I SA/Sz 361/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddala skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 23 lutego 2005 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. N.na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego - uchylił zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Sąd uznał stan faktyczny ustalony przez organy celne i podał, że Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika II Urzędu Celnego w S. z dnia [...] Nr [...], którą uznano, że : 1) procedura tranzytowa, którą objęto 9800 kg koszulek bawełnianych według noty tranzytowej Tl nr [...] z dnia [...] w Urzędzie Celnym w H. a następnie potwierdzono w tym samym dniu w Oddziale Celnym w K., nie została zakończona oraz że towar został usunięty spod dozoru celnego, 2) w dniu 6 października 2001 r. powstał dług celny w kwocie [...]zł, 3) należne są odsetki od dnia powstania długu celnego według zasad i w wysokości określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. W uzasadnieniu decyzji organ celny I instancji ustalił, że dłużnikami są: "I" w R. (główny zobowiązany) oraz M. N. (przewoźnik). Natomiast postępowanie w stosunku do "B" w W. (odbiorca towaru) oraz G. W. (pracownik przewoźnika - kierowca) organ celny umorzył, na podstawie art. 208 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926, ze zm.) uznając, że osoby te nie są dłużnikami celnymi w rozumieniu art. 211 § 3 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.). Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP umowa międzynarodowa podlega bezpośredniemu stosowaniu po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP. W niniejszej sprawie organ celny, według Sądu, powołał się na zmianę Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej, sporządzonej w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290) - dalej: Konwencja o WPT- która nie została ogłoszona w Dzienniku Ustaw RP. Zdaniem Sądu, skarżący opierając się na treści obowiązującej Konwencji o WPT, ogłoszonej w Dzienniku Ustaw z 1998 r. Nr 46, poz. 290 zasadnie zarzucił, że skoro towar przewożony był z zagranicy na podstawie noty tranzytowej T1 przy wykorzystaniu wspólnej procedury tranzytowej, to zasady realizacji tej procedury, związane z tym obowiązki i uprawnienia zostały uregulowane w art. 11 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 2 lit. d) załącznika nr 1 do Konwencji o WPT. Sąd uznał, że zgodnie z tymi przepisami Konwencji o WPT obowiązki w zakresie uiszczania cła oraz innych opłat, jeżeli takie będą należne na skutek naruszeń przepisów lub nieprawidłowości mających miejsce w toku wspólnej procedury tranzytowej lub w związku z tą procedurą, spoczywają na głównym zobowiązanym, to jest osobie, która sama lub przez upoważnionego przedstawiciela, przez złożenie odpowiedniego oświadczenia wyraziła wolę realizacji procedury tranzytu. Obowiązek uiszczenia cła i innych opłat nie ciąży na innych uczestnikach procedury tranzytowej. Sąd stwierdził, że skoro skarżący nie jest głównym zobowiązanym to obciążenie go cłem nie znajduje uzasadnienia prawnego. Dyrektor Izby Celnej w S., na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. - wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku i zaskarżając ten wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie: a) prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie Konwencji WPT, przez niezastosowanie przepisów art. 114 i art. 115 załącznika nr 1 do tej Konwencji w brzmieniu po zmianie w dniu 1 lipca 2001 r., a w konsekwencji uznanie, że na przewoźniku nie ciąży obowiązek zapłaty cła i innych opłat powstałych w związku ze stosowaniem wspólnej procedury tranzytowej, niewłaściwe zastosowanie przepisów § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy - podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075), przez zastosowanie ich w sytuacji, gdy nie powinno to mieć miejsca w przedmiotowej sprawie - w kosztach postępowania kwoty wynagrodzenia dla pełnomocnika strony - doradcy podatkowego, b) prawa procesowego (art. przepisów postępowania: 174 pkt 2 p.p.s.a.) poprzez naruszenie - art. 141 w związku z art. 153 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku nie zawierającego wskazania co do dalszego postępowania, co powoduje niemożność jego wykonania przez organ celny. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. N. uznał za nietrafny wywód organu dotyczący niezastosowania przez Sąd I instancji zmian Konwencji o WPT, podzielając stanowisko tego Sądu, że zmiany te nie stały się źródłem prawa powszechnie obowiązującego wobec ich nieopublikowania w Dzienniku Ustaw RP. M.N. uznał za chybiony także zarzut skargi kasacyjnej kwestionujący rozstrzygnięcie o kosztach postępowania wskazując, że w postępowaniu przed Sądem I instancji reprezentował go pracownik, a nie doradca podatkowy, jak twierdzi organ celny. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2006 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione w tym co do braku wskazań co do dalszego postępowania, wytyczenia kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy – stosownie do art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto co do zastosowania Konwencji WPT Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sferze prawa międzynarodowego Polska związana jest decyzją nr 1/2000 Komisji Mieszanej, co wynika z faktu przyjęcia tej decyzji bez zastrzeżeń przez przedstawiciela Polski w Komisji Mieszanej (art. 15 ust. 4 Konwencji), a także przyjęcia jej przez Radę Ministrów na posiedzeniu w dniu 7 sierpnia 2001 r. i uznania, że decyzja ta weszła w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej w dniu określonym w tej decyzji. Zgodnie z art. 15 ust. 3 Konwencji o WPT, decyzje Komisji Mieszanej, dotyczące zmiany załączników są realizowane przez umawiające się Strony według ich własnych przepisów prawnych, a więc po spełnieniu przewidzianych w prawie krajowym warunków m.in. dotyczących ogłoszenia w oficjalnym publikatorze. Wiążąc się umową międzynarodową Polska nie może powoływać się wobec innych państw na niepublikowanie w swoim porządku prawnym przyjętych przez siebie zmian w umowie międzynarodowej (konwencji). Stosownie do powyższego, związanie Polski Konwencją o WPT w brzmieniu zmienionym decyzją m 1/2000 Komisji Mieszanej wymagało, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonania przez Sąd I instancji oceny prawnej, czy w stanie faktycznym sprawy ma zastosowanie norma kolizyjna zawarta w art. 2 ust. 2 Kodeksu celnego i czy wiążące Polskę, zmienione przepisy Konwencji, dotyczące powstania długu w wypadku usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej (art; 114 ust.1it. a) chwili powstania długu (art. 114 ust. 2 lit. a)oraz osoby dłużnika (art. 115 ust. 1 lit. a i d) stanowią inaczej niż przepisy Kodeksu celnego (art. 211 § 1, § 2, § 3 pkt 1 i pkt 4 in fine) Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy uznał, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym co do związania Polski w sferze prawa międzynarodowego decyzją Komisji Mieszanej i potrzebą oceny prawnej, czy w stanie faktycznym sprawy ma zastosowanie norma kolizyjna zawarta w art. 2 ust. 2 Kodeksu celnego. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wynikająca z nie zakończenia procedury tranzytu na podstawie wskazanej przez organ i skarżącego noty tranzytowej T1 nr [...] z dnia [...]. Wskazać należy, że osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny zobowiązana jest ze względu na treść art. 36 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks celny do niezwłocznego ich dostarczenia trasą określoną przez organ celny i zgodnie z jej instrukcjami do granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny. Towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają bowiem od chwili ich wprowadzenia stosownie do treści art. 35 § 1 kodeksu celnego dozorowi celnemu. Obowiązkiem osoby wprowadzającej towar lub osoby przyjmującej odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu na polski obszar celny jest przedstawienie towaru organowi celnemu. W obrocie towarowym z zagranicą każdy towar objęty jest określoną procedurą celną. Jedną z takich procedur jest tranzyt. Będący przedmiotem niniejszej sprawy towar objęty był procedurą tranzytu w ramach wspólnej procedury tranzytowej wg noty T1 . Rzeczypospolita Polska jest stroną Konwencji o Wspólnej procedurze Tranzytowej sporządzonej w Interlaken 20 maja 1987 r., która w stosunku do Polski weszła w życie 1 lipna 1996 r. (Dz. U. nr 46 poz. 290 i 291). Ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi w myśl art. 91 ust. 1 Konstytucji RP po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw RP część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba, że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Warunkiem bezpośredniego stosowania umowy międzynarodowej jest ogłoszenie jej w Dzienniku Ustaw RP. Powoływanie się w tej sytuacji przez organy celne na nie ogłoszone w Dzienniku Ustaw RP zmiany załączników do wymienionej wyżej Konwencji było nieuzasadnione. Zmiany te wprowadzone zostały decyzjami Komisji Mieszanej WE/EFTA nr 1/2000 z 20 grudnia 2000 r. i nr 1/2001 z 7 czerwca 2001 r. Zgodnie z art. 14 ust. 1 Konwencji Komisja Mieszana jest organem, w którym reprezentowana jest każda umawiająca się strona Konwencji. Komisja ta w myśl art. 15 ust. 3 a Konwencji uchwala w drodze decyzji zmiany załączników. Decyzje w tym zakresie, jak wynika z tego przepisu, realizowane będą przez umawiające się strony zgodnie z ich własnymi przepisami prawnymi. Decyzje te są skierowane do stron Konwencji. Obowiązkiem państwa strony Konwencji było więc wdrożenie decyzji w życie przez włączenie do porządku prawnego tego państwa. Wskazać należy, że w Konwencji zmienionej przez decyzje Komisji Mieszanej zgodnie z art. 114 ust. 1 lit a dług powstaje w wypadku bezprawnego usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej a stosownie do art. 114 ust. 2 lit a dług powstaje z chwilą usunięcia towarów spod wspólnej procedury tranzytowej. Dłużnikiem stosownie do art. 115 ust. 1 jest a) osoba, która usunęła towar spod wspólnej procedury tranzytowej, b)każda osoba, która uczestniczyła w usunięciu towarów i która wiedziała lub powinna była wiedzieć, w chwili nabycia lub otrzymania towarów, że zostały one usunięte spod wspólnej procedury tranzytowej, c)osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego, d) główny zobowiązany. W sytuacji kilku osób odpowiedzialnych za dług celny, odpowiadają one solidarnie (art. 115 ust. 3). Kodeks celny w zakresie określenia sytuacji, w jakich powstaje dług celny (art. 211 § 2 Kodeksu celnego) oraz osób odpowiedzialnych za dług (art. 211 § 3 Kodeksu celnego) ma takie samo brzmienie jak wynikające z decyzji Komisji Mieszanej zmiany załącznika do Konwencji w tym zakresie. Z art. 11 ust. 2 Załącznika I do Konwencji o WST- sprzed zmiany, zawartego w tytule V Działu I, który ze względu na treść art.37 tytułu VI ma również zastosowanie do procedury T1 niezależnie od obowiązków głównego zobowiązanego, określonych w ust. 1, przewoźnik lub odbiorca towarów, który towary przewozi i wie, że podlegają one wspólnej procedurze tranzytowej jest także zobowiązany przedstawić je w niezmienionym stanie urzędowi przeznaczenia w wyznaczonym terminie i z zachowaniem środków podjętych przez właściwe władze w celu zapewnienia tożsamości towarów. Jeżeli stwierdzono, że w toku procedury tranzytu w określonym kraju popełnione zostały naruszenia przepisów, wówczas stosownie do art. 34 Działu 4 Tytułu V Załącznika I do wskazanej wyżej Konwencji w związku z art. 37 ust.3 tytułu VI pobrane zostaną przez ten kraj zgodnie z jego przepisami prawnymi i administracyjnymi należne wskutek tego cła i inne opłaty. Mimo więc błędnego powołania przez organy celne nie ogłoszonych przepisów Załącznika I odpowiedzialność przewoźnika w związku z nie zakończeniem procedury tranzytu wyraźnie wynika ze wskazanych wyżej przepisów Konwencji i art. 211 § 3 Kodeksu celnego, który ze względu na wskazane przepisy Konwencji ma w tym przypadku zastosowanie. Stanowisko organów, iż przewoźnik również ponosi odpowiedzialność za nie zakończenie procedury tranzytu jest prawidłowe. Sytuacja zatem przewoźnika, a odpowiedzialność taka w niniejszej sprawie jest kwestionowana przez M.N. w związku z nie zakończeniem procedury tranzytu, wyraźnie wynika ze wskazanych wyżej przepisów Konwencji i art. 211 § 3 kodeksu celnego, który ze względu na wskazane przepisy Konwencji ma w tym przypadku zastosowanie. Za nieuzasadnione uznać należy także zarzut skargi co do braku zastosowania przez organ celny przepisu art. 54 § 1 pkt 7 i § 3 Ordynacji podatkowej tj. odstąpienia od naliczania odsetek wobec długiego prowadzenia postępowania jako pozostający poza przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zarzuty w powyższym zakresie mogą być ewentualnie podnoszone na etapie zarachowania wpłat. Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - skargę oddalił.