I SA/Sz 33/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K.R. w T. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca Spółdzielnia, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazano, że Spółka prowadzi działalność usługową związaną z uprawami polowymi, aktualnie jest w stanie likwidacji i nie posiada środków finansowych, ponadto zostało wobec Spółdzielni wszczęte postępowanie o ogłoszenie upadłości. W załączeniu wniosku przedstawiono postanowienie Sądu Rejonowego w S. w sprawie z wniosku wierzyciela Gminy K. o ogłoszenie upadłości skarżącej Spółdzielni zobowiązujące wierzyciela do uiszczenia zaliczki na koszty postępowania (k. 19) oraz wyciąg bankowy Spółdzielni z 31 grudnia 2010 r. z wykazanym stanem środków w kwocie [...]zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że skarżąca Spółdzielnia posiada kapitał zakładowy w wysokości [...]zł; środki trwałe o wartości[...]. zł, a ostatni rok obrotowy Spółdzielnia zakończyła stratą o wartości [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące rachunku bankowego Spółdzielni wskazano, że na koniec grudnia 2010 r. stan posiadanych środków stanowił kwotę [...]zł. Uznając złożone we wniosku oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, pismem z 7 lutego 2011 r. referendarz sądowy zobowiązała Spółdzielnię do złożenia określonych dokumentów, tj: - rocznego sprawozdania finansowego Spółdzielni według stanu na 31 grudnia 2010 r. - dodatkowego oświadczenia o tym czy Spółdzielnia nadal prowadzi działalność usługową i jakie uzyskuje z tego tytułu ewentualne dochody, wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe, - dodatkowego oświadczenia o tym z jakiego źródła ponoszone są wydatki związane z bieżącym funkcjonowaniem Spółdzielni i jaka jest wysokość uzyskiwanych miesięcznie środków pieniężnych, - dokumentów potwierdzających stan środków pieniężnych w kasie Spółdzielni według stanu na 31 stycznia 2011 r. - dokumentów potwierdzających dokonane zabezpieczenie posiadanych nieruchomości, - wyciągów z posiadanych przez Spółdzielnię rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. W odpowiedzi na powyższe Likwidator skarżącej przedłożył bilans Spółdzielni za 2009 r., a odnosząc się do wymaganego bilansu za 2010 r. oświadczył, że "bilans za 2010 r. biuro rachunkowe zgodnie z ustaleniami sporządzi w terminie do 30.03.2011 r. wraz ze sprawozdaniem CIT-8", nie składając przy tym wniosku o przedłużenie terminu do wykonania wezwania w tym zakresie. Likwidator skarżącej oświadczył 18 stycznia 2011 r., że wydatki związane z likwidacją ponoszone są jego z osobistych środków i członków Spółdzielni i dodał, że w miesiącu maju b.r. Spółdzielnia uzyska [...] zł, a w czerwcu [...]zł. Z oświadczenia Likwidatora wynika nadto, że Spółdzielnia nie prowadzi działalności usługowej, nie prowadzi operacji kasowych, a wszystkie operacje finansowe są prowadzone przez bank. Jednak, pomimo tego oświadczenia, wbrew wezwaniu, nie przedłożył wymaganych wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 grudnia 2010 r. do 31 stycznia 2011 r., przedkładając jedynie wybrane wyciągi bankowe, w tym jedynie cztery wydruki z wymaganego okresu. Wbrew wezwaniu nie przedstawiono dokumentów potwierdzających zabezpieczenie posiadanych przez skarżącą nieruchomości, przedkładając jedynie wypisy z ksiąg wieczystych z wykazanym brakiem obciążeń. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje: Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3 ustawy), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej pokrycie kosztów procesu. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Analiza złożonego wniosku wraz z dodatkowymi dokumentami i oświadczeniami Likwidatora Spółdzielni prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Po pierwsze podkreślić należy, że Spółdzielnia nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które miały potwierdzić przedstawioną we wniosku sytuację finansową i majątkową wnioskodawczyni i umożliwiłyby dokonanie oceny jej możliwości płatniczych. Z pewnością przebieg dokonanych przez Spółdzielnię transakcji finansowych udokumentowanych wymaganym wyciągiem bankowym oraz aktualny bilans (za 2010 r.) pozwoliłby na dokonanie takiej oceny, czego jednak, wbrew wezwaniu, nie przedłożono. Przedłożony bilans za 2009 r. nie zawiera danych, które pozwoliłyby na ocenę aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, tym bardziej, że skarżąca jest w stanie likwidacji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 września 2006 r. sygn. akt I FZ 336/06 (niepublik.) w odniesieniu do spółki, które to uwagi można również odnieść do spółdzielni: "ocena rzeczywistych możliwości spółki może być dokonana dopiero na podstawie sprawozdania finansowego, którego pomimo wezwania Sądu I instancji nie przedłożono". Podobnie wskazał NSA w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 (niepubl.), podnosząc, że wobec braku sprawozdania finansowego nie jest możliwa ocena, w jakim stopniu okoliczność toczących się przeciwko spółce postępowań egzekucyjnych może wpłynąć na pogorszenie jej możliwości płatniczych, skoro jej rzeczywista kondycja finansowa nie jest znana. Skarżąca Spółdzielnia nie składając wymaganych wyciągów bankowych, nie uprawdopodobniła czy dysponuje ona środkami pieniężnymi i jaka jest ich wysokość. Wskazać jeszcze w tym miejscu należy, jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 niepubl., że celem podjęcia działań wynikających z art. 255 ustawy było możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 2 ustawy formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 ustawy jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawę prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Podsumowując powtórzenia wymaga, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania ze szczególną starannością okoliczności uzasadniających przyznania od Skarbu Państwa pomocy w finansowaniu kosztów sądowych. W niniejszej sprawie tej staranności skarżącej zabrakło. Wniosek skarżącej Spółdzielni nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dlatego na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy, należało orzec jak w sentencji.