I SA/Sz 363/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), w sprawie z odwołania A W od decyzji z dnia [...] r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy K z dnia [...] r. nr [...]ustalającej A W roczny limit zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego i kwotę zwrotu podatku oraz odmawiającej zwrotu podatku - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w dniu 20 lipca 2010 r. nastąpiło doręczenie A W ww. decyzji SKO z dnia [...] r., poprzez dwukrotne awizowanie pisma. Podaniem z dnia 15 grudnia 2010 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu, A W wniosła odwołanie od decyzji SKO wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...]r. SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Kolegium wyjaśniło, iż na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy - którym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze - stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie takie kończy postępowanie odwoławcze bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Zaskarżona decyzja staje się ostateczna i nie podlega wzruszeniu w zwykłym toku postępowania. Podstawą wydania takiego postanowienia jest stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione po ustawowym terminie. W myśl art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W zaskarżonej decyzji strona została o tym pouczona. Doręczenie zaskarżonej decyzji stronie, to jest A W, "nastąpiło w dniu 2 lipca 2010 r. Termin 14 dni przewidziany dla wniesienia odwołania liczony zgodnie z art. 12 § l Ordynacji podatkowej od następnego dnia po doręczeniu, to jest do 3 lipca 2010 r., upłynął w dniu 17 sierpnia 2010 r.". Zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, datą złożenia podania jest jego nadanie w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Strona złożyła odwołanie za pośrednictwem poczty w dniu 15 grudnia 2010 r., a więc nieomal 5 miesięcy po ustawowym terminie przewidzianym do jego wniesienia. Wskazując, iż wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został uwzględniony przez Kolegium – postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]– w ocenie SKO należało orzec o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia 2 marca 2011 r. Aa W zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie "postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. o nr [...]doręczoną stronie skarżącej w dniu 28.02. 2011 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r. o nr [...]odmawiającej stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K z dnia [...]r. nr [...]ustalającej roczny limit zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego i kwotę zwrotu podatku oraz odmawiającej zwrotu podatku. (Równocześnie, pismem z tej samej daty, Aa W zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wójta Gminy K z dnia [...]r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Sz 362/11). Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, iż zainteresowany nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia środka odwoławczego nastąpiło bez jego winy i, że nie należało przywrócić terminu na jego wniosek, 2) art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej przez błędne i bezpodstawne przyjęcie, że termin 7 dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania minął z dniem 07.08.2010 r., tj. po upływie 7 dnia licząc od dnia powrotu skarżącej do Polski, a nie od daty uzyskania przez skarżącą informacji o wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...]r. o nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K z dnia [...]r. nr [...], ustalającej roczny limit zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego i kwotę zwrotu podatku oraz odmawiającej zwrotu podatku, 3) art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej jako, że postanowienie z dnia [...]r. o nr [...]stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem, tj. datowanym na [...]r. o nr [...]. Podnosząc takie zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji złożony został z tego powodu, iż w okresie kiedy na adres Skarżącej nadeszła awizowana przesyłka pocztowa zawierająca odpis tej decyzji przebywała ona w okresie od 01.07.2010 r., do 31.07. 2010 r. u swojego brata w A. Informację o tym, że została już w przedmiotowej sprawie wydana decyzja Skarżąca uzyskała przypadkowo w terminie późniejszym, a po jej uzyskaniu niezwłocznie przystąpiła do zaskarżenia decyzji. Skarżąca przedstawiła dalej szczegółowo okoliczności związane z niepodjęciem przesyłki zawierającej ww. decyzję, wykazując brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, uzasadniający uwzględnienie wniosku o przywrócenie tego terminu. Skarżąca kwestionuje przy tym zasadność przyjęcia przez organ, iż uchybiła także siedmiodniowemu terminowi z art. 162 § 2 O.p., podnosząc, że termin ten nie należy liczyć od daty jej powrotu do Polski, lecz od daty uzyskania informacji o fakcie wydania przez SKO w dniu [...]r. decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K z dnia [...]r. Informację taką Skarżąca uzyskała dopiero w grudniu 2010 r., tj. gdy zaniepokojona nadmiernym okresem rozpatrywania sprawy zadzwoniła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i po uzyskaniu informacji, iż sprawa została już rozstrzygnięta, pobrała kopię decyzji. Wskazując, iż z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej wynika zakaz ponownego wydawania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, Skarżąca stwierdziła, że zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...]r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K z dnia [...]r., zostało wydane już w sprawie rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...]r. o nr [...]