I SA/Sz 332/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący W. R., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, wniesionej na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Skarżący wskazał, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł brutto, a jego miesięczne wydatki na utrzymanie to opłata za najem pokoju w kwocie [...] zł, zakup leków w kwocie [...] zł oraz wyżywienie. Do wniosku skarżący dołączył: kopię decyzji KRUS z [...] r. o waloryzacji emerytury, kopię zawiadomienia organu egzekucyjnego o zajęciu emerytury z dnia [...] r. na kwotę [...] zł oraz pismo KRUS z dnia [...] r. do organu egzekucyjnego o rozpoczęciu realizacji zajęcia w miesiącu [...] r. Ponadto, wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów skarżący przedłożył: - kopię decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego; - kopię rocznego rozliczenia podatku przez organ rentowy PIT40/A za [...] r. i [...] r.; – kopię umowy najmu pokoju z dnia [...] r. oraz aneksu do tej umowy z dnia [...] r.; - kopię odpisu aktu małżeństwa z dnia [...] r., z którego wynika rozwiązanie małżeństwa skarżącego przez rozwód w dniu [...] r. wraz z oświadczeniem skarżącego z dnia [...] r., że nie pozostaje w związku małżeńskim; - zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r., że skarżący nie korzysta i nie ubiegał się o pomoc społeczną; - [...] kopie odcinków przekazu pocztowego emerytury skarżącego za [...] r. i [...] r. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych oraz że nie jest w stanie przedstawić dokumentów obrazujących ponoszone wydatki na wyżywienie, gdyż nie zachowuje paragonów fiskalnych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Rozpoznając wniosek skarżącego należało mieć także na względzie fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. W rozpatrywanym przypadku W. R. wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Ze złożonego oświadczenia, znajdującego potwierdzenie w dokumentach źródłowych wynika bowiem, że skarżący utrzymuje się z niskich dochodów z emerytury w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, które to dochody zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe skarżącego. Wnioskodawca nie posiada majątku ani oszczędności, posiada natomiast znaczną zaległość podatkową, z tytułu której od [...] r. prowadzona jest egzekucja ze świadczenia emerytalnego. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącego w oświadczeniu, jak i wynikające z nadesłanych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku. Skarżącego nie stać w chwili obecnej na uiszczenie wpisu sądowego wynoszącego [...] zł, jak i pozostałych kosztów postępowania, które mogą powstać na dalszym jego etapie (wpis od skargi kasacyjnej [...] zł, opłata kancelaryjna za doręczenie wyroku z uzasadnieniem [...] zł). W sytuacji skarżącego odmowa przyznania prawa pomocy, stanowiłaby w istocie odebranie zagwarantowanego w Konstytucji RP prawa do sądu. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.