I SA/Sz 376/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego P. S. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 14.01.2014 r., nr [...] r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) - zwanej dalej "u.p.e.a.", Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15.11.2013 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] . Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne w administracji wobec zobowiązanego P.W m.in. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] . W toku prowadzonego postępowania doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej i w związku z tym postanowieniem z dnia 15.11.2010 r., sygn. akt [...] , Sąd Rejonowy [...] rozstrzygnął, że łączne prowadzenie obu egzekucji przejmie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] – R.W. W związku z tym, w dniu 11.01.2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał m.in. ww. tytuły wykonawcze ww. Komornikowi Sądowemu w celu dalszego prowadzenia łącznej egzekucji, w tym administracyjnej. W toku prowadzonej egzekucji, Komornik Sądowy zajął wynagrodzenie A. W. (zajęcie z dnia 29.02.2012 r.). Pismem z dnia 7.10.2013 r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz do wiadomości Komornika Sądowego, A. W. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując w ich uzasadnieniu, że egzekucja została skierowana do osoby niezobowiązanej, tytuły wykonawcze nie zostały Jej doręczone i tym samym została pozbawiona możliwości obrony prawnej. Nadto, zwróciła uwagę na błędne wystawienie tytułów wykonawczych. Jak podkreśliła, w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego organ egzekucyjny musi dysponować tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko obojgu małżonkom od razu, nie można uzupełnić tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko zobowiązanemu przez dołączenie kart 5/6 z danymi współmałżonka na późniejszym etapie egzekucji. Ww. postanowieniem z dnia 15.11.2013 r. Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia-postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych wskazując, że postępowanie egzekucyjne prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] i zakwestionowana czynność - zajęcie wynagrodzenia, została dokonana przez Komornika Sądowego. Jednocześnie wskazano, że z informacji przekazanej przez Komornika Sądowego wynika, że postanowieniem z dnia 25.10.2013 r. pismo A. W. z dnia 7.10.2013 r. przekazał on do rozpoznania Sądowi Rejonowemu [...] . Brak jest zatem podstaw do rozpoznania zarzutów w trybie właściwym dla administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 2.12.2013 r. A. W. wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie podkreślając, że zarzuty dotyczą błędów w wystawieniu tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto i prowadzono egzekucję. Zatem, w Jej opinii, dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez administracyjny organ egzekucyjny. A. W. powtórzyła zgłaszane wcześniej argumenty związane z pozbawieniem prawa do składania środków zaskarżania i czynnego uczestniczenia w postępowaniu z uwagi na niedoręczenie jej odpisów tytułów wykonawczych. Ponownie podkreśliła, że organ egzekucyjny skierował egzekucję do majątku wspólnego, pomimo iż nie dysponował tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko obojgu małżonkom zgodnie z art. 27c u.p.e.a. Nadto, wniosła o zwrot pobranego wynagrodzenia za pracę od dnia dokonania zajęcia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ww. postanowieniem z dnia 14.01.2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej podzielając stanowisko organu I instancji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 15.11.2013 r., wskazując dodatkowo, że Sąd Rejonowy [...] , uznając się właściwym do rozpoznania podania A. W. z dnia 7.10.2013 r., postanowieniem z dnia 18.12.2013 r., sygn. akt [...] , uchylił czynności podjęte przez Komornika Sądowego wobec innej osoby A. W. w postępowaniu egzekucyjnym [...] . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. W. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa przez prowadzenie egzekucji bez podstawy prawnej, skierowanie egzekucji do osoby niezobowiązanej, naruszenie art. 78 Konstytucji RP przez pozbawienie środków ochrony. Uzasadniając zarzuty Skarżąca powtórzyła argumentację zgłaszaną wcześniej w zarzutach oraz w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, związaną z nieprawidłowym wystawieniem tytułów wykonawczych i skierowaniem na ich podstawie egzekucji wobec Jej wynagrodzenia. Skarżąca wskazała, że organ skierował egzekucję do majątku wspólnego, mimo że nie dysponował tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko obojgu małżonkom zgodnie z art. 27c u.p.e.a. Nieskierowanie tytułów wykonawczych do małżonki dłużnika w sposób rażący narusza ww. przepis ustawy i w żaden sposób nie można uznać za wypełnienie tego obowiązku poprzez dosłanie kart 5/6 z danymi współmałżonka na późniejszym etapie prowadzenia egzekucji. Podniosła, że to błąd dokonany przez organ egzekucyjny (wierzyciela) doprowadził do wszczęcia egzekucji przez Komornika Sądowego z majątku wspólnego (zajęcia wynagrodzenia za pracę) bez podstawy prawnej. Skarżąca szczególnie podkreśliła, że tytuły wykonawcze nr [...] nie zostały jej doręczone, tym samym została pozbawiona czynnego uczestnictwa w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i prawa do obrony, w tym składania grodków zaskarżania - zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie Skarżąca nie podzieliła stanowiska przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu, że małżonkowi zobowiązanego nie przysługuje prawo do zgłoszenia zarzutów, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych. Nadto, w końcowej części uzasadnienia skargi Skarżąca wskazała na postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 18.12.2013 r., sygn. akt [...] , podnosząc przy tym, że Sąd jednoznacznie uznał, że przedłożone sądowemu organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela administracyjne tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów objętych dyspozycją art. 27c u.p.e.a. