I SA/Sz 321/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-06-27
Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska, Bolesław Stachura, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dłużnik zajętej wierzytelności może skutecznie dokonać potrącenia swojej wierzytelności z wierzytelnością zajętą przez organ egzekucyjny, jeśli jego wierzytelność stała się wymagalna po dokonaniu zajęcia, a przed terminem, w którym wierzytelność zajęta stała się wymagalna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dłużnik zajętej wierzytelności nie może skutecznie dokonać potrącenia swojej wierzytelności z wierzytelnością zajętą przez organ egzekucyjny, jeśli jego wierzytelność stała się wymagalna po dokonaniu zajęcia, a przed terminem, w którym wierzytelność zajęta stała się wymagalna. W takiej sytuacji potrącenie jest bezpodstawne i nie wywołuje skutków wobec organu egzekucyjnego. Organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 504 Kodeksu cywilnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu wysokości nieprzekazanej wierzytelności. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej dłużnikowi wobec spółki z o.o. Spółka z o.o. poinformowała, że nie jest dłużnikiem. Kontrola wykazała, że spółka z o.o. dokonała potrącenia wierzytelności na podstawie umowy handlowej, jednak organy uznały to potrącenie za bezpodstawne, ponieważ wierzytelności spółki z o.o. nie były wymagalne w dniu zajęcia. Spółka z o.o. wniosła skargę, zarzucając błędy w ocenie materiału dowodowego i naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. nr [...]; [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał
w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 17 stycznia 2018 r., nr [...] w sprawie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej wierzytelności w kwocie
[...] zł przysługującej [...] i [...] "[...]" Spółka Jawna
od "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w M., zajętej zawiadomieniem z dnia
26 czerwca 2017 r., znak: [...]
Powyższe postanowienia wydane zostały w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. (dalej "organ egzekucyjny"),
w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec [...] i [...] "[...]" Spółka Jawna w M. (dalej: "spółka jawna"), zawiadomieniem z dnia
26 czerwca 2017 r., znak: [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z tytułu zawartych umów, u dłużnika zajętej wierzytelności "[...]" Sp. z o.o. w M. (dalej: "dłużnik zajętej wierzytelności" lub "spółka z o.o." lub "Stroną" lub "Skarżącą"),
Pismem z dnia 4 lipca 2017 r. Strona, poinformowała organ egzekucyjny,
iż nie jest dłużnikiem zobowiązanej.
W dniu 24 listopada 2017 r. została przeprowadzona, przez pracowników Z. Urzędu Skarbowego w S., kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego - zajęcia prawa wierzytelności
u dłużnika zajętej wierzytelności.
W wyniku kontroli ustalono, na podstawie przedłożonych przez kontrolowanego dłużnika, tj. Stronę, dokumentów, że w dniu 28 lutego 2017 r. pomiędzy spółką jawną (sprzedającym) a spółką z o.o. (kupującym) została zawarta umowa handlowa na spłatę wymagalnych wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł. W umowie tej strony postanowiły, że spłata ww. wierzytelności ma następować zgodnie z art. 498 Kodeksu cywilnego przez sprzedającą na rzecz kupującej, poprzez sprzedaż partiami towaru (...) wytwarzanego przez sprzedającą w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej zaś zapłata za towar będzie następować poprzez dokonanie przez sprzedającą potrącenia wartości sprzedanego towaru z kwoty ww. wierzytelności, tj. kwoty [...]zł, z pomniejszeniem tej kwoty na koniec miesiąca, w którym nastąpiła wymagalność wierzytelności.
Z protokołu kontroli i dokumentów przedłożonych przez kontrolowanego dłużnika wynikało także, iż w dniach:
- 30.06.20117 r. zostały wystawione przez spółkę jawną na rzecz spółki z o.o. faktury na łączną kwotę [...]zł, tj. faktury: nr [...]/2017 na kwotę brutto [...] zł, nr [...]/2017 na kwotę brutto [...] zł i nr [...]/2017
na kwotę brutto [...] zł; w dniu 31.07.2017 r. dokonano kompensaty należności wynikających z ww. faktur, zgodnie z umową handlową z dnia 28.02.2017 r.;
- 31.07.2017 r. zostały wystawione przez spółkę jawną na rzecz spółki z o.o. faktury na łączną kwotę [...]zł, tj. faktury: nr [...]/2017 na kwotę brutto [...] zł, nr [...]/2017 na kwotę brutto [...] zł, nr [...]/2017
na kwotę brutto [...] zł, nr [...] na kwotę brutto [...] zł; w dniu 31.08.2017 r. dokonano kompensaty należności wynikających
z ww. faktur, zgodnie z umową handlową z dnia 28.02.2017 r., na kwotę
[...] zł;
- 31.08.2017 r. zostały wystawione przez spółkę jawną na rzecz spółki z o.o. faktury na łączną kwotę [...]zł, tj. faktury: nr [...] na kwotę brutto
[...] zł, nr [...]/2017 na kwotę brutto[...] zł, nr [...]
