I SA/Sz 35/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości wraz z odsetkami z kosztami egzekucyjnymi i kosztami przesyłek upomnieniowych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S. M. wraz ze skargą na wyżej opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł ( zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I k. [...]), który to wpis skarżący uiścił w dniu [...] r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jedynym źródłem utrzymania jest emerytura [...] zł, ma na utrzymaniu [...] córkę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, matka jego córki nie mieszka wraz z nimi, zamiast alimentów na córkę opłaca czynsz za mieszkanie oraz opłaty za światło, gaz i telefon. Odnośnie do majątku skarżący oświadczył, że posiada mieszkanie komunalne o powierzchni [...] m². W piśmie z dnia [...] r. skarżący został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń z uwagi na to, że oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznanie podatkowe skarżącego za [...] rok, wykaz posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat) i wyciągów z tych rachunków za okres od [...] r. do [...] b.r., dowody potwierdzające wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem siebie i córki w okresie ostatnich trzech miesięcy, dokumenty potwierdzające aktualny stan zadłużenia. Nadto, uwzględniając dane wynikające z akt sprawy, zobowiązano skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia o tym, czy skarżący nadal jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą; w przypadku zakończenia prowadzenia działalności zobowiązano do nadesłania dokumentów to potwierdzających (np. wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej), a w przypadku jej kontynuowania – do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość przychodów i kosztów za miesiąc [...] r.( np. ewidencja przychodów i kosztów). W ww. wezwaniu wyznaczono czternastodniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu 4 lutego 2013r., a wyznaczony tym wezwaniem 14 dniowy termin upłynął bezskutecznie 18 lutego 2013 r. We wskazanym terminie, ani dotychczas, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnieść też należy, że opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza, strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W formularzu skarżący podał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, ma na utrzymaniu [...] córkę, posiada mieszkanie komunalne o powierzchni [...] m², a opłaty związane z utrzymaniem mieszkania ponosi matka córki skarżącego, która nie prowadzi ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższe ogólnikowe oświadczenia były niewystarczające do oceny jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego i dlatego został wezwany w piśmie z dnia [...] r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić dotychczasowe dane. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zaznaczyć należy, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. (...). W konsekwencji strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania Sądu, nie ma podstaw oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem. Pogląd ten ma w pełni zastosowanie skutków niewykonania wezwania referendarza sądowego. Skarżący nie wykonał nałożonego zobowiązania, nie wyjaśnił też przyczyny niewykonania tego zobowiązania. Oceniając wniosek skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie potwierdził czy nadal prowadzi działalność gospodarczą i jaka jest ewentualna wysokość dochodów z tego tytułu, nie udokumentował wysokości emerytury ( zeznanie podatkowe za [...] rok oraz ewidencja przychodów i kosztów), nie potwierdził stanu ewentualnych oszczędności powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (brak wyciągów z rachunków bankowych i lokat). Skarżący nie podał także jakie ponosi wydatki na utrzymanie. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawia w sposób nie budzący wątpliwości swojej pełnej sytuacji majątkowej i finansowej, to nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.