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika – jak dalej wskazała Skarżąca - że brak jest możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej i zgodnie z treścią przedstawionych Sądowi tytułów wykonawczych nie podlega egzekucji sądowej. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o zwrot bezprawnie pobranego wynagrodzenia za pracę wraz z ustawowymi odsetkami, umorzenie postępowania oraz zwrot kosztów procesowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, wnosząc o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, ponownie przy tym podkreślając, że obecnie postępowanie egzekucyjne prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...], który – co wynika z akt – przekazał podanie Skarżącej z dnia 7.10.2013 r. do rozpoznania Sądowi Rejonowemu [...] , który z kolei postanowieniem z dnia 18.12.2013 r., sygn. akt[...] , uchylił czynności podjęte przez Komornika Sądowego wobec innej osoby A. W. w postępowaniu egzekucyjnym [...]. Pismem z dnia 18.08.2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, podtrzymał skargę i wszystkie wnioski, twierdzenia i oświadczenia w niej zawarte, zarzucając dodatkowo naruszenie: - art. 61a § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia organu i instancji z uwagi na wniesienie zarzutów przez osobę niebędąca stroną; - art. 27c u.p.e.a. polegająca na zaakceptowaniu wszczęcia i skierowania egzekucji do majątku wspólnego małżonków, pomimo nie wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków oraz nie doręczeniu prawidłowych tytułów wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c P.p.s.a.). Przy czym, jak stanowi art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia co do jego legalności, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, brak bowiem podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy obu instancji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]. Bezsporne jest, że Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne w administracji wobec zobowiązanego P. W. m.in. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] , wystawionych w stosunku do zobowiązanego P. W. w dniu 16.12.2009 r. Bezsporną okolicznością jest także, że w toku ww. postępowania egzekucyjnego doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tego samego składnika majątkowego (wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika, które zostały zajęte przez różnych wierzycieli dłużnika P. W., w tym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego) i w związku z tym postanowieniem z dnia 15.11.2010 r., sygn. akt [...] , Sąd Rejonowy [...] rozstrzygnął, że obie egzekucje (administracyjną i sądową) dalej łącznie będzie prowadzić Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] – R.W, jednocześnie orzekł o utrzymaniu w mocy dotychczasowych czynności dokonanych, w tym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, co świadczy, że utrzymano w mocy zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Z akt niniejszej sprawy nie wynika by postanowienie to było przedmiotem zaskarżenia. Wobec rozstrzygnięcia sądowego co do dalszego prowadzenia łącznej egzekucji w stosunku do P. W. przez Komornika Sądowego, w dniu 11.01.2011 r. Urzędu Skarbowego przekazał m.in. ww. tytuły wykonawcze ww. Komornikowi Sądowemu w celu kontynuowania postępowania egzekucyjnego (łącznej egzekucji sądowej i administracyjnej) w trybie przewidzianym dla egzekucji sądowej, a zatem właściwym dla komornika sądowego (w niniejszej sprawie - jak wynika z przytoczonego wyżej postanowienia Sądu z dnia 15.11.2010 r. - Komornik Sądowy przy Sądzie – R. W. /k.17 akt administracyjnych/). Oznacza to, że od dnia 15.11.2010 r. właściwym organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanego P. W. (w tym wcześniej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w stosunku do zobowiązanego P. W.) jest wyłącznie Komornik Sądowy wskazany przez Sąd Rejonowy, któremu Urzędu Skarbowego przekazał akta sprawy egzekucji administracyjnej prowadzonej w stosunku do P. W., w tym oryginały ww. tytułów wykonawczych. Wszystkie zatem czynności egzekucyjne komornik sądowy dokonuje w trybie właściwym dla tego organu egzekucyjnego, stosownie do art. 773 § 1 K.p.c., i w takim też trybie czynności dokonane przez komornika sądowego podlegają zaskarżeniu. A zatem, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i zastosował przepisy prawa uznając, że Skarżąca nie ma przymiotu strony postępowania egzekucyjnego, gdyż nie jest zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., zgodnie z którym przez "zobowiązanego" rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. W myśl natomiast art. 26 Ordynacji podatkowej podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Zgodnie zaś z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Jednakże zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. nadal pozostaje wyłącznie podatnik, co oznacza, że jego współmałżonek takiego statusu zobowiązanego nie posiada, a tym samym nie ponosi odpowiedzialności wspólnym majątkiem małżonków za zobowiązania zobowiązanego współmałżonka dopóki wierzyciel nie uzyska tytułu wykonawczego na oboje małżonków w myśl art. 27c u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Wyraźnie więc art. 27c u.p.e.a. ustawodawca różnicuje zobowiązanego od jego małżonka, traktując tylko jednego z małżonków jako zobowiązanego, co