. W obu tych postanowieniach występuje tożsamość podmiotów i przedmiotu rozstrzygnięcia, a zatem zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji SKO z dnia [...]r. rozstrzyga ponownie tę samą sprawę co postanowienie z dnia [...]r., odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W ocenie Skarżącej, w sprawie występują też przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, bowiem decyzja SKO z [...]r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji, została wydana - podobnie jak postanowienie SKO z dnia [...]r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - ze wskazaniem jako podstawy prawnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. z powołaniem się na art. 157 § 1, art. 156 § 1 pkt 1, art. 158 § 1 K.p.a., tj. w oparciu o przepisy proceduralne aktu prawnego nie mającego zastosowania w sprawie. Podstawę dla rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia z dnia [...]r. – zdaniem Skarżącej - powinna stanowić ustawa Ordynacja podatkowa. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, stwierdzając przy tym, że "w Kodeksie postępowania administracyjnego znajdują się tożsame jak w Ordynacji podatkowej przepisy regulujące podstawy i tryb stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które dają podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skargę należało uwzględnić, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej: p.p.s.a. - sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, jak również ustalenie, że zaskarżony akt wydany przez organ dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. Nr 52, poz. 379) – stanowiącej podstawę materialnoprawną decyzji Wójta Gminy K z dnia [...]r. nr [...], ustalającej A W roczny limit zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego i kwotę zwrotu podatku oraz odmawiającej zwrotu podatku, jak i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności ww. decyzji ostatecznej Wójta Gminy K – "do postępowania w sprawach indywidualnych dotyczących ustalania i wypłaty zwrotu podatku w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Oznacza to, że również w postępowaniu odwoławczym, a także w postępowaniach nadzwyczajnych, dotyczących stwierdzenia nieważności tego rodzaju decyzji albo wznowienia postępowania, jak również w kwestiach przywracania terminów do wniesienia środków zaskarżania, stosować należy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wydanie zaskarżonego postanowienia - stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania - na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, stanowi więc naruszenie przepisów procesowych. Uchybienie to nie miało jednak znaczenia dla wyniku sprawy, bowiem - jak wskazano w odpowiedzi na skargę - w Kodeksie postępowania administracyjnego znajdują się tożsame jak w Ordynacji podatkowej przepisy regulujące podstawy i tryb stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 134 K.p.a.: "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.". Powyższy przepis daje więc podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy organ ustali fakt złożenia odwołania po terminie. W sytuacji jednak (jak w przedmiotowej sprawie), gdy wraz z odwołaniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, albo gdy wniosek taki złożono w odrębnym piśmie – w ocenie Sądu – nie istnieją przesłanki do wydania wspomnianego postanowienia. W sytuacji takiej bowiem, także dla strony postępowania oczywistym jest, że odwołanie wnoszone jest po terminie, a zatem postanowienie takie nie rozstrzyga kwestii istotnej dla rozpoznania sprawy, stanowi więc jedynie "potwierdzenie" niespornego faktu. Przede wszystkim jednak należy stwierdzić, że nawet, gdyby ten fakt nie był oczywisty, to i tak kwestia uchybienia terminowi musi być już na wstępie rozstrzygnięta przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu, bowiem, gdyby strona nie uchybiła terminowi, to jej wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, a postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone. Zatem to właśnie w postępowaniu wywołanym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozstrzygana jest ostatecznie (art. 59 § 2 K.p.a.) kwestia uchybienia terminu do jego wniesienia, a więc całkowicie zbędne jest ponowne rozstrzyganie tej samej kwestii w innym postanowieniu ostatecznym (art. 134 zd. drugie K.p.a.). Wydawanie (jak wykazano powyżej – zbędnego) postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie jest prawomocne powodować może u strony postępowania wątpliwości co do jej sytuacji prawnej, a więc naruszać zasadę pewności wobec prawa i zaufania do organów administracji, bowiem rodzić może wrażenie, że odmowa przywrócenia terminu została ponownie, dodatkowo rozstrzygnięta. Wywoływać więc może to u strony także wątpliwości co do potrzeby (konieczności) odrębnego (obok postępowania w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu) podejmowania obrony swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie bez znaczenia dla strony jest też fakt, iż wszczęcie takiego postępowania rodzi obowiązek (ciężar) uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Oczywistym dla Sądu jest także fakt zbędnego uruchamiania takiej dodatkowej procedury administracyjnej i sądowej. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 674/08, "w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzenia tego uchybienia, a jedyną okolicznością mogącą spowodować uniknięcie konsekwencji wynikających z wniesienia środka odwoławczego po terminie jest skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu". Odnosząc się do wyrażanych w orzecznictwie poglądów, co do kolejności wydawania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania po terminie, we wskazanym wyroku stwierdzono, że pierwszeństwo rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego wynika z tego, iż "aby wniosek o przywrócenie terminu był skuteczny, musi spełniać warunki formalne określone w art. 58 K.p.a. Zgodnie ze zdaniem drugim art. 58 § 2 K.p.a. jednocześnie ze złożeniem wniosku należy dopełnić czynności dla której określony był termin, co w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oznacza konieczność złożenia odwołania. Powyższe prowadzi do konkluzji, że w takich sytuacjach odwołanie nie może być oceniane tak jak samoistny środek zaskarżenia, stanowi ono bowiem jedynie element formalny wniosku o przywrócenie terminu. Rozpatrzeniu podlega zatem jedynie wniosek, a okoliczność równoczesnego złożenia odwołania, winna być oceniania li tylko pod kątem spełnienia warunków formalnych przez zainteresowanego składającego prośbę o przywrócenie terminu". Podobny pogląd wyrażony został w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 9/08, w której stwierdzono, że: "Niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. - Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia, organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę - na podstawie art. 169 § 1 wspomnianej ustawy - do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia". Wprawdzie uchwała odnosi się do przepisu Ordynacji podatkowej, jednak – jak wskazano powyżej – wobec podobnej treści przepisów dotyczących przywrócenia terminu do wniesienia w Kodeksie postępowania administracyjnego, treść tej uchwały powinna być uwzględniana także na gruncie przepisów K.p.a. W powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 674/08, stwierdzono dalej, iż "równoczesność złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz odwołania jest jedynie pozorna. W istocie bowiem organ odwoławczy ma do czynienia jedynie z wnioskiem, spełniającym określone przez ustawodawcę wymogi formalne, to jest któremu zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. towarzyszy czynność, której terminowi uchybiono. Opierając się na takich wywodach za zasadne ocenić należy stanowisko przywołane powyżej, w myśl którego odmowa przywrócenia terminu do złożenia odwołania, wyłącza konieczność orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu na podstawie art. 134 k.p.a. Przyjęcie poglądu odmiennego - co w niniejszej sprawie uczynił organ odwoławczy - skutkowało rozpatrzeniem nie tylko wniosku, ale również orzeczeniem w przedmiocie odwołania stanowiącego w tym wypadku jedynie element formalny tegoż wniosku. Skoro poza pismem zawierającym jednocześnie wniosek i odwołanie, nie było innego pisma które możnaby uznać za odwołanie, to odrębne orzeczenie w przedmiocie elementu formalnego wniosku ocenić należy jako bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu dopiero przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że odwołanie stanowiące element formalny wniosku o przywrócenie terminu nabiera charakteru samoistnego i może być rozpoznawane jak środek zaskarżenia". Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podzielił wyrażone powyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego i dlatego uznał (mając też na względzie ekonomię procesową), iż wydanie zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania - w okolicznościach przedmiotowej sprawy - było zbędne. W związku z tym należało też stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 134 K.p.a.) poprzez błędne jego zastosowanie - co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.