I SA/Sz 375/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym o d d a l a skargę Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] Nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kpa oraz art. 17 § 1a oraz art. 33 pkt 1, pkt 4 , 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2002 r., Dz. U. Nr 110 , poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia T. B., na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] postanowił: - utrzymać w mocy w/w postanowienie w części dotyczącej stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego oraz zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty z powodu niepowiadomienia dłużnika o wysokości należności, - uchylić w/w postanowienie w części dotyczącej zajęcia przez wierzyciela stanowiska w kwestii zarzutu przedawnienia i orzec w tym zakresie niedopuszczalność zarzutu. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że w dniu [...] została wydana decyzja nr [...] skierowana do Spółki Cywilnej "C." T. B., T. C., stanowiąca powiadomienie dłużników o zarejestrowaniu kwoty należności wynikających z długu celnego w wysokości [...] zł. Decyzja ta została doręczona w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm./ T.B. w dniu 9 maja 2002 r. oraz T.C. w dniu 2 maja 2002 r.. W związku z wniesieniem odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. Sygn. akt SA/Sz 2104/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T. C.i T. B. współwłaścicieli "C." Spółki Cywilnej na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie długu celnego. Ponieważ wymagane należności nie zostały uiszczone, w dniu 27 czerwca 2002 r. wysłano do wspólników Spółki upomnienia: nr [...] i nr [...], przypominające o obowiązku zapłaty długu celnego. Upomnienie nr Up. [...] z dnia [...] wystawione dla T. B. zostało mu doręczone w dniu 20 sierpnia 2002 r. Wobec dalszej zwłoki w zapłacie długu celnego przez wspólników "C." spółki cywilnej, Dyrektor Izby Celnej wystawił tytuły wykonawcze, w tym tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] skierowany do T. B. zamieszkałego w O. przy ul. [...]. Następnie tytuł ten przekazano do Dyrektora Izby Celnej celem przeprowadzenia egzekucji wobec w/w zobowiązanego. Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia 12 stycznia 2005 r. wezwał wierzyciela do zajęcia stanowiska w sprawie wniesionych przez T. B. w piśmie z dnia 5 stycznia 2005r. zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W piśmie tym zobowiązany wskazał na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art.33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej uznał zarzuty T.B. za nieuzasadnione, wyjaśniając min. iż obowiązek zapłaty długu celnego, wymierzonego w decyzji z dnia [...] Nr [...] istnieje ponieważ nie minął trzyletni okres na wydanie przedmiotowej decyzji i pięcioletni okres na dochodzenie długu celnego. W zażaleniu na to postanowienie T. B. ponowił zarzuty, o których mowa wart. 33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozpatrując to zażalenie, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że w świetle przepisów ustawy egzekucyjnej zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba fizyczna albo osoba prawna bądź też jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Spółka cywilna, uregulowana w Kodeksie cywilnym jako umowa, nie jest osobą prawną, nie ma również zdolności prawnej. Zgodnie z treścią art. 864 Kc, wspólnicy spółki cywilnej są odpowiedzialni solidarnie za jej zobowiązania. Oznacza to, że każdy ze wspólników odpowiada za zobowiązania Spółki nie tylko wspólnym majątkiem spółki, ale i majątkiem osobistym, przy czym odpowiedzialność wspólników jest niezależna od ich udziałów w zyskach i stratach spółki. Wierzyciel może natomiast dochodzić swojej wierzytelności z całego majątku wspólników oraz całego majątku osobistego każdego ze wspólników. Odpowiedzialność wspólników trwa również w razie rozwiązania spółki, aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela /art. 366 § 2 Kc/. Przywołany przez Stronę przepis art. 115 ustawy - Ordynacja podatkowa nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na brzmienie art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. z 2001 r. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), który stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy Działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Jak z powyższego wynika zatem, że przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej mogą być stosowane w sprawach celnych "odpowiednio" oraz z uwzględnieniem specyfiki prawa celnego. Zamieszczona w art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej, zasada regulująca tryb orzekania o odpowiedzialności wspólników m.in. spółek cywilnych, dotyczy zobowiązań podatkowych, których sposób powstania przewiduje zamieszczony w dziale III Ordynacji podatkowej przepis art. 21 § 1, w odróżnieniu od zamieszczonych w Kodeksie celnym regulacji dotyczących powstania długu celnego. W związku z tym strona jest w błędzie co do znaczenia art. 115 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, o ile wywodzi z niego obowiązek organu celnego do orzekania o odpowiedzialności za dług celny w trybie i na zasadach dotyczących zaległości podatkowych, bowiem do ceł nie stosuje się przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w wyrokach z dnia 16 lutego 2005 r., Sygn. akt I SA/Sz 73/04 oraz Sygn. akt I SA/Sz 74/04. Organ stwierdził, że niezasadny jest również zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty należności z powodu braku powiadomienia zobowiązanego o zarejestrowaniu długu celnego. Skoro bowiem T. B. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...], a później skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie to trudno zgodzić się z twierdzeniem, że nie został powiadomiony o zarejestrowaniu kwoty wynikającej z długu celnego. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w trybie art. 150 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania w/w decyzji) pismo, którego nie można doręczyć w innym trybie, składa się na siedem dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, pozostawiając w stosownym miejscu zawiadomienie dla adresata. Ostatni dzień terminu stanowi datę doręczenia pisma. Omawiana decyzja została w w/w trybie doręczona stronie w dniu 9 maja 2002r.. Jednakże należy podnieść, że organ I instancji zajmując stanowisko w kwestii zarzutu wygaśnięcia długu z powodu przedawnienia terminu do wydania decyzji w niniejszej sprawie, naruszył przepis art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z treści niniejszego artykułu wynika bowiem obowiązek wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu m.in. w okoliczności gdy zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu sądowym. Z materiału dowodowego zebranego w rozpatrywanej sprawie wynika, że w/w zarzut był przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu, prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie Sygn. akt SA/Sz 2104/03 ze skargi na decyzję ostateczną z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...]. Sąd wyrokiem z dnia 14 października 2004r. oddalił skargę, od której strona wniosła kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Dlatego należało orzec o niedopuszczalności zarzutu wygaśnięcia obowiązku zapłaty długu celnego z powodu przedawnienia terminu do wydania decyzji. W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. B. domagając się jego uchylenia zarzucił: - naruszenie art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez odmowę uznania za mający zastosowanie w sprawie art. 115 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, - rażące naruszenie art. 33 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie doręczenia zastępczego jako powiadomienia dłużnika o wysokości należności i uznanie niniejszego doręczenia (doręczenia w oparciu o art. 150 Ordynacji podatkowej) jako właściwego również w postępowaniu egzekucyjnym, - rażące naruszenie art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez brak dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia, - naruszenie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 226 § 4 Kodeksu celnego poprzez brak uznania kwoty należności celnych za przedawnione. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania rozpoznawczego. W postępowaniu tym nie ma więc możliwości badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz wymagalności tego obowiązku. Kwestie te są przedmiotem badania w postępowaniu rozpoznawczym. Podnoszone zatem przez skarżącego zarzuty związane z doręczeniem decyzji dotyczącej długu celnego w tym postępowaniu nie mogą być przedmiotem rozpoznania. Powinny być one podnoszone, czy to w odwołaniu od decyzji organu I instancji dotyczącej długu celnego, czy też w postępowaniu nadzwyczajnym przewidzianym do wzruszenia decyzji ostatecznych. Rozpatrując następnie kwestię czy wierzyciel postąpił zgodnie z przepisami prawa kierując egzekucję należności celnych do wspólników Spółki cywilnej bez uprzedniego wydawania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania Spółki na jej wspólników – to należy powtórzyć za wierzycielem, że w postępowaniu celnym nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn.zm./ dotyczące odpowiedzialności osób trzecich określone w art. 107 – 119 tej ustawy w rozdziale 15 dziale III Ordynacja podatkowa zatytułowanym "Zobowiązania podatkowe". W sprawach celnych ze względu na treść art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz.U. z 2001r.Nr 75, poz. 802 ze zm.l stosuje się jedynie odpowiednio do postępowania celnego przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa zatytułowanego "Postępowanie podatkowe". Brak jest więc podstaw prawnych do stosowania w sprawach celnych przepisów dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, a uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa. Ustawa Kodeks celny w art. 209 § 3 określa kto jest dłużnikiem. Przepis art. 3 pkt 3 ustawy Kodeks celny zawierając definicję dłużnika określa, że jest to każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. W decyzji dotyczącej długu celnego jako zobowiązanego określono Spółkę cywilną "C." ze wskazaniem imion i nazwisk wspólników. W art. 3 pkt 10 kodeksu celnego jest również definicja osoby. Pod tym pojęciem rozumienie się osobę fizyczną, osobą prawną oraz jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Spółka cywilna jest spółką osobową uregulowaną w przepisach kodeksu cywilnego w art. 860 § 1 - 875. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej. Na zewnątrz w imieniu spółki występują wspólnicy. Działalność gospodarcza prowadzona przez Spółkę w formie przedsiębiorstwa jest działalnością samych wspólników. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony został pogląd, że oznaczenie spółki cywilnej jako strony, powinno polegać na wskazaniu imion i nazwisk wszystkich wspólników. Postępowanie wobec Spółki jest równocześnie postępowaniem wobec wspólników /vide postanowienie SN z 3 lutego 1995r. II CRN 157/94 SNIC 1995/7-8/116/. Spółka cywilna nie ma też własnego majątku. Majątek, w spółce cywilnej stanowi współwłasność wszystkich wspólników. Za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy w myśl art. 846 § 1 kc odpowiedzialni są solidarnie. Skoro zatem decyzja będąca podstawą prowadzenia egzekucji określa wspólników spółki cywilnej z imienia i nazwiska i egzekucja prowadzona jest przeciwko wspólnikom wskazanym w tej decyzji to nie można wbrew temu co zarzuca skarżący uznać, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego /art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia /art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ ponieważ ze zgromadzonych w spółce dokumentów wynika, że skarżący w dniu 20 sierpnia 2002r. pokwitował odbiór upomnienia z dnia [...]. Trafne było również stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia obowiązku zapłaty długu celnego z uwagi na rozstrzygnięcie tej kwestii w postępowaniu sądowym. Mając zatem wszystko powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.