na kwotę brutto [...] zł i korekta faktury VAT [...] do dokumentu
FS [...]; w dniu 29.09.2017 r. dokonano kompensaty należności wynikających z ww. faktur, zgodnie z umową handlową z dnia 28.02.2017 r.,
na kwotę [...]zł;
- 26.09.2017 r., 29.09.2017 r. zostały wystawione przez spółkę jawną na rzecz spółki z o.o. faktury na łączną kwotę [...]zł, tj. faktury: nr [...]/2017
na kwotę brutto [...] zł, nr [...]/2017 na kwotę brutto [...] zł,
nr [...] na kwotę brutto [...] zł; w dniu 31.10.2017 r. dokonano kompensaty należności wynikających z ww. faktur, zgodnie z umową handlową
z dnia 28.02.2017 r., na kwotę [...]zł.
W konsekwencji dokonanych ustaleń, ww. postanowieniem z dnia
17 stycznia 2018 r. znak j.w., organ I instancji określił dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej wierzytelności w kwocie [...]zł, zajętej ww. zawiadomieniem z dnia 26 czerwca 2017 r., znak: [...]
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ egzekucyjny, powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2017.1201 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), w szczególności art. 89 § 1, art. 71a, art. 71b, a także art. 504 Kodeksu cywilnego, stwierdził, że dłużnik zajętej wierzytelności, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, bezpodstawnie dokonał ww. potrącenia (kompensaty) kwoty [...]zł.
Organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że dokonując potrącenia wzajemnych wierzytelności Strona jako dłużnik zajętej wierzytelności nie uwzględniła zapisu zawartego w art. 504 Kodeksu cywilnego, gdyż stała się ona wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia, jak również jej wierzytelność stała
się wymagalna po doręczeniu ww. zawiadomienia o zajęciu. W konsekwencji przyjęto, że działanie Strony, polegające na potrąceniu kwoty w wysokości [...] zł wynikającej z ww. faktur, nie może wywoływać skutków względem organu egzekucyjnego. Zdaniem organu egzekucyjnego, wierzytelności objęte fakturami z dnia 30.06.2017 r., 31.07.2017 r.,,31.08.2017 r., 26.09.2017 r., 29.09.2017 r. nie były wymagalne na dzień dokonania zajęcia przez organ egzekucyjny, zaś wierzytelności spółki jawnej przysługujące wierzycielom, na rzecz których prowadzona jest egzekucja administracyjna, były wymagalne przed powstaniem wierzytelności wynikających z przedmiotowych faktur.
Zażaleniem z dnia 25 stycznia 2018 r. Strona zaskarżyła w całości
ww. postanowienie i wniosła o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości, jako bezpodstawnego.
Strona podniosła zarzuty:
- bezpodstawnego przyjęcia, iż dokonała skutecznego prawnie potrącenia/kompensaty przysługujących jej wobec spółki jawnej należności
z należnościami wynikającymi z wystawionych przez spółkę jawną faktur VAT wymienionych w zaskarżonym postanowieniu, podczas gdy odnośnie żadnej
z tych należności wynikających z ww. dokumentów, nie składały - w imieniu Strony - oświadczeń woli osoby upoważnione do jej reprezentowania;
- bezpodstawnego przyjęcia, iż w stosunku do wymienionych należności
i którejkolwiek innej należności wynikającej z dokumentów wystawionych przez spółkę jawną po dacie 27 czerwca 2017 r. nastąpiło ich uznanie przez Stronę podczas gdy odnośnie żadnej z tych należności wynikających
z ww. dokumentów, nie składały - w imieniu Strony - oświadczeń woli osoby upoważnione do jej reprezentowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ww. postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. nr j.w. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy nakreślił ramy prawne sprawy. Następnie, wobec dokonanych ustaleń faktycznych, potwierdził zasadność stanowiska organu egzekucyjnego, że na dzień dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia, tj. na dzień 27 czerwca 2017 r., wierzytelności objęte kontrolowanymi fakturami z dnia 30.06.2017 r., 31.07.2017 r., 31.08.2017 r. i 29.09.2017 r. nie były wymagalne. Wskazał, że wysokość potrącenia przekraczała postanowienia z umowy handlowej z dnia 28 lutego 2017 r. Zdaniem organu odwoławczego, w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy, uzasadnione jest zatem rozstrzygnięcie, że dłużnik zajętej wierzytelności (Strona) bezpodstawnie dokonał potrącenia kwoty [...]zł.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego, w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, zgodne jest z przepisami prawa, uznając podniesione w zażaleniu zarzuty
za niezasadne.
