I SA/Sz 331/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 lipca 2009 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...]z dnia 11 grudnia 2008 r. ustalającej Podatnikowi zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2003 w kwocie [...]zł od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż wyżej wymienioną decyzję doręczono na adres korespondencyjny wskazany przez Podatnika w protokole z przesłuchania w charakterze strony z dnia 30.07.2008 r gdzie przesyłkę odebrała żona Podatnika - w dniu [...]r. W treści zaskarżonej decyzji zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa znajdowało się pouczenie o sposobie oraz terminie wniesienia odwołania. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 30.12.2008 r. Podatnik nie wniósł odwołania w ustawowym terminie. W dniu 27.01.2009 r. (data stempla pocztowego: 23.01.2009 r.) do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo [...]z dnia 23.01.2009 r., w którym Podatnik wnosi o "przywrócenie terminu do czynności prawnych". Pismem z dnia 29.01.2009 r. organ podatkowy wezwał Podatnika do sprecyzowania przytoczonego wyżej żądania, poprzez wskazanie rodzaju czynności prawnych, których ma dotyczyć prośba o przywrócenie terminu do ich dokonania, tj. czy Podatnik wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zabezpieczeniu wykonania decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, czy też o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r., lub też przywrócenie terminu do dokonania innych czynności prawnych. W odpowiedzi - pismem, które wpłynęło do Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...]r., Podatnik doprecyzował, że chodziło mu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej [...]Nr [...]Następnie, w dniu 30.01.2009 r. Podatnik wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej odwołanie od powyższej decyzji. Dodatkowo, pismem z dnia 03.02.2009 r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], pełnomocnik strony wyjaśnił przyczyny uchybienia ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania oraz ponownie wniósł o przywrócenie tegoż terminu. Wyjaśnił, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania spowodowane zostało niewiedzą [...], co do konieczności wniesienia odwołania od decyzji nr [...]ustalającej jemu zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2003 - Podatnik dowiedział się o takiej konieczności dopiero w wyniku poinformowania go o tym fakcie przez pracownika urzędu skarbowego. Wcześniej Podatnik tkwił w przekonaniu, że wydana na jego nazwisko decyzja wymiarowa o podanym wyżej numerze jest kopią decyzji nr [...]wydanej na jego żonę , skutkiem, czego dostarczył do Kancelarii Adwokackiej jedynie decyzję wydaną na żonę. W wyniku powyższego, pełnomocnik Strony wniósł odwołanie jedynie od decyzji wydanej na nazwisko [...], natomiast nie zaskarżył decyzji ustalającej zobowiązanie [...]. Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał na treść przepisu art. 162 § 1 §2 ustawy Ordynacja podatkowa i wynikające z tego przepisu cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Wskazał, iż podatnik spełnił dwie z czterech przesłanek, to znaczy Podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz ze wskazaniem przyczyn niedochowania terminu, jak również dopełnił czynności, dla której był określony termin, to znaczy złożył odwołanie. Jednak w rozpatrywanym przypadku, zdaniem Organu, nie został zachowany określony w art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i zgodnie z wyraźnym brzmieniem art. 162 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa jego przywrócenie jest niedopuszczalne. Rzeczony wniosek został zaś wniesiony przez [...] dopiero w dniu 23.01.2009 r. Dalej organ wyjaśnił, iż nawet, jeśli przyjąć, że Podatnik, nie przeczytawszy treści decyzji nieświadomie wprowadził działającego w jego imieniu pełnomocnika w błąd dostarczając mu jedynie decyzję wydaną w stosunku do jego żony - jako datę ustania przyczyny uchybienia terminowi, o której mowa w art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, należałoby traktować dzień 07.01.2009 r. - wtedy bowiem działający w imieniu Podatnika pełnomocnik odebrał Upomnienie nr 9/09, na podstawie którego mógł - przy zachowaniu należytej staranności działania - dowiedzieć się o istnieniu decyzji nr [...], wydanej w stosunku do [...] i dopełnić wymogów art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Podatnik miał, zatem możliwość -poprzez - jeśli nie własne, to stosowne działanie pełnomocnika, wnieść wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Zdaniem organu Podatnikowi nie udało się również uprawdopodobnić, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy - nie można, bowiem za brak winy traktować nieprzeczytanie przez Podatnika treści skutecznie mu doręczonej decyzji zawierającej prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania. O braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie mogło również stanowić tłumaczenie, iż Podatnik "utwierdzony był w przekonaniu, że decyzja, która była wystawiona na niego jest kopią decyzji wydanej na jego żonę" ze względu na przeżywane załamanie nerwowe. Podatnik miał, bowiem świadomość wszczęcia dwóch odrębnych postępowań podatkowych, które niezależnie od ich połączenia skutkować musiały także określeniem dwoma decyzjami [...] B., dla zabezpieczenia i egzekucji, których właściwi byli naczelnicy różnych urzędów skarbowych. W skardze z dnia 09 kwietnia 2009 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi administracji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że podatnik nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia 11.12.2008 r. nastąpiło bez jego winy, a także przyjęcie, że podatnik nie wniósł podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ponadto organowi odwoławczemu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, wyrażający się w pominięciu przy wydawaniu rozstrzygnięcia wskazanej przez podatnika okoliczności (potwierdzonym zaświadczeniem lekarskim), iż cierpi on na zaburzenia adaptacyjne oraz depresję. Zdaniem Podatnika, organ odwoławczy wzywając pismem z dnia 24.02.2009r. pełnomocnika strony do wykazania się umocowaniem do działania w imieniu Pana [...] w postępowaniu odwoławczym uznał tym samym, że Skarżący dotychczas nie był reprezentowany przez pełnomocnika, ponieważ pełnomocnictwo udzielone przez małżonków [...] w dniu 5 grudnia 2008 r. w rzeczywistości dawało upoważnienie do działania w zakresie odwołania od decyzji jedynie w imieniu [...]. Badając, zatem przed wydaniem zaskarżonego postanowienia czy dopełnione zostały przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy - w opinii Skarżącego - nie powinien brać pod uwagę wiedzy, jaką na temat sprawy toczącej się przeciwko niemu mógł posiadać pełnomocnik jego żony reprezentujący ją na podstawie pełnomocnictwa z dnia 5.12.2008 r. w postępowaniu odwoławczym. W konsekwencji 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, (który to termin organ odwoławczy uznał w zaskarżonym postanowieniu za niedochowany przez Podatnika), powinien być liczony od momentu, kiedy to Podatnik dowiedział się o konieczności wniesienia odwołania od pracownika urzędu skarbowego, a nie od momentu, w którym o takiej konieczności mógł wiedzieć pełnomocnik. Skarżący zarzucił również, że organ administracji, wydając zaskarżone postanowienie w ogóle nie wziął pod uwagę zaświadczenia o stanie zdrowia psychicznego wystawionego przez lekarza psychiatrę w dniu 28.01.2009 r. i nie przeanalizował jego sytuacji zdrowotnej, która zdaniem Podatnika miała zasadnicze znaczenie z punktu widzenia dokonywanych przez niego czynności. W uzasadnieniu skargi [...] zarzucił ponadto, iż sposób, w jaki organ administracji prowadził postępowanie - w przekonaniu Skarżącego, bowiem w jego sprawie oraz w sprawie jego żony toczyło się jedno postępowanie oznaczone numerem [...], w toku którego zarówno on sam jak i jego żona byli przesłuchiwani w charakterze strony, a ich zeznania dotyczyły tych samych okoliczności -sprawił, że nie mieli oni świadomości, że w ich sprawie zostaną wydane dwie odrębne decyzje. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wbrew jej argumentacji nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, należy podkreślić, iż kontrola dopuszczalności odwołania jest pierwszą czynnością, jaką podejmuje organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania, a merytoryczne rozpatrzenie określonej sprawy przez tenże organ może nastąpić dopiero wówczas, jeśli po wstępnej kontroli odwołania okaże się, że jest ono dopuszczalne i zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Natomiast uchybienie terminu uniemożliwia prowadzenie postępowania odwoławczego. W postępowaniu podatkowym uchybienie terminu zachodzi wówczas, gdy czynność procesowa nie została dokonana przez stronę bądź uczestnika postępowania, w ciągu oznaczonego dla tej czynności okresu. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, iż Decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Nr [...] z dnia 11 grudnia 2008r. została doręczona na adres korespondencyjny wskazany przez Podatnika tj. [...], ul. [...]