I SA/Sz 332/09

Dnia 15 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne p o s t a n a w i a: 1) oddalić wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2) ustanowić adwokata. M. B. pismem z dnia [...] r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., Nr [...], którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Następnie, w dniu [...] r. (data wpływu do Sądu), skarżący na urzędowym formularzu PPF złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając swój wniosek, M. B. wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz nieznajomość prawa w postępowaniach administracyjnych i sądowych, która w jego przypadku skutkowała kilkukrotnym oddaleniem odwołań. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał również, że: – nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym; – na podstawie (cyt.) "bezumownego najmu" posiada lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2, należący do zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej S. w S.; – nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani wartościowych rzeczy ruchomych; – jedyne źródła jego dochodów stanowią renta w kwocie [...] zł brutto oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł; – co miesiąc renta pomniejszana jest o kwotę [...] zł, egzekwowaną na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; – jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a pogarszający się stan wzroku i komplikacje pooperacyjne uniemożliwiają mu znalezienie odpowiedniego zatrudnienia; – nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia [...] r., M. B. przedłożył dodatkowe dokumenty, obrazujące jego sytuację osobistą i majątkową oraz możliwości płatnicze. Z dokumentów tych wynika mianowicie, iż: – orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., Nr [...], postanowiono zaliczyć M. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazując, że: orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i datuje się od [...] r.; strona wymaga częściowej, okresowej pomocy innej osoby; stronie zaleca się wykonywanie pracy lekkiej, niewymagającej dobrej ostrości widzenia ani obuocznego widzenia (k. [...]); – w roku podatkowym [...] skarżący uzyskał dochód z tytułu świadczenia rentowego w kwocie [...] zł (kopia formularza PIT-[...] k. [...]), natomiast wynikająca w tym roku nadpłata podatku, wykazana przez stronę w zeznaniu PIT-37, została przekazana do komornika w S. (poświadczenie przyjęcia zeznania z [...] r. wraz z odręczną notatką strony na odwrocie: k. [...]); – w czerwcu 2009 r. skarżący otrzymał rentę w kwocie [...] zł, tj. [...] zł brutto pomniejszoną o potrącenie komornicze w kwocie [...] zł (zaświadczenie z ZUS z dnia [...] r.: k. [...]); – na koszty miesięcznego utrzymania skarżącego składają się wydatki z tytułu opłat za: czynsz w kwocie [...] zł (kopie dowodów wpłat: k. [...]), energii elektrycznej w wysokości średnio ok. [...] zł (kopie faktur VAT: k. [...]), telefon – ok. [...] zł (wg oświadczenia strony: k. [...] na odwrocie); – decyzją z dnia [...] r., Nr [...], przyznano skarżącemu pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego przeznaczonego na zakup leków w [...] r. w wysokości po [...] zł (k. [...]); – pismem z dnia [...] r. skarżący ponownie wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o przyznanie mu zasiłku celowego (k. [...]); – postanowieniem z dnia [...] r., sygn. [...], Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S., po rozpoznaniu wniosku wierzyciela przeciwko M. B. o świadczenie pieniężne, umorzył postępowanie egzekucyjne w rozpatrywanej sprawie, wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (k. [...]); – skarżący, oprócz dużych trudności ze wzrokiem, cierpi na inne schorzenia ze strony układu pokarmowego, krwionośnego, moczowego oraz na zwyrodnienia stawów i kręgosłupa (kopie zaświadczeń i wyników badań lekarskich z lat [...]: k. [...]); – w związku z licznymi dolegliwościami zdrowotnymi, strona przyjmuje leki; koszt wykupu leków w [...] r. wyniósł [...] zł, zaś w [...] r. – [...] zł (według przedłożonych faktur VAT: k. [...]); zgodnie z oświadczenie, strony, recepty wystawione przez lekarzy w [...] r., zrealizuje ona dopiero po uzyskaniu pomocy finansowej z MOPR (k. [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "e" ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że dotyczy ona odmowy umorzenia ciążących na skarżącym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społecznych, a zatem mieści się ona w ramach wskazanego ustawowego zwolnienia. Z tej przyczyny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 262 P.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Wobec tego zasadne jest rozpatrzenie wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Podkreślenia przy tym wymaga, że wskazany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanego wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżący wykazał, iż spełnia opisane powyżej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z treści wniosku, przedłożonych dodatkowo dokumentów oraz akt sprawy, skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego stały dochód stanowi renta w kwocie [...] zł (po pomniejszeniu o kwotę zajęcia komorniczego) wraz z dodatkiem mieszkaniowym w wysokości [...] zł. Okresowo przyznawane mu są zasiłki celowe z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. (ostatni wypłacony w [...] r. w kwocie [...] zł). Ze środków tych skarżący pokrywa koszty utrzymania mieszkania, w tym z tytułu czynszu ([...] zł) oraz opłat za energię elektryczną (ok. [...] zł) i telefon (ok. [...] zł). Jest osobą posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, leczącą się na szereg schorzeń i ponoszącą wydatki na zakup leków. Strona nie posiada przy tym żadnego majątku (posiada jedynie "bezumowny najem" lokalu w Spółdzielni Mieszkaniowej) ani oszczędności. Powyższe okoliczności wskazują zatem jednoznacznie, że skarżący nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "e" oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.