W skardze na powyższe postanowienie Strona zarzuciła nienależytą, powierzchowną i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,
co w konsekwencji skutkowało wyciągnięciem na podstawie tych dowodów błędnych wniosków, polegających na tym że w pozbawiony oparcia sposób przyjęto, iż:
1) samo potwierdzenie odbioru wystawionych faktur VAT, przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki, stanowi dowód na to, że opisane
w przedmiotowych fakturach wierzytelności istnieją, a odbierający złożonym podpisem poświadczył uznanie tych wierzytelności;
2) Skarżąca dokonała skutecznego prawnie potrącenia/kompensaty przysługujących jej wobec spółki jawnej należności z należnościami wynikającymi z wystawionych przez spółkę jawną faktur VAT, podczas
gdy odnośnie żadnej z tych należności, wynikających z ww. dokumentów,
nie składały - w imieniu Skarżącej - oświadczeń woli osoby upoważnione
do jej reprezentowania.
Ponadto z ostrożności procesowej Skarżąca podniosła zarzut niewyjaśnienia
w sposób wyczerpujący stanu faktycznego w niniejszej sprawie, spowodowanego brakiem dążenia przez organy obu instancji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co stoi w sprzeczności z art. 122 (zasada prawdy obiektywnej) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800 j.t. ze zm.; dalej: "O.p."). oraz niewyjaśnienie w sposób logiczny i przekonywający, ze wskazaniem podstaw prawnych w pisemnym uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia przesłanek, którymi kierowano się wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, co stoi w sprzeczności z art. 124 O.p. (zasada przekonywania).
Skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Sprawa niniejsza została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym
na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z treścią przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 j.t. ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W myśl art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej twierdzeniom, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była zasadność określenia Skarżącej wysokości nieprzekazanej przez dłużnika wierzytelności zajętej w postępowaniu egzekucyjnym.
W ocenie organu egzekucyjnego działanie Skarżącej polegające na potrąceniu kwoty [...]zł wynikającej z faktur wystawionych przez zobowiązaną na rzecz Skarżącej, która to kwota nie była wymagalna w dniu zajęcia, stanowiło bezpodstawne uchylanie się przez Skarżącą od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu.
Skarżąca zaś kwestionuje zarówno istnienie wierzytelności wynikających
ze wskazanych faktur wystawionych Skarżącej przez zobowiązaną jak i sam fakt dokonania kompensat, twierdząc, że tylko spłacała cudzy dług, za co przysługuje
jej roszczenie o zwrot. Skarżąca zarzuca organom dowolność w ustaleniach faktycznych oraz w ocenie zebranego materiału dowodowego, błędną jego ocenę,
a także wadliwość uzasadnienia rozstrzygnięcia.
Na wstępie, przed rozwiązaniem opisanego sporu, powołać należy
regulacje u.p.e.a. mające zastosowanie w sprawie.
Stosownie do art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty, do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i
c) w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa
o zajętą wierzytelność (art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a.).
Wraz z ww. zawiadomieniem organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego,
że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią (art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a.).
Jak stanowi z kolei art. 91 u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla
się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy
art. 71b u.p.e.a. W myśl tego uregulowania, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, wierzytelność ta może być ściągnięta
od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności - zajęcia wierzytelności.
Zgodnie z art. 71a § 9 (zdanie pierwsze) u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.
Jak zatem wynika z powyższych przepisów, przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu są:
- fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie);
- bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy zostały spełnione obie
ww. przesłanki do określenia dłużnikowi, tj. Skarżącej, wysokości nieprzekazanych organowi egzekucyjnemu wierzytelności, zaś zarówno organ egzekucyjny jak i organ odwoławczy – wbrew zarzutom skargi - przeprowadziły prawidłowe postępowanie w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie, okoliczność zajęcia wierzytelności zobowiązanego, przysługującej mu wobec Skarżącej, zawiadomieniem z dnia 26 czerwca 2017 r. doręczonym w dniu 27 czerwca 2017 r. jest niewątpliwa i niekwestionowana przez Skarżącą.
