I SA/Sz 352/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia NSA – Zofia Przegalińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2008 r. wniosku S.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Pismem z dnia 8 lipca 2008 r. S. M., w związku z wniesioną skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku wynika, co następuje. Skarżący S. M. gospodarstwo domowe prowadzi z żoną Z. M., która jest osobą niesprawną ruchowo (chodzi o kulach). Rodzina utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych z KRUS w łącznej kwocie [...] zł. Wnioskodawca i jego żona są trwale niezdolni do pracy. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (energia elektryczna, gaz, woda) to kwota 400 zł miesięcznie. Na lekarstwa skarżący wydatkuje kwotę 300 zł miesięcznie, na wyżywienie, zakup środków higienicznych, ubranie pozostaje kwota 696,63 zł., w związku z tym skarżący nie może uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. W oświadczeniu majątkowym wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papiery wartościowe, itp.). Ponadto skarżący wyjaśnił, że mieszka w mieszkaniu syna P. M. Skarżący udokumentował ponoszone wydatki na gaz fakturą wystawioną na P. i A. M. na kwotę 246,71 zł, przedłożył także decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] 2007 r. przyznającą Z. M. emeryturę rolniczą w kwocie 643,83 zł oraz przekaz pocztowy emerytury S. M. z miesiąca listopada 2007 r. w kwocie 459,60 zł Skarżący wezwaniem z dnia 1 września 2008 r. został zobowiązany do nadesłania dokumentów potwierdzających wykazane dane majątkowe i o stanie rodzinnym oraz wyjaśniające wątpliwości co do jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, jednakże zobowiązania tego w zakreślonym 10 dniowym terminie nie wykonał. Na podstawie powyższego stanu faktycznego wobec nie wykonania powyższego zobowiązania, postanowieniem z dnia 21 października 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W ustawowym terminie skarżący prawidłowo złożył sprzeciw od postanowienia referendarza wnosząc o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wyjaśnił, że nie dostarczył odpowiednich dokumentów, ponieważ został źle poinformowany przez biuro pisania podań. Podał również, że z żoną " nie ma nic wspólnego" od 7 stycznia 2002 r., załączając odpis aktu notarialnego z dnia 7 stycznia 2002 r. (Rep A nr [...]) o wyłączeniu wspólności majątkowej małżeńskiej. S. M. wskazał również, że u swojego syna mieszka w zamian za "ustne dożywocie", w związku z czym czasem mu pomaga w utrzymaniu mieszkania jeżeli pozostaną mu środki po niezbędnych zakupach leków i jedzenia. Do sprzeciwu zostało załączone zaświadczenie Urzędu Miejskiego w P. z dnia 18 września 2008 r., potwierdzające wyrejestrowanie zarejestrowanej w okresie od 10 czerwca 1991 r. do 29 listopada 1997 r. oraz od 1 lipca 1999 r. do 10 sierpnia 2004 r. działalności gospodarczej, a także przekaz pocztowy emerytury za październik 2008 r., w kwocie 488,29 zł. Sąd zważył co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w/w ustawy). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy osób, które z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, a odmowa udzielenia im pomocy doprowadziłaby do zamknięcia przed nimi możliwości dochodzenia praw przed sądem. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z Budżetu Państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na względzie Sąd ocenił ponownie sytuację skarżącego – wynikającą ze złożonych oświadczeń, okoliczności powołanych w sprzeciwie oraz dokumentów przedłożonych z wnioskiem i sprzeciwem – w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ww ustawy i stwierdził, że zachodzą okoliczności, które dają podstawę do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wynika bowiem ze stanu faktycznego sprawy, że skarżący utrzymuje się z emerytury w kwocie 488 zł miesięcznie, wyrejestrował prowadzoną wcześniej działalność gospodarczą, nie posiada żadnego majątku nieruchomego oraz wartościowych ruchomości ani oszczędności, mieszka ze swoją niesprawną ruchową żoną, (z którą od 2002 r. ma rozdzielność majątkową), w mieszkaniu syna P. (umowa dożywocia), partycypując w opłatach w miarę swoich możliwości. Małżonka otrzymuje emeryturę w kwocie 643,83 zł brutto. Wobec powyższego należy uznać, że skarżącego w chwili obecnej zarówno z kwoty 488 zł swojej emerytury jak i przy wsparciu małżonki nie będzie stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego i ustanowienie pełnomocnika procesowego. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż stosownie do art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.