I SA/Sz 328/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi D.Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 roku D. Ś. (dalej "Strona" lub "Skarżąca") wniosła do Oddziału ZUS w S. o zwolnienie z obowiązku opłacania składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego oraz Funduszu Pracy, Funduszu Solidarnościowego, Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Funduszu Emerytur pomostowych za miesiąc marzec i kwiecień 2020 roku. W formularzu wniosku, jako miesiąc za który Strona ubiega się o zwolnienie - nie został zaznaczony miesiąc maj 2020 roku. Pismami z dnia [...] czerwca 2020 roku (doręczonymi [...] lipca 2020 r.) Oddział ZUS w S. poinformował Skarżącą, iż została zwolniona z obowiązku opłacania składek za wyżej wymienione miesiące tj. marzec i kwiecień 2020 r. W dniu [...] lipca 2020 roku Skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika złożyła korektę wniosku dotyczącego zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc marzec i kwiecień, w której zaznaczyła również maj 2020 roku jako miesiąc za który Strona ubiega się o zwolnienie. Tożsamy wniosek został wniesiony w dniu [...] października 2020 roku. We wnioskach (korektach) Strona wskazywała, iż brak zaznaczenia miesiąca maja 2020 roku w pierwotnym wniosku był oczywistą omyłką. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 roku, znak [...], organ odmówił Skarżącej zwolnienia z opłacenia składek za miesiąc maj i powołując się na art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm. - dalej: ustawa o przeciwdziałaniu COVID) wskazał, że Skarżąca wniosła korektę po terminie, gdyż termin do złożenia korekty upłynął 30 czerwca 2020 roku. W dniu [...] stycznia 2021 roku Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż formularz jest skomplikowany i fakt niezaznaczenia odpowiedniego pola we wniosku nie może pozbawić jej prawa do zwolnienia ze składek. Podniosła, że formularz nie informuje o niewypełnionych polach. Nadto zanegowała uznanie przez ZUS, iż nie ma możliwości złożenia korekty wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 roku, znak [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podtrzymał argumentację wskazaną w decyzji z [...] grudnia 2020 roku. Strona wniosła skargę na decyzję Prezesa ZUS z [...] lutego 2021 roku w dniu [...] marca 2021 roku, zarzucając naruszenie jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za miesiąc maj wynikającego z przepisów ustawy o przeciwdziałaniu COVID. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż składając wniosek popełniła błąd nie zaznaczając miesiąca maja 2020 roku. Podniosła, że jej intencją było zwolnienie z opłacania składek za trzy miesiące (marzec, kwiecień, maj). Ponadto zarzuciła, iż formularz RDZ jest technicznie i merytorycznie wadliwy, gdyż system nie wskazał błędu, pytania czy informacji odnośnie braku zaznaczenia miesiąca maja. W odpowiedzi na skargę wniesioną do tutejszego Sądu w dniu [...] kwietnia 2021 roku organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Strona złożyła o zwolnienie z opłacenia nieopłaconych składek za okres maja 2020 roku w dniu [...] października 2020 roku. W ocenie organu nastąpiło to po terminie wyznaczonym do dnia 30 czerwca 2020 roku i w związku z tym uniemożliwiało dokonanie wnioskowanego zwolnienia. Ponadto organ wskazał, iż formularz RZD jest prawidłowy, ponieważ nie każdy płatnik chce lub może skorzystać ze zwolnienia z opłacenia składek za trzy miesiące. Wobec powyższego, z uwagi na brak pojawienia się informacji o "błędzie" z powodu niezaznaczenia jednego miesiąca nie należy traktować formularza jako wadliwego. Organ podniósł, iż to na płatniku ciąży obowiązek dołożenia należytej staranności w składaniu wniosku. Nadto organ wskazał, iż Skarżąca pismami z dnia [...] czerwca 2020 roku została poinformowana o zwolnieniu z obowiązku opłacenia składek za marzec i kwiecień 2020 roku. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. Prokuratura Regionalna w S. zgłosiła udział w przedmiotowej sprawie i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu Prokurator wskazał, iż organ naruszył art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."). Prokurator podzielił argumentację Skarżącej, iż brak zaznaczenia w polu miesiąca maja 2020 należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską i nie było to zgodne z intencją Strony. Ponadto Prokurator wskazał na art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu COVID, dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 roku. Stosownie do tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia Stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie z ust. 2 tego w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1 organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym prokurator uznał, iż organ powinien był zawiadomić Stronę o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składki za maj 2020 roku i wezwać do złożenia tego wniosku w celu rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu COVID, który stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału zostało wydane 26 lutego 2021 r. i znajduje się ono w aktach sprawy. Zgodnie z art. 31zt ustawy o przeciwdziałaniu COVID, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, z uwagi na fakt, że Skarżący zamieszkuje na obszarze działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, tutejszy Sąd uznał się za właściwy do rozpoznania sprawy, na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773). Przepis ten stanowi, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uwzględnił przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z uwagi na zarzuty w niej wskazane. Sąd bowiem, nie kwestionując stanowiska Strony, iż brak zaznaczenia w pierwotnym wniosku miesiąca maja jako miesiąca za który Strona ubiegała się o zwolnienie stanowił jej omyłkę, zarazem nie ma podstaw by przyjąć, aby była to omyłka oczywista dla organu. Nie sposób zgodzić się z argumentacją Strony, iż formularz RZD był nieprawidłowy albowiem nie poinformował jej o błędzie w postaci braku zaznaczenia miesiąca maja. Podzielić należy tu stanowisko organu że nie każdy płatnik chce lub może skorzystać ze zwolnienia z opłacenia składek za wszystkie trzy miesiące ujęte w formularzu wniosku RZD. Wobec powyższego, z uwagi na brak pojawienia się informacji o "błędzie" z powodu niezaznaczenia jednego miesiąca z trzech możliwych, nie należy traktować formularza jako wadliwego. Zaznaczenie we wniosku dwóch z trzech miesięcy za jakie można ubiegać się o zwolnienie nie musi być błędem i nie powoduje automatycznie uznania że formularz został wypełniony wadliwie. Dlatego wnioskodawca nie musiał otrzymać informacji o "błędzie" w wyniku braku zaznaczenia miesiąca maja w formularzu. To bowiem wnioskodawca ma swobodę w podjęciu decyzji za jaki okres (miesiąc) chce ubiegać się o zwolnienie, a za jaki nie. Trafnie natomiast Prokurator wskazał na art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu COVID, dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 roku, tj. jeszcze przed wydaniem decyzji w II instancji.. Stosownie do tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia Stronę o uchybieniu terminu. Zgodnie z ust. 2 tego w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1 organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd nie ma wątpliwości, iż złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek stanowi czynność kształtującą prawa i obowiązki Strony, termin zaś 30 czerwca 2020 r. upływał w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. W związku z powyższym, w razie stwierdzenia uchybienia terminowi do dokonania tej czynności (co miało miejsce) organ powinien był po wejściu w życie przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu COVID, zawiadomić Stronę o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składki za maj 2020 roku i wyznaczyć Stronie 30 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie za miesiąc maj. Sąd wskazuje przy tym, iż identyczny pogląd był już wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie w odniesieniu do art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy o przeciwdziałaniu COVID i braku złożenia wymaganych dokumentów w terminie wskazywano, iż przepis ten bowiem wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki (tak m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 211/21 czy WSA w Gliwicach z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 221/21) Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że dostrzegł również, iż Skarżąca pismami datowanymi na dzień [...] czerwca 2020 roku została poinformowana o zwolnieniu z obowiązku opłacenia składek za marzec i kwiecień 2020 roku. Jednak jak trafnie zauważył Prokurator, powyższe pisma zostały Stronie doręczone dopiero w dniu [...] lipca 2020 r. a zatem już po [...] czerwca 2020 r. czyli terminie do złożenia korekty wniosku. Sąd zauważa, że gdyby nie powyższa, niewyjaśniona zwłoka organu w doręczeniu ww. pism, to Strona miałaby szansę aby zorientować się, iż złożyła wniosek nieobejmujący miesiąca maja i skorygować wniosek w terminie. Powyższe zdaniem Sądu organ winien wziąć pod rozwagę przy ewentualnym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ – weźmie po uwagę oceną prawną sprawy i stanowisko Sądu w niniejszej sprawie, stosownie do art. 153 p.p.s.a. organ zawiadomi Stronę o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składki za maj 2020 roku i wyznaczy Stronie 30 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie ze składek za miesiąc maj. Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.