I SA/Sz 325/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych B. S. w dniu [...] r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożyła skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, jednocześnie zwracając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o pow. [...] m kw., otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł i ponosi miesięcznie wydatki na: zaliczkę na mieszkanie w kwocie [...] zł, opłaty za energię elektryczną w kwocie ok. [...] zł, opłaty za internet, telewizję w kwocie ok. [...] zł. Ponadto skarżąca wskazała, że wysokość miesięcznych wydatków powoduje, iż do życia pozostaje jej znikoma kwota, wobec czego nie stać jej na wygospodarowanie środków na koszty sądowe, która są wysokie, stanowiąc kwotę obecnie nie do zdobycia. Pismem z dnia [...] r. skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących jej sytuację majątkową i rodzinną w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: - zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia skarżącej netto z ostatnich sześciu miesięcy; - kopie rocznego zeznania podatkowego skarżącej za [...] r. i [...] r. z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym; - wyciągi ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym lokat, kart kredytowych z ich stanem za okres od [...] r. do [...] r.; - dodatkowe oświadczenie odnośnie zajmowanego lokalu mieszkalnego, czy ze skarżącą mieszkają inne osoby, czy są to członkowie rodziny, jaki jest stopień pokrewieństwa z tymi osobami, czy partycypują w kosztach utrzymania mieszkania, jeśli tak – w jakiej wysokości; - dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie z ostatnich dwóch miesięcy; - dodatkowe oświadczenie skarżącej wraz z potwierdzającymi je dokumentami, odnośnie otrzymanej razem z matką M. S. w [...] r. wygranej w [...] w wysokości [...] zł, wyjaśniającego sposób wydatkowania przypadającej na skarżącą kwoty [...] zł, czy skarżącej pozostały z tego tytułu środki, jeśli tak – w jakiej wysokości. Skarżąca w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożyła żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkowała się także w żaden sposób do zobowiązania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu/referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Analiza złożonego w niniejszej sprawie oświadczenia o stanie majątkowym prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku wynikało, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł, posiada mieszkanie o pow. [...] m kw., ponosi wydatki w łącznej kwocie [...] zł. Skarżąca nie wykazała posiadania oszczędności. Wobec tego, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości płatniczych strony i jej zdolności do poniesienia wpisu sądowego ustalonego w kwocie [...] zł, pismem z dnia [...] r. została ona wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających zweryfikować podane informacje jak i uzupełniających jej wniosek m.in. w zakresie wysokości dochodów z wykazanego źródła utrzymania, ponoszonych wydatków, stanu rodzinnego oraz majątkowego, w tym ewentualnych oszczędności. W niniejszej sprawie wymagało bowiem przede wszystkim wyjaśnienia czy skarżąca faktycznie nie posiada żadnych oszczędności, bowiem z akt sprawy wynikała bardzo istotna informacja, że w [...] r. uzyskała ona znaczną wygraną pieniężną w kwocie ponad [...] zł, a więc w kwocie znacznie przekraczającej koszty sądowe całego niniejszego postępowania. Powyższą kwestię należało wyjaśnić, ponieważ okoliczność ta rzutuje na sytuację skarżącej i jego zdolność do poniesienia kosztów sądowych. Skarżąca przesyłkę zawierającą ww. wezwanie otrzymała w dniu 16 kwietnia 2013 r., termin na wykonanie zobowiązania upływał 26 kwietnia 2013 r. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jak dotychczas nie wywiązała się z zobowiązania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do jej sytuacji finansowej, rodzinnej i poczynieniu kategorycznych ustaleń w tym zakresie. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 ustawy P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, podane informacje są zbyt ogólnikowe, a skarżąca nie wykazała poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, że opłacenie przez nią wpisu sądowego, należnego na tym etapie sprawy, będzie stanowić uszczerbek dla jej koniecznego utrzymania. Wobec tego należało uznać, że skarżąca nie wykazała przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.