. Przesyłkę odebrała żona Podatnika - [...] w dniu 16 grudnia 2008 r wraz z decyzją ustalającą jej zobowiązanie. Podatnik nie złożył odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Był on bowiem przekonany, że wydana na jego nazwisko decyzja wymiarowa jest kopią decyzji wydanej na jego żonę , skutkiem czego dostarczył do Kancelarii Adwokackiej jedynie decyzję wydaną na żonę. W wyniku powyższego, pełnomocnik Strony wniósł odwołanie jedynie od decyzji wydanej na nazwisko [...] bowiem nie został poinformowany przez [...] o fakcie skutecznego doręczenia do jego rąk decyzji ustalającej także jemu wysokość zobowiązania podatkowego. Przywrócenie uchybionego terminu, w świetle art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm.), możliwe jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Podstawą odmowy przez Dyrektora Izby Skarbowej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Nr [...] doręczonej skutecznie podatnikowi w dniu 16 grudnia 2008r. było przyjęcie, iż Pan [...] nie dochował 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jak również nie uprawdopodobnił braku swojej winy w spowodowaniu przekroczenia terminu. Stosownie do treści art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zarówno w literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie wskazuje się na to, iż ustanie przyczyny uchybienia jest wielokrotnie trudne do ustalenia. Niekiedy zweryfikowanie tej daty nie jest w ogóle możliwe, a jedyną informacją na ten temat jest oświadczenie podatnika. Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być wyjątkowo dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu to jest działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie. W niniejszej sprawie skarżący tkwił w subiektywnym przekonaniu iż doręczona na jego nazwisko decyzja jest kopią decyzji wydanej na jego żonę w konsekwencji złożenie odwołania od jednej decyzji wywrze skutek prawny wobec drugiego małżonka. W świetle zebranego materiału dowodowego, wbrew twierdzeniom skargi, pełnomocnictwo udzielone w dniu 5 grudnia 2008r. dotyczyło również [...], co prawda w zakresie postępowania zabezpieczającego, jednak pełnomocnik odebrał upomnienie w dniu 7 stycznia 2009r. dotyczące kwestionowanej decyzji i z tego upomnienia miał możliwość uzyskania informacji o wydaniu także decyzji ustalającej zobowiązanie skarżącemu. O tym, że profesjonalny pełnomocnik – adwokat podejmował działania w imieniu podatnika świadczy chociażby fakt, iż to on sporządził pismo z dnia 3 lutego 2009r. Warto zauważyć także i to, że Podatnik w żadnym ze swoich pism nie podaje daty, w której dowiedział się o istnieniu decyzji ustalającej mu zobowiązanie a jedynie wskazuje na bliżej nieokreśloną informację uzyskaną od pracownika urzędu skarbowego o konieczności zaskarżenia tejże decyzji. Zatem skoro bezsporne jest to, że w dniu 7 stycznia 2009r., adwokat [...] odebrał upomnienie, z którego wynikało jednoznacznie, iż została wydana decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] to stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, iż podanie o przywrócenie terminu wniesione zostało z naruszeniem art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, jest usprawiedliwione. W okolicznościach niniejszej sprawy kluczowa dla rozstrzygnięcia jest kwestia, czy ustalone w sprawie okoliczności faktyczne uzasadniają brak winy strony przy dokonywaniu czynności procesowej, jakim było wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji. Zarówno w doktrynie jak i w licznym orzecznictwie wskazuje się na to, iż dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swojej winy organ podatkowy powinien wziąć po uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu nawet w nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.(tak wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, Temida (CD), Sopot 2002; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1997 r., III SA 1581/95, Temida (CD), Sopot 2002). Choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. W realiach niniejszej sprawy skarżący (jak wynika z pisma pełnomocnika z dnia 9 lutego 2009r.) dostarczył do Kancelarii Adwokackiej decyzję ustalającą zobowiązanie jego żonie [...]. Skoro stan zdrowia umożliwił mu podjęcie działań zmierzających do obrony praw żony, to nie było przeszkody, aby tego samego rodzaju podjąć w stosunku do siebie. Subiektywne przekonanie podatnika, iż decyzja wydana w stosunku do jego osoby jest kopią decyzji wydanej w stosunku do żony nie może uzasadniać przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazuje sam Skarżący w skardze choroba nie miała charakteru nagłego stan pacjenta trwał już od kilku miesięcy a na depresję podatnik cierpiał [...] , zatem miał możliwość wyręczenia się inną osobą. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iż Skarżący dochował reguł starannego działania. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. W szczególności brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią doręczonych decyzji oraz pouczeń zawartych w tychże decyzjach - świadczy o jej winie, a nie o jej braku. (tak też wyrok NSA z dnia 21 maja 1999 r., I SA/Gd 2243/98, niepubl.). Subiektywne przekonanie skarżącego o tym, iż odwołanie wniesione od decyzji ustalającej zobowiązanie żonie wywrze skutki prawne także w stosunku do decyzji ustalającej jemu zobowiązanie nie może świadczyć o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych w stosunku do odrębnej decyzji skutecznie doręczonej z właściwymi pouczeniami ustalającej zobowiązanie podatnikowi. Sąd mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.