I SA/Sz 378/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za IX, X, XI, XII 2004 r., I, II 2005 r. oraz koszty egzekucyjne p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący M. F. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S.złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełnił składając urzędowy formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że z uwagi na sytuację finansową nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty sądowej bez uszczerbku dla zaspokojenia potrzeb egzystencjalnych swoich i rodziny. Skarżący wskazał, że ze względu na przedmiot skargi, dotyczący odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki, postępowanie sądowe jest jedyną drogą obrony praw skarżącego, a brak zwolnienia od kosztów uniemożliwi dochodzenia prawa na drodze sądowej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący wykazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną – D. F., a w majątkowym – że posiada wraz z małżonką mieszkanie o pow. [...] m kw. Innego majątku, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) skarżący nie wykazał. Dochody rodziny to emerytura skarżącego w wysokości [...] zł brutto i emerytura jego małżonki w wysokości [...] zł brutto. Wykazano stałe opłaty: czynsz w kwocie [...] zł, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon itp w kwocie [...] zł, a także wydatki na zakup wyżywienia i środków czystości w kwocie około [...] zł, zakup leków dla dwóch osób w kwocie[...] zł, opłaty za leczenie stomatologiczne w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z w/w art. 255 cyt. ustawy referendarz sądowy wezwał skarżącego pismem z dnia 15 lipca 2010 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, celem dokonania jednoznacznej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący powyższego zobowiązania w zakreślonym terminie, tj. do dnia 30 lipca 2010 r. ani dotychczas nie wykonał. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno-bytowej jest jedynym, na podstawie którego oceniana jest zdolność osoby fizycznej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ocena zaś spełnienia tych przesłanek została pozostawiona uznaniu Sądu (referendarza sądowego) rozpoznającemu wniosek. Należy także wskazać, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, na podstawie powyższych kryteriów (w odniesieniu do sytuacji materialnej wnioskodawcy) wysokość wpisu ma znaczenie i jest uwzględniana w ramach wszystkich obciążeń finansowych oraz możliwości ich uiszczenia przez stronę bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Od wysokości wpisu, co do zasady zależy też wola strony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże wysokość wpisu od skargi nie stanowi bezpośredniej i jedynej przesłanki ubiegania się o dofinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym. Strona ma bowiem wykazać, że ze względu na jej sytuację finansową, partycypowanie w kosztach sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Wniosek M. F. nie zasługuje na uwzględnienie, nie wykazał on bowiem, iż poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek dla koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny. Z informacji przedstawionych przez M. F. w swoim oświadczeniu na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, rodzina utrzymuje się z kwoty [...] zł brutto, miesięczne wydatki łącznie wynoszą [...] zł (opłaty za mieszkanie, zakup wyżywienia, leków), a majątek stanowi jedynie mieszkanie o pow. [...] m kw. Ponieważ powyższe informacje okazały się ogólnikowe i niewystarczające do przeprowadzenia jednoznacznej oceny rzeczywistej sytuacji płatniczej oraz stanu majątkowego i rodzinnego M. F., wnioskodawca został wezwany pismem z dnia 15 lipca 2010 r. do jego uzupełnienia, tak aby treść oświadczenia spełniała wymogi, o których mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. Zobowiązania powyższego nie wykonał nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów, ani też nie składając żadnego dodatkowego oświadczenia w wymaganym zakresie. Uprawnienie Sądu (referendarza sądowego) do żądania ujawnienia dodatkowych informacji i przedłożenia dokumentów źródłowych wynika wprost z przepisów prawa – art. 255 p.p.s.a. oraz przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (DZ. U. Nr 227, poz. 2245). Z kolei konsekwencją niewykonania nałożonego przez Sąd (referendarza sądowego) zobowiązania, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jest to, że strona zachowując bierną postawę procesową nie może oczekiwać, że wniosek zostanie załatwiony pozytywnie, gdyż mogłoby to prowadzić do nadużycia omawianej instytucji. Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy oraz możliwości finansowych, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania. Należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawiając żądanych dokumentów potwierdzających przedstawione dane dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów (dokumentów dotyczących wysokości emerytury), potwierdzających brak innych źródeł dochodów, potwierdzających brak oszczędności (odpisów zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych) oraz nie składając żadnego oświadczenia o przyczynach niewykonania nałożonego zobowiązania, nie wykazał należycie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku, dopóki skarżący nie przedstawi pełnej informacji o swoich możliwościach płatniczych i nie uzupełni wniosku o określone dokumenty. Wobec powyższego należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak na wstępie, tj. odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.