Z zawiadomienia o zajęciu z dnia 26 czerwca 2017 r. wynika natomiast, że organ egzekucyjny wzywa Skarżącą, jako dłużnika zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym z tytułu zawartych umów, aby należnej kwoty, bez zgody organu egzekucyjnego, nie uiszczała zobowiązanemu.
W tym miejscu wskazać należy, że powołany wyżej art. 89 § 2 u.p.e.a umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych, tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia. W literaturze akcentuje się szerokie rozumienie tych wierzytelności, a więc nie tylko wierzytelności o zapłatę za świadczenie niepieniężne, spełnione w ramach umów dostawy, umów o dzieło, umów o roboty budowlane, umów-zleceń, ale również innych umów nazwanych jak i umów nienazwanych. Prezentowany jest również pogląd, że możliwe jest prowadzenie egzekucji z niewymagalnych jeszcze wierzytelności z tytułu umów sprzedaży, np. sprzedaży z odroczonym terminem płatności czy też sprzedaży ratalnej lub leasingu (tak M. Faryna – Komentarz do art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opubl. w Systemie Informacji Prawnej "Lex").
Pismem z dnia 4 lipca 2017 r. Skarżąca oświadczyła, że nie jest dłużnikiem zobowiązanej. Powyższe twierdzenie podtrzymała konsekwentnie w trakcie postępowania, jak i w skardze.
Kontrola przeprowadzona u Skarżącej wykazała natomiast, że Skarżąca w dniu 28 lutego 2017 r. zawarła ze zobowiązaną umowę handlową na spłatę wymagalnych wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł, w formie sprzedaży partami towaru, za który zapłata będzie następować poprzez dokonanie potrącenia wartości sprzedanego towaru z kwoty ww. wierzytelności, tj. z kwoty [...]zł.
Ponadto w trakcie kontroli sama Skarżąca przedłożyła: 13 faktur VAT
o nr jw. wystawionych w datach 30.06.2017 r. 31.07.2017 r., 31.08.2017 r.,
26.09.2017 r., 29.09.2017 r.; dokumenty kompensat dokonanych w datach
31.07.2017 r., 31.08.2017 r., 29.09.2017 r., 31.10.2017 r.; księgi podatkowe obejmujące zapisy na koncie [...] od 01.01.2017 r. do 30.09.2017 r. Skarżąca natomiast zasadność tak przedłożonych dokumentów i zapisów na koncie zaczęła kwestionować dopiero po wystawieniu postanowienia organu I instancji.
Z przedłożonych dokumentów wynikało przede wszystkim, że łączna kwota wynikająca z wystawionych faktur wynosi [...] zł, a także, iż Strona wszystkie zobowiązania z tytułu ww. faktur uregulowała w formie kompensat.
Zdaniem Sądu, w świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że w okresie
od 31.07.2017 r. do 31.10.2017 r. – pomimo obowiązywania od dnia 27 czerwca 2017 r. zajęcia wierzytelności – Skarżąca dokonywała potrąceń w ramach należności, które powinny być przekazane do organu egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, zasadnie zatem organ egzekucyjny uznał, że działanie Skarżącej polegające na potrąceniu łącznie kwoty [...]zł z wystawionych przez zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym faktur VAT nosi znamiona bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i w konsekwencji zasadnie przyjął organ egzekucyjny, że została spełniona przesłanka do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty.
Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje
się jednolicie, że podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności
od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu ww. przepisu - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.) Użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować zatem jako przesłankę prawną, a nie faktyczną.
