I SA/Sz 356/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. i S. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata [...] p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący R. i S. A. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, wniesionej na wyżej powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że oboje są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, pozostającymi na utrzymaniu rodziny, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, posiadany majątek to grunt w użytkowaniu wieczystym o pow. [...] m kw. Pismem z dnia [...] r. skarżący zostali wezwani do przedłożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących ich sytuację majątkową i rodzinną w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: - zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że oboje skarżący są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku; - zaświadczenie z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący korzystają albo ubiegali się o przyznanie pomocy społecznej w [...] r.; - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie skarżących oraz o źródłach finansowania tych wydatków, dokumenty potwierdzające wysokość tych wydatków z ostatnich dwóch miesięcy, w przypadku korzystania z pomocy innych osób, oświadczenie na czym polega ta pomoc, od kogo jest otrzymywana, jeśli od rodziny ze wskazaniem stopnia pokrewieństwa tych osób, jeśli jest to pomoc finansowa ze wskazaniem wysokości otrzymywanych środków pieniężnych; - dodatkowe oświadczenie dotyczące tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, czy skarżący wynajmują mieszkanie, czy mieszkają z rodzicami lub innymi członkami rodziny, z wykazaniem stopnia pokrewieństwa; - zaświadczenie z właściwego organu gminy potwierdzającego liczbę osób zameldowanych ze skarżącymi pod adresem: [...]; - dodatkowe oświadczenia o sposobie wykorzystywania przez skarżących pozostającego w ich użytkowaniu wieczystym gruntu o pow. [...] m kw., czy skarżący uzyskują z tego tyłu dochody, w jakiej wysokości wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności. Wykonując powyższe wezwanie skarżący nadesłali zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...] r., stwierdzające , że S. A. jest zarejestrowany jako bezrobotny i wraz z małżonką jest uprawniony do świadczeń zdrowotnych. Ponadto skarżący ponownie oświadczył, że oboje z żoną pozostają bez pracy, a także, iż rejestracji jako bezrobotny skarżący dokonał w dniu [...] r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiegają się w rozpoznawanej sprawie skarżący, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu/referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Analiza złożonych w niniejszej sprawie oświadczeń o stanie majątkowym prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku wynikało, że skarżący małżonkowie prowadzą wspólne, dwuosobowe gospodarstwo domowe, oboje są bezrobotni i pozostają na utrzymaniu rodziny, a także, że posiadają prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m kw. Skarżący nie wykazali posiadania oszczędności. Wobec tego, że złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do dokonania oceny możliwości płatniczych skarżących i ich zdolności do poniesienia wpisu sądowego ustalonego w kwocie [...] zł, pismem z dnia [...] r. zostali oni wezwani do przedłożenia dodatkowych dokumentów, pozwalających zweryfikować podane informacje jak i uzupełniających ich wniosek m.in. w zakresie ponoszonych wydatków, formy otrzymywanej pomocy od rodziny, wysokości ewentualnej pomocy pieniężnej, ze wskazaniem stopnia pokrewieństwa osób, od których pomoc taka jest otrzymywana, a także w zakresie stanu rodzinnego oraz majątkowego. Dla dokonania prawidłowej oceny zdolności skarżących do poniesienia kosztów sądowych konieczne także było wyjaśnienie w jaki sposób wykorzystywany jest posiadany grunt i czy stanowi on lub czy może stanowić ewentualnie źródło dochodów skarżących oraz jaki tytuł prawny skarżący posiadają do zajmowanego lokalu mieszkalnego i czy mieszkają z innymi osobami. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nie wykonali należycie nałożonego na nich zobowiązania, traktując wezwanie w sposób wybiórczy, przedłożyli jedynie zaświadczenie z urzędu pracy oraz oświadczenie potwierdzające stan ich bezrobocia. Przedstawione dane są zbyt ogólnikowe aby na ich podstawie jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący są w stanie samodzielnie, czy z pomocą innych członków rodziny ponieść koszty sądowe, wynoszące na tym etapie sprawy [...] zł. Niewykonanie wezwania w części dotyczącej istotnych kwestii z punktu widzenia oceny zdolności do poniesienia kosztów sądowych, tj. w zakresie źródeł finansowania wydatków, stanu majątkowego i rodzinnego, uniemożliwia poczynienie kategorycznych ustaleń w tym zakresie. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, podane informacje są zbyt ogólnikowe, a skarżący nie wykazali poprzez złożenie wszystkich żądanych dokumentów, że opłacenie przez nich wpisu sądowego, będzie stanowić uszczerbek dla ich koniecznego utrzymania. Wobec tego, uznając, że skarżący nie wykazali przesłanek prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.