I SA/Sz 379/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] znak: [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...] p o s t a n a w i a: odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący M. M. (ur. [...]), reprezentowany przez radcę prawnego, w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie posiada wolnych środków finansowych, wszystko co zarabia przeznacza na spłatę alimentów, bieżące utrzymanie oraz spłatę kredytu bankowego. Nie wykazał w uzasadnieniu żadnego majątku. Podał, że źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza, z której miesięczny dochód netto wynosi [...]. Wyjaśnił, że tytułem alimentów przekazuje kwotę [...], rata kredytu wynosi [...], a na ubranie i wyżywienie wydaje [...]. Uznając, że dane wynikające ze złożonego wniosku są niewystarczające do oceny wniosku o prawo pomocy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] zobowiązał Skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej. Zobowiązanie to obejmowało: zeznanie podatkowego/zeznania podatkowe Skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w [...] i [...] roku; wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Skarżącego (osobistych i firmowych), w tym lokat za okres od [...] do [...]; wyciąg z ewidencji przychodów, kosztów, dochodów działalności gospodarczej Skarżącego za ostatnie trzy miesiące, dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych przez Skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem siebie i dzieci z okresu ostatnich trzech miesięcy (w szczególności wydatki na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania /domu, spłata kredytu, itp.); oświadczenie o tytule prawnym Skarżącego do nieruchomości położonej w K. przy ul. N. wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe; dodatkowe oświadczenie Skarżącego o stanie rodzinnym, t.j. czy Skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jeśli tak, zobowiązuje do podania jaki jest stan majątkowy oraz wysokość dochodów żony Skarżącego wraz z dokumentami to potwierdzającymi (zeznanie podatkowe za [...] rok; zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia lub ewidencja przychodów, kosztów i dochodów za ostatnie 3 miesiące albo zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające status osoby bezrobotnej) albo wyroku rozwiązującego małżeństwo; decyzje właściwego organu podatkowego/organów podatkowych ustalające Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w zakresie podatków lokalnych (w tym podatku od nieruchomości) na [...] i [...] rok. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący przesłał: - swoje zeznanie podatkowe PIT-36L za [...] rok z zadeklarowanym przychodem [...] (koszty [...], dochód [...]), - swoje zeznanie podatkowe PIT-36L za [...] z zadeklarowanym przychodem [...] (koszty [...], dochód [...]), - wydruk komputerowy (obliczenie dochodu za [...]), oraz podsumowanie księgi za okres [...] z wykazanym przychodem [...] i wydatkami w kwocie [...], - dodatkowe oświadczenie skarżącego z dnia [...] o tym, że lokal mieszkalny przy ul. N. nie jest jego własnością i skarżący już tam nie mieszka oraz że nie pozostaje w związku małżeńskim (jest rozwiedziony), - pisma banku z dnia [...] o zadłużeniach skarżącego w związku z siedmioma kredytami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą [...], zaciągniętymi w okresie [...] na łączną kwotę [...]. Innych wymaganych dokumentów do dnia dzisiejszego nie nadesłał. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – o co się ubiega Skarżący w niniejszym postępowaniu - następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, samodzielnego lub z pomocą członków najbliższej rodziny. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Sąd (referendarz sądowy) nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Mając powyższe na uwadze, a także to, że Skarżący jest aktualnie zobowiązany do uiszczenia tytułem kosztów sądowych w sprawie wpisu od skargi w wysokości [...], stwierdzić należy, że wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentów wynika, że Skarżący utrzymuje się z działalności gospodarczej, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, nie ma na utrzymaniu innych osób. Jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą: [...] na dużą skalę. Świadczą o tym przychody z działalności, które wyniosły w dwóch ostatnich latach kwoty: [...] (dochód [...]) i [...] (dochód [...]). Wskazać nadto należy, że wysokość przychodów, w okresie zimowym: [...] też nie jest mała i wyniosła [...] ([...]). Skarżący oświadczył w uzasadnieniu wniosku, że jego średnie miesięczne dochody wynoszą netto [...]. Nieprzedłożenie, wbrew wezwaniu, wyciągów bankowych uniemożliwia ocenę jakimi środkami skarżący rzeczywiście dysponuje. Mając na uwadze wysokość udokumentowanych przychodów z działalności gospodarczej, należy stwierdzić, że skarżący nie należy do osób ubogich. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący nie znajduje się w niedostatku. Posiada stałe źródło przychodów, których wartość znacznie przekracza wartość należnego wpisu od skargi. Należy nadto zwrócić uwagę, że skarżący nie udokumentował, wbrew wezwaniu, jakie ponosi wydatki związane z utrzymaniem, tj. nie potwierdził prawdziwości oświadczenia, iż cały dochód przeznacza na bieżące wydatki. W szczególności nie potwierdził, że ponosi regularne wydatki ([...]) na alimenty, czy spłatę kredytów ([...]), zatem te okoliczności nie zostały uwzględnione przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego w sprawie. Takie okoliczności mogłyby wynikać z wyciągów z rachunków bankowych, których jednak skarżący wbrew wezwaniu nie przedłożył. Skarżący nie wyjaśnił również swojej sytuacji rodzinnej, istotnej przy rozpoznaniu wniosku, złożone oświadczenie o rozwodzie nie zostało poparte stosownym dokumentem. Z kolei, z przedłożonych pism banku wynika jedynie, że skarżący jest zadłużony z tytułu niespłacania kredytów związanych z działalnością gospodarczą, na kwotę przekraczającą [...], która to okoliczność nie zmienia dokonanej oceny w sprawie. Mając powyższe na uwadze, należało zatem stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ Skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z takiego prawa. Skoro Skarżący nie wykonał nałożonego w niniejszym postępowaniu zobowiązania do nadesłania wszystkich istotnych dokumentów obrazujących pełną sytuację finansową i majątkową, to nie jest możliwe pozytywne załatwienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.