Zarzut potrącenia, co do zasady, stanowi podstawę prawną pozwalającą uchylić się dłużnikowi zajętej wierzytelności od spełnienia świadczenia, jednak
w rozpoznawanej sprawie Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych, które uznały okoliczność tę za nieskuteczną. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy egzekucyjne wykładania art. 504 K.c. jest prawidłowa. Poza sporem pozostaje kwestia, że przepis ten ma zastosowanie także w przypadku zajęcia dokonanego w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z tym przepisem zajęcie wierzytelności przez osobę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik stał
się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się wymagalna po tej chwili, a przy tym dopiero później aniżeli wierzytelność zajęta. Z brzmienia tego przepisu wynika zatem, że dłużnik zajętej wierzytelności może odmówić wezwaniu organu egzekucyjnego, aby przekazał obciążające go świadczenie na poczet należności egzekwowanej przez osobę trzecią i dokonać potrącenia tylko wówczas, gdy przysługująca mu względem wierzyciela wzajemna wierzytelność stała się wymagalna i zaskarżalna jeszcze przed zajęciem wierzytelności wierzyciela, którą pragnie potrącić, albo też wierzytelność jego stała się wymagalna i zaskarżalna już po zajęciu wierzytelności wierzyciela, ale jednak wcześniej niż wierzytelność zajęta. W rozpatrywanej sprawie wierzytelności spółki jawnej, na które wystawiono w wyżej wskazanych dniach faktury były niewymagalne na dzień doręczenia zawiadomienia o zajęciu, tj. 27 czerwca 2017 r. Skarżąca kompensat dokonywała począwszy od 30 czerwca 2017 r. do 31 października 2017 r., na podstawie umowy handlowej z dnia 28 lutego 2017 r., mając wymagalne wierzytelności wobec wystawcy faktur w kwocie [...]zł. Zatem w świetle powołanego wyżej art. 504 Kodeksu cywilnego nie było podstaw do dokonania przedmiotowych kompensat w kwocie [...]zł, tym samym ich dokonanie – zdaniem Sądu – miało również charakter bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania organowi egzekucyjnemu wymagalnych kwot wynikających z ww. faktur. Mają rację zatem organy, że potrącenia nie mogły odnieść zamierzonego przez Skarżącą skutku.
Odnosząc się do zarzutów skargi, zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a więc przedłożonych przez sama Skarżącą faktur VAT, ksiąg podatkowych i innych dokumentów, nie można podzielić twierdzeń Skarżącej,
że jej wierzytelności nie istniały oraz, że kompensaty w ogóle nie miały miejsca. Okoliczność, że Skarżąca była dłużnikiem zobowiązanej i rozliczała potrącenia wierzytelności na podstawie umowy handlowej – wbrew twierdzeniom Skarżącej - została prawidłowo udowodniona. Podnoszone w tym zakresie wszystkie zarzuty
i argumentacja Skarżącej dotyczące nieudowodnienia uznania przez nią wierzytelności, kwestionujące odbiór faktur, wskazujące na ich podpisanie przez osoby nieupoważnione do reprezentacji spółki, a także twierdzenia o nieuprawnionym wkroczeniu w sferę stosunków cywilnoprawnych miedzy spółkami stanowi niezasadną polemikę z ustaleniami organu egzekucyjnego, która nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i nie może odnieść zamierzonego skutku. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, organ egzekucyjny istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych dokonał na podstawie dokumentów przedłożonych i zaakceptowanych przez prezesa zarządu spółki, który uczestniczył
w czynnościach, podpisał protokół kontroli. Zasadnie zwrócono także uwagę na fakt,
że sporne faktury zostały wykazane zarówno przez Skarżącą jak i wystawcę faktur
w ewidencjach podatkowych, w tym w formacie JPK przesłanych do urzędu skarbowego, co jednoznacznie dowodzi nabycia przez Skarżącą od spółki jawnej towarów i usług. Skarżąca twierdząc, że nie jest dłużnikiem i że nie dokonała kompensaty, zaprzecza okolicznościom, które wynikają z dokumentów, które sama przedłożyła i zaewidencjonowała w rejestrach podatkowych. Zaprzeczanie tym faktom jest niezrozumiałe i nie można odnieść żadnego skutku.
W ocenie Sądu, Skarżąca nie podważyła - żadnym dowodem - skutecznie dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Odnośnie przedstawianych
wraz ze skargą dodatkowych dokumentów, mających zaprzeczać ustaleniom organów, wskazać należy, że Sąd nie zastępuje organów administracji i nie ustala stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny orzeka bowiem na podstawie materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego w postępowaniu podatkowym z tego względu żądanie przeprowadzenia dowodu na podstawie nadesłanych ze skargą dokumentów na okoliczność, że dług nie istnieje nie zostało przez Sąd uwzględnione.
Dokonując zatem kontroli zgodności zaskarżonego postanowienia z prawem, Sąd uznał, że organy właściwie zastosowały powołaną regulację, a więc nie naruszyły przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd nie stwierdził żadnych naruszeń prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Organy w szczególności nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego (wynikających w postępowaniu egzekucyjnym z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie zaś z O.p.) i ustaliły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy został zaś poddany wnikliwej i prawidłowej ocenie. Zatem zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia art. 7 i art. 11 K.p.a, a więc zasady prawdy obiektywnej i zasady przekonywania, są całkowicie nieuzasadnione. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i stwierdził jego zgodność z przepisami prawa.
Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające
je postanowienie organu egzekucyjnego są zgodne obowiązującymi normami prawnymi i nie ma podstaw do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło