I SA/Sz 381/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej , postanowieniem z dnia 29.01.2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 19.12.2014 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym: Dyrektor Izby Celnej prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec na podstawie następujących tytułów wykonawczych: z dnia[...]wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej . Podstawę wystawienia tych tytułów wykonawczych stanowiły decyzje Naczelnika Urzędu Celnego I o numerach odpowiednio: [...] orzekające o odpowiedzialności za zaległości podatkowe [...] sp. z o.o. z tytułu podatku akcyzowego, opłaty paliwowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. W toku postępowania egzekucyjnego zastosowano egzekucję z wierzytelności na rachunkach bankowych zobowiązanego w bankach: [...], a także z samochodu osobowego. Pismami z dnia 13.10.2014 r. pełnomocnik zobowiązanego zakwestionował prowadzenie egzekucji administracyjnej, podnosząc w oparciu o art. 33 ust. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. W odpowiedzi na powyższe organ egzekucyjny w piśmie z dnia 22.10.2014 r, wyjaśnił, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla tego środka zaskarżenia, wobec czego nie mogą podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Jednocześnie organ poinformował o możliwości złożenia przez zobowiązanego na każdym etapie postępowania egzekucyjnego wniosku w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w konsekwencji wezwano pełnomocnika do sprecyzowania żądania. Odpowiadając na powyższe wezwanie, pełnomocnik zobowiązanego wniósł o rozpoznanie pism z dnia 13.10.2014 r. jako wnioski o umorzenie postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wskazując jako podstawę umorzenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., tj. niedopuszczalność egzekucji, i zastosowanego środka egzekucyjnego. Powołując się na przepis art. 19 § 5 u.p.e.a. wskazał na brak uprawnień Dyrektora Izby Celnej do zastosowania egzekucji z nieruchomości, co czyni w jego ocenie zasadnym umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 6.11.2014 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela -Dyrektora Izby Celnej o zajęcie stanowiska w przedmiocie umorzenia postępowań egzekucyjnych. Wierzyciel w odpowiedzi udzielonej wskazał na brak podstaw do umorzenia prowadzonych postępowań. Dyrektor Izby Celnej , rozpoznając żądanie zobowiązanego, postanowieniem z dnia 19.12.2014 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie opisanych na wstępie tytułów wykonawczych. We wniesionym na powyższe postanowienie zażaleniu pełnomocnik zobowiązanego wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowań egzekucyjnych ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 w związku z art. 19 § 5 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji wskazał, że wobec braku dobrowolnego wykonania obowiązku zaistniały podstawy do jego realizacji w trybie przymusowym i wystawienia tytułów wykonawczych. Dyrektor Izby Celnej zatem posiadający kompetencje na podstawie art. 19 § 5 u.p.e.a. był nie tylko uprawniony, lecz także zobowiązany do wszczęcia i prowadzenia egzekucji w zakresie swoich kompetencji. Badając dopuszczalność egzekucji organ stwierdził, że należności wynikają z decyzji ostatecznych, są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej. Jednocześnie organ zauważył, że brak było podstaw do doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji, gdyż w stanie prawnym obowiązującym w dacie wszczęcia postępowań egzekucyjnych nie było obowiązku doręczenia upomnienia, bowiem w przedmiotowych sprawach mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym w § 13 przewidziano możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez doręczenia upomnienia w sytuacji, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Organ odwoławczy wskazał także, że nie wystąpiła sytuacja zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, gdyż Dyrektor Izby Celnej zastosował środki egzekucyjne mieszczące się w katalogu wymienionym w art. 12 lit.a u.p.e.a. do stosowania których był uprawniony. W wywiedzionej na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29.01.2014 r. skarżący zarzucił naruszenie: art. 59 § 1 pkt 7 w związku z art. 19 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowań egzekucyjnych, podczas gdy organ prowadzący postępowanie egzekucyjne nie jest organem upoważnionym do stosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości, wskazanego w tytułach wykonawczych będących ich podstawą (zarzut pierwotny) z czego wywieść należy, że środek egzekucyjny w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Izby Celnej jest niedopuszczalny a egzekucja podlega umorzeniu (zarzut wtórny), - art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, poprzez wykorzystanie pełnego zaufania skarżącego do organu administracji publicznej. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Izby Celnej w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Celnej prowadził dwie sprawy pod tą samą sygnaturą. Jedna z wniosku o zawieszenie postępowań egzekucyjnych i druga w przedmiocie umorzenia postępowań egzekucyjnych. W komparycji zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji widnieje, iż organ ten utrzymuje w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 02.01.2015 r., na skutek zażalenia z dnia 06.11.2014 r. To zażalenie jednak skarżąca wniosła od postanowienia Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowań egzekucyjnych, natomiast zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek zażalenia skarżącej z dnia 2 stycznia 2015 r. Skarżący wskazał także, że zgodnie z treścią wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych, tytuły te zostają skierowane do przymusowego ściągnięcia wymienionych w nim należności wraz z kosztami egzekucyjnymi m. in. z nieruchomości. W tytułach wykonawczych, jako organ egzekucyjny został wskazany Dyrektor Izby Celnej . Powołując się na treść art. 19 § 5 u.p.e.a. skarżący podtrzymał swoją argumentację co do tego, że środek egzekucyjny w wystawionych tytułach wykonawczych będących podstawą do wszczęcia i prowadzenia postępowań egzekucyjnych przez Dyrektora Izby Celnej jest niedopuszczalny. To natomiast implikuje zaistnienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, nie narusza prawa w sposób nakazujący wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Na wstępie Sąd zauważa, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 u.p.e.a. Stosownie do przepisów u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 59 § 1 ww. u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się (obligatoryjnie) w przypadkach w nim wskazanych, tj.: jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 1) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 2) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 3) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 4) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 5) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 6) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 7) na żądanie wierzyciela; 10)w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a., postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (vide: Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2011, s. 617). W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Jako przeszkodę w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego skarżący wskazywał niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego, gdyż Dyrektor Izby Celnej nie jest organem upoważnionym do stosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości wskazanego w tytułach wykonawczych. Środki egzekucyjne w egzekucji obowiązku o charakterze pieniężnym wymienia art. 1a pkt 12 lita u.p.e.a., wśród tych środków wskazano także egzekucję z nieruchomości. Natomiast przepis art. 19 u.p.e.a. wśród organów egzekucyjnych wymienia Dyrektora Izby Celnej (§ 5). Jako organ o właściwości szczególnej, to znaczy uprawniony do stosowania ograniczonego katalogu środków egzekucyjnych jest on uprawniony do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, za wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie podmiotem zobowiązanym jest [...], na rzecz którego Naczelnik Urzędu Celnego I wydał decyzje, w których orzekł o jego solidarnej odpowiedzialności ze Spółką z o.o. [...] za niewykonane zaległości spółki z tytułu podatku akcyzowego, opłaty paliwowej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Wobec braku dobrowolnego wykonania obowiązku zaistniały podstawy do jego realizacji w trybie przymusowym, w konsekwencji skarżący w postępowaniu egzekucyjnym stał się podmiotem zobowiązanym, co znalazło swój wyraz w wystawionