I SA/Sz 379/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III, IV kwartał 2013 r. p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2017r. sygn. akt I SA/Sz [...] odmawiającego Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z 30 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Sz [...] starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że referendarz sądowy po analizie dokumentów przedłożonych przez stronę stwierdził, że wniosek strony nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż Skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły odpłatności wymiaru sprawiedliwości jakim jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazał referendarz sądowy, w uzasadnieniu wniosku Skarżący wyjaśnił, że nie posiada wolnych środków finansowych, wszystko co zarabia przeznacza na spłatę alimentów, bieżące utrzymanie oraz spłatę kredytu bankowego. Nie wykazał w uzasadnieniu żadnego majątku. Podał, że źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza, z której miesięczny dochód netto wynosi [...] zł. Wyjaśnił, że tytułem alimentów przekazuje kwotę [...]zł, rata kredytu wynosi [...] zł, a na ubranie i wyżywienie wydaje [...] zł. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Referendarz sądowy stwierdził, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentów wynikało, że Skarżący utrzymuje się z działalności gospodarczej, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, nie ma na utrzymaniu innych osób. Jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Budowlano-Transportowe M. M. na dużą skalę. Referendarz stwierdził, że świadczą o tym przychody z działalności, które wyniosły w dwóch ostatnich latach kwoty: [...] zł (dochód [...] zł) i [...] zł (dochód [...] zł). Wskazał nadto, że wysokość przychodów, w okresie zimowym: styczeń - marzec 2017 r. też nie jest mała i wyniosła [...] zł ([...] zł). Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że Skarżący oświadczył w uzasadnieniu wniosku, że jego średnie miesięczne dochody wynoszą netto [...] zł jednak, wbrew wezwaniu, nie przedłożył wyciągów bankowych, co uniemożliwiło ocenę, jakimi środkami skarżący rzeczywiście dysponuje. Mając na uwadze wysokość udokumentowanych przychodów z działalności gospodarczej, referendarz stwierdził, że skarżący nie należy do osób ubogich. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący nie znajduje się w niedostatku. Posiada stałe źródło przychodów, których wartość znacznie przekracza wartość należnego wpisu od skargi. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że skarżący nie udokumentował, wbrew wezwaniu, jakie ponosi wydatki związane z utrzymaniem, tj. nie potwierdził prawdziwości oświadczenia, iż cały dochód przeznacza na bieżące wydatki. W szczególności nie potwierdził, że ponosi regularne wydatki ([...] zł) na alimenty, czy spłatę kredytów ([...] zł), zatem te okoliczności nie zostały uwzględnione przy ocenie możliwości płatniczych skarżącego w sprawie. Takie okoliczności mogłyby wynikać z wyciągów z rachunków bankowych, których jednak skarżący wbrew wezwaniu nie przedłożył. Skarżący nie wyjaśnił również swojej sytuacji rodzinnej, istotnej przy rozpoznaniu wniosku, złożone oświadczenie o rozwodzie nie zostało poparte stosownym dokumentem. Z kolei, z przedłożonych pism banku wynika jedynie, że skarżący jest zadłużony z tytułu niespłacania kredytów związanych z działalnością gospodarczą, na kwotę przekraczającą [...] zł, która to okoliczność nie zmieniła dokonanej oceny w sprawie. Opisane wyżej postanowienie referendarza sądowego zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Sz [...]. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz [...] Sąd oddalił skargę na zaskarżoną decyzję. W związku ze skargą kasacyjną od ww. wyroku, Skarżący złożył kolejny wniosek o prawo pomocy w sprawie, w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. Skarżący podał we wniosku, że nie posiada wolnych środków finansowych, wszystkie środki pochodzące z prac dorywczych przeznacza na bieżące utrzymanie, alimenty. Działalność gospodarczą zawiesił wskutek egzekucji prowadzonej przez urząd skarbowy, która uniemożliwia jej dalsze prowadzenie. Oświadczył, że źródłem jego utrzymania są prace dorywcze, z których dochód stanowi kwota [...]zł miesięcznie. Miesięczne wydatki z kolei wynoszą łącznie [...] zł (alimenty [...] zł, ubrania, wyżywienie [...] zł, kredyty [...] zł). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący nie posiada majątku wskazanego w pkt 6-9 formularza, co do stanu rodzinnego podał, że skarżący jest ojcem dwóch synów 14 i 7 lat. Wbrew wezwaniu, pomimo przedłużenia wyznaczonego terminu, skarżący nie przedłożył: wyciągów ze swoich rachunków bankowych; wyciągu z ewidencji przychodów, kosztów, dochodów z działalności gospodarczej za listopad 2017 r. oraz styczeń, luty, marzec 2018 r.; zeznania podatkowego o wysokości przychodów (dochodów) uzyskanych w 2017 r.; dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i dzieci z okresu ostatnich trzech miesięcy ani wyroku rozwiązującego małżeństwo. Wraz z odpowiedzią na wezwanie pełnomocnik skarżącego nadesłał dokumenty potwierdzające: zawieszenie z dniem 13 kwietnia 2018 r. działalności gospodarczej pod firmą [...] M. M.; stan zadłużenia skarżącego i prowadzone wobec niego postępowania administracyjne i egzekucyjne. Przedłożył: zawiadomienie ZUS z dnia 29 maja 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia należności wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami i kosztami; tytuły wykonawcze wystawione wobec skarżącego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K.: w dniu 16.08.2017 r. w związku z zaległością w podatku VAT na kwotę [...]zł, w dniu 8.08.2017 r. w związku z zaległością z tytułu grzywny, mandatu na kwotę [...]zł; zawiadomienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 22 sierpnia 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego ([...] do kwoty należności głównej [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w [...] kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (opisane wyżej postanowienie z dnia 30 czerwca 2017 r.), które do dnia wydania niniejszego postanowienia zachowało swą prawną moc. Prawomocnym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r. wydanym w sprawie, referendarz sądowy WSA w Szczecinie odmówił bowiem Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. Wobec powyższego złożony następnie w związku ze skargą kasacyjną kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przypomnieć jeszcze wypada, że stosownie do 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Skarżący nie wykazał, że w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły odpłatności wymiaru sprawiedliwości jakim jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, występując po raz kolejny w sprawie o przyznanie prawa pomocy, powinien przedstawić wymagane wezwaniem dokumenty, aby tym razem umożliwić referendarzowi sądowemu dokonanie oceny aktualnej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej, która wyznacza jego możliwości płatnicze w sprawie. Skarżący, pomimo kierowanego do niego wezwania, nie przedłożył takich dokumentów, zatem uznać należało, że nie przedstawił w sposób pełny i wyczerpujący swojej sytuacji rodzinnej i materialnej, co w konsekwencji oznaczało, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej konieczność zmiany postanowienia z 30 czerwca 2017 r. i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał bowiem jakie dochody uzyskał w okresie poprzedzającym zwieszenie działalności, tj. w 2017 roku i w miesiącach styczeń – marzec 2018 r., nie udokumentował wysokości ponoszonych wydatków, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, co uniemożliwiło ocenę jakie są możliwości płatnicze skarżącego w sprawie oraz jaki wpływ na możliwości płatnicze skarżącego ma dokonane w dniu zajęcie 22 sierpnia 2017 r. środków na rachunkach bankowych skarżącego do kwoty [...]zł, tym bardziej, że przychody skarżącego za lata 2015 i 2016 wynosiły odpowiednio [...] zł, a z oświadczenia skarżącego zawartego w ponownym wniosku o prawo pomocy wynika, że pomimo otrzymywania z prac dorywczych [...] zł miesięcznie, wydaje on miesięcznie kwotę znacznie wyższą, wynoszącą [...] zł. W opisanej sytuacji próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego Skarżącego na Skarb Państwa należało ocenić negatywnie. Mając to na uwadze, nie znajdując podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji.