I SA/Sz 348/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z 14 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 p o s t a n a w i a: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący S. A., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że obecnie nigdzie nie pracuje, ani nie prowadzi gospodarstwa rolnego, które przekazał synowi, będącemu młodym rolnikiem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wpisał: nieruchomości – dom o pow. [...] m², o wartości [...] zł; grunt – działkę budowlaną pod dom o pow. [...] m²; [...] akcji spółki O.; samochód osobowy V. rok produkcji [...] o wartości [...] zł. Skarżący podał, że jego żona otrzymuje rentę w kwocie [...] zł, zaś syn uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha. Zobowiązania skarżącego to opłaty za mieszkanie w kwocie [...] zł miesięcznie. Wykonując wezwanie starszego referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2017 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację majątkową i rodziną, skarżący przedłożył: 1) kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ś. z dnia 15 lutego 2017 r. przyznającej synowi skarżącemu płatność w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2016 w kwocie łącznie [...] zł, a także kopię decyzji z dnia 9 września 2015 r. o wpisaniu syna skarżącego do ewidencji producentów rolnych; 2) kopię nakazu płatniczego Burmistrza P. z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017 adresowanego do syna skarżącego; 3) kopię nakazu płatniczego Burmistrza P. z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017 adresowanego do skarżącego; 4) kopię decyzji Prezesa KRUS z dnia 15 marca 2017 r. określającą wysokość renty rolniczej otrzymywanej przez żonę skarżącego (kwota [...] zł); 5) kopię decyzji Prezesa KRUS z dnia 20 sierpnia 2015 r., odmawiającą przyznania skarżącemu renty rolniczej; 6) dokumenty potwierdzające wysokość opłat za mieszkanie: dowód wpłaty opłaty za wodę i kanalizacje ([...] zł), dowód wpłaty składki na P. ([...] zł); faktura VAT za energię elektryczną ([...] zł i [...] zł); 7) pismo Centralnego Domu Maklerskiego Grupy P. z 26 listopada 1999 r., potwierdzające operacje na rachunku maklerskim skarżącego z tytułu posiadanych akcji (saldo końcowe na dzień 26 listopada 2017 r. w kwocie [...] zł). Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania S. A. prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że z art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym można jedynie wówczas gdy strona wykaże okoliczności uzasadniające uwzględnienie żądania w tym zakresie. Referendarz sądowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jakie są jego możliwości płatnicze i czy faktycznie nie jest w stanie samodzielnie, bądź przy udziale najbliższej rodziny ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynikało bowiem, że ze skarżącym prowadzą wspólne gospodarstwo domowe żona i syn, a analiza oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny pozwala stwierdzić, że skarżącego i jego rodziny nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko zaliczenie wnioskodawcy do takiej kategorii osób pozwala na przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że skarżący we wniosku wskazał, iż rodzina utrzymuje się z dochodów z renty rolnej otrzymywanej przez jego żonę oraz z dochodów z gospodarstwa rolnego prowadzonego przez syna o powierzchni ponad [...] ha, przy tym wskazał jedynie wysokość renty. Pomimo wystosowanego wezwania w zakresie podania wysokości dochodów syna za 2016 r. skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi. Udokumentował jedynie stan posiadania syna, przedstawiając decyzje organów administracji w sprawie podatków lokalnych oraz w sprawie dopłat do rolnictwa. Skarżący nie przedłożył także wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków rodziny rachunków bankowych. Nie sposób w tej sytuacji stwierdzić, jakimi środkami pieniężnymi osoby te obracają. Referendarz sądowy wskazał, że nie ulegało wątpliwości, że to rachunki bankowe najpełniej obrazują wysokość środków, jakimi dysponuje wnioskodawca i na co je przeznacza. Struktura obrotów na rachunku bankowym pozwoliłaby zatem na dość dokładną ocenę, jaka jest rzeczywista możliwość skarżącego uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący uniemożliwił dokonanie takiej merytorycznej oceny. Referendarz sądowy wskazał nadto, że wybiórcze przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej nie obrazuje pełnej sytuacji finansowej strony i nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając zatem na uwadze, że skarżący wykazał stan posiadania rodziny, który nie kwalifikuje się do skorzystania ze wsparcia z budżetu państwa, oraz że nie wykazał całości dochodów rodziny ( tj. wysokości dochodów syna z gospodarstwa rolnego) i nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, uniemożliwiając zbadanie możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny, uznano, że przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie we wnioskowanym zakresie nie było uzasadnione. Pismem z dnia 5 sierpnia 2017 r. S. A. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia opisując swoją sytuację finansową oraz składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 348/17 utrzymał opisane wyżej postanowienie w mocy. Sąd potwierdził trafność argumentacji referendarza sądowego w związku z oceną złożonego wniosku w sprawie i podkreślił jednocześnie, że z uwagi na zawarcie w treści sprzeciwu nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek ten przekazano do odrębnego rozpoznania przez referendarza sądowego. Sąd wskazał, że na skutek wniesionego sprzeciwu sąd orzekał jedynie w zakresie prawidłowości i zasadności rozstrzygnięcia w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przechodząc zatem do oceny złożonego wraz ze sprzeciwem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazać należy, że Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi aktualnie wspólnie z żoną B., syn jest samodzielny i prowadzi własne gospodarstwo. Skarżący podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, żona otrzymuje rentę chorobową w kwocie [...] zł miesięcznie. W odniesieniu do majątku wskazał na działkę o powierzchni [...] m² zabudowaną domem o powierzchni [...] m², [...] akcji P., samochód V. rok prod. [...] o wartości [...] zł. W rubryce "dochody" wskazał jedynie na rentę żony w wysokości [...] zł. Oświadczył, że stałe opłaty na utrzymanie mieszkania wynoszą [...] zł miesięcznie. Uznając ww. oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych w sprawie, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 29 września 2017 r. zobowiązano go do nadesłania dodatkowych dokumentów. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe skarżącego za 2016 rok, zeznanie podatkowe żony skarżącego za 2016 rok, wyciągi z wszystkich rachunków bankowych skarżącego z dnia 30 maja br. (ze stanem środków) oraz za okres od 1 lipca do 25 września br., wyciągów z wszystkich rachunków bankowych żony skarżącego z dnia 30 maja br. oraz za okres od 1 lipca do 25 września br., aktualnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. W ww. wezwaniu wyznaczono czternastodniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 4 października br., czternastodniowy termin upłynął bezskutecznie w dniu 18 października br. Skarżący ani we wskazanym terminie ani dotychczas nie przedłożył wymaganych dokumentów. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Przystępując do rozpoznania nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (opisane wyżej postanowienie z 26 lipca 2017 r.). Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym całkowitym zakresie. Wobec powyższego, złożony następnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest uzależnione od wykazania, przez stronę będąca osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Wskazując na powyższe, zwrócenia uwagi wymaga, że skarżący wskazał, że aktualnie gospodarstwo domowe prowadzi tylko z żoną, a syn prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jako źródło utrzymania dwuosobowej rodziny wskazał na rentę żony w wysokości [...] zł. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że jego sytuacja uległa pogorszeniu. Skarżący nie przedstawił bowiem również na tym etapie postępowania dokumentów obrazujących wysokość ewentualnych środków jakimi dysponuje. Wbrew wezwaniu nie przedłożył zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, ani aktualnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez niego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że skarżący, występując po raz kolejny w sprawie o przyznanie prawa pomocy, powinien przedstawić wymagane wezwaniem dokumenty, aby tym razem umożliwić referendarzowi sądowemu dokonanie oceny aktualnej sytuacji finansowej, która wyznacza jego możliwości płatnicze w sprawie. Skarżący, pomimo kierowanego do niego wezwania, takich informacji nie przedłożył, nie złożył żadnych dodatkowych wyjaśnień, zatem uznać należy, że nie wykazał, iż znajduje się aktualnie w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym bardziej, że jak wynika z danych powszechnie dostępnych (centralna ewidencja i informacja o działalności gospodarczej, strona internetowa: https://prod.ceidg.gov.pl), skarżący jest przedsiębiorcą od 2014 r. (Firma produkcyjno-handlowa S. A., O.), a z dniem 1 kwietnia 2017 r. zawiesił działalność gospodarczą. Mając wszystko powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji.