I SA/Sz 376/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M Z o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata W dniu 16 czerwca 2011 r., w związku z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 maja 2011 r. odrzucającym skargę na wyżej powołaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału z dnia [...] r. M Z, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że uzyskuje bardzo niskie dochody, po opłaceniu podatku i składek zdrowotnych w 2010 r. miesięcznie uzyskiwał kwotę [...]zł. Z załączonej kserokopii PIT 36 za 2010 r. wynika, iż za 2010 r. zadeklarował przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...]zł, dochody w wysokości [...]zł. Skarżący ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości uzyskiwania większych dochodów, co potwierdza przedłożona dokumentacja medyczna leczenia szpitalnego. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie wykazał posiadania żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, jak i zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Ponadto wskazał na zadłużenie wynikające z nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Szczecinie z dnia 28 października 2008 r., w sprawie sygn. akt XVINc 9503/08 na kwotę [...] + odsetki liczone od 24.09.2008 r. i koszty postępowania oraz zadłużenie z tytułu pożyczki w P na kwotę [...] zł. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżący wpisał, iż uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...] zł brutto. Skarżący nadesłał także oświadczenie, w którym podał, iż: 1. od 2004 r. nie posiada żadnych rachunków bankowych, w tym lokat bankowych, 2. według prowadzonej księgi przychodów i rozchodów w maju 2011 r. uzyskał: – przychód w kwocie [...] zł, - koszty w kwocie [...],zł, - dochód w kwocie [...] zł, w czerwcu 2011 r. uzyskał: – przychód w kwocie [...] zł, - koszty w kwocie 1[...] zł, - stratę w kwocie [...] zł. Ponadto przedłożono dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie (faktury za energię elektryczną, gaz, bilety miesięczne PKP i ZDiTM, Internet i telewizję kablową, zestawienie opłat za użyczany lokal mieszkalny, blankiety opłat za ubezpieczenie PZU, raty pożyczki, składki na ubezpieczenie społeczne), a także umowę użyczenia lokalu mieszkalnego w Choszcznie na potrzeby mieszkaniowe oraz prowadzonej działalności gospodarczej ("Usługi Budowlano-Techniczne"). Skarżący oświadczył także, iż ma nieopłacone bieżące składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w łącznej wysokości [...] zł, a zadłużenie stara się spłacać w miarę możliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, na wstępie należy wyjaśnić, iż Skarżący z mocy ustawy jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie zarówno przed sądem pierwszej jak i drugiej instancji, na podstawie art. 239 pkt 1) lit. "e" p.p.s.a., ze względu na to, iż sprawa dotyczy ubezpieczeń społecznych. Wobec tego wniosek podlegał rozpoznaniu w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu z zastosowaniem przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje - w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek Skarżącego należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Okoliczności podane we wniosku i wynikające z dokumentów nadesłanych przez Skarżącego uzasadniają stwierdzenie, że nie jest on w stanie samodzielnie opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący uzyskuje niskie dochody z działalności gospodarczej, nie posiada majątku ani oszczędności, a stan zdrowia uniemożliwia podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Wykazał zatem, iż poniesienie wydatku na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika może spowodować uszczerbek dla jego utrzymania. Dodatkowo należy wskazać, iż ustanowienie pełnomocnika z urzędu ma szczególne znaczenie z uwagi na etap, w którym znajduje się postępowanie w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 31 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M Z. Od postanowienia tego przysługuje skarżącemu skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Powyższy środek odwoławczy objęty jest przymusem radcowsko-adwokackim (art. 175 § 1 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy od przyznania prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być uzależniona realizacja przez Skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu. Wyjaśnienia też wymaga, iż wprawdzie w rozpoznawanej sprawie w dniu 14 lipca 2011 r. upłynął trzydziestodniowy termin na złożenie skargi kasacyjnej od ww. orzeczenia, jednakże upływ tego terminu nie oznacza braku możliwości jego zaskarżenia w związku z tym, iż strona ma już ustanowionego pełnomocnika. Z uwagi na trwające postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, istnieje bowiem realna możliwość przywrócenia tego terminu, po uprzednim złożeniu stosownego wniosku przez pełnomocnika. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak na wstępie.