroby i kłopoty zdrowotne nie pozwalały mu na osobisty udział w prowadzonym postępowaniu kontrolnym, uzasadnione było udzielenie przez niego upoważnienia innej osobie do działania w jego imieniu. Nadto, Sąd wskazuje, że zaskarżone postanowienie dotyczy odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego toczącego się z odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2004 r., tj. sprawy w tym samym dniu i w tym samym składzie orzekającym już rozpoznanej i zakończonej wyrokiem oddalającym skargę L.J. (sygn. akt I SA/Sz 202/08), w której Sąd kontrolował także prawidłowość postępowania podatkowego, w tym odwoławczego, i nie stwierdził, aby naruszono w tym postępowaniu prawo podatnika do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Wobec tego, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza przepisów prawa, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 250 ww. ustawy oraz przepisów § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 163, poz. 1348 ze zm.).