oznacza, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu u.p.e.a., drugi zaś małżonek takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do egzekwowania roszczeń wierzyciela w drodze egzekucji z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, na co konieczny jest tytuł wykonawczy wystawiony na oboje małżonków, a co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Jeżeli zatem małżonek zobowiązanego ponosi tylko odpowiedzialność majątkiem wspólnym za cudze zobowiązanie, to tym samym brak podstaw do przyznania mu uprawnień zobowiązanego, w tym do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, skoro uprawnienia te - co wprost wynika z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - przysługują wyłącznie zobowiązanemu. Trafnie organ zauważył, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako środki zaskarżenia podejmowanych przez organy egzekucyjne działań (oprócz zażalenia) przewidują: zarzuty (art. 33), żądanie wyłączenia spod egzekucji (art. 38) oraz skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora i skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54). Przy czym wszystkie, za wyjątkiem żądania wyłączenia spod egzekucji, przysługują wyłącznie zobowiązanemu. Zgodnie z art. 38 u.p.e.a. wyłączenia spod egzekucji może żądać od organu egzekucyjnego osoba trzecia (niezobowiązana), która rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, np. małżonek zobowiązanego podatnika. I w kontekście tego przepisu art. 38 u.p.e.a., mając na uwadze bezsporną okoliczność, że od dnia 15.11.2010 r. właściwym organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia łącznej egzekucji w stosunku do zobowiązanego P. W. był wyłącznie Komornik Sądowy wskazany przez Sąd Rejonowy, tym samym uznać należało, że brak było podstaw prawnych i faktycznych do wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów Skarżącej złożonych w dniu 15.10.2013 r., a więc w toku egzekucji prowadzonej już przez Komornika Sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej nie był już wówczas uprawniony do prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do zobowiązanego P. W., a tym bardziej do rozpoznania zarzutów Skarżącej co do sposobu prowadzenia egzekucji (co do oceny prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych, jak również pozostałych okoliczności podnoszonych przez Skarżącą). Prawidłowo zatem wskazano na art. 61a § 1 i 2 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sumując, zarzuty skargi co do rażącego naruszenia prawa przez prowadzenie egzekucji bez podstawy prawnej, skierowania egzekucji do osoby niezobowiązanej, naruszenia art. 78 Konstytucji RP przez pozbawienie środków ochrony nie znajdują oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy – co wynika z akt sprawy - organ skarbowy nie wystawił tytułów wykonawczych w stosunku do Skarżącej (na oboje małżonków), a tym samym organy skarbowe nie mogły prowadzić postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej. Zajęcia zaś wynagrodzenia Skarżącej za pracę i innych składników majątkowych stanowiących ustawową wspólność małżeńską nie dokonał organ skarbowy, lecz komornik sądowy właściwy do prowadzenia łącznej egzekucji w stosunku do zobowiązanego P. W., i te czynności egzekucyjne Komornika Sądowego, jako niezgodne z art. 27c u.p.e.a. (gdyż Skarżąca nie była objęta administracyjnymi tytułami wykonawczymi i nie podlega egzekucji sądowej - co wskazał Sąd w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18.12.2013 r.), zostały uchylone przez właściwy dla tego Komornika Sądowego sąd powszechny (Sąd Rejonowy[...]). A zatem, w świetle wyżej przedstawionych racji prawnych i faktycznych organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie zgodnie z prawem trafnie wskazując, że Skarżącej jako małżonkowi zobowiązanego nie przysługuje prawo do złożenia zarzutów z art. 33 u.p.e.a., gdyż nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu egzekucyjnym, nie była bowiem zobowiązaną w rozumieniu art. 1a pkt 20 u.p.e.a. Nie było natomiast podstaw do zastosowania środka ochrony osoby niezobowiązanej przez wyłączenie spod egzekucji w trybie art. 38 u.p.e.a, gdyż[...] Urzędu Skarbowego nie był już właściwy (uprawniony) do prowadzenia przedmiotowej egzekucji, lecz Komornik Sądowy. Nadto, zasadność zaskarżonego stanowiska organu odwoławczego potwierdza również postanowienie z dnia 18.12.2013 r., sygn. akt [...] , na mocy którego Sąd Rejonowy [...] , uchylił czynności podjęte przez Komornika Sądowego wobec innej osoby A. W. w postępowaniu egzekucyjnym [...] w postaci zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia 23.11.2011 r., wezwania do zapłaty z dnia 23.09.2011 r., zajęcia nieruchomości objętej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] z dnia 23.09.2011 r., zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 29.02.2012 r. A zatem, w okolicznościach występujących w rozpoznawanej sprawie skarga jest bezprzedmiotowa, zaś żądania Skarżącej - zawarte w skardze skierowanej do sądu administracyjnego o zwrot bezprawnie pobranego wynagrodzenia za pracę wraz ustawowymi odsetkami, umorzenie postępowania oraz zwrot kosztów - są bezpodstawne. W tym stanie sprawy, nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [..] Urzędu Skarbowego naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy, który nakazywałby wyeliminowanie tych aktów z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi. O zasądzeniu wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla Skarżącej z tytułu udzielonej pomocy prawnej w kwocie 240,00 zł, powiększonej o należny podatek od towarów i usług, orzeczono na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 ust. 3 i § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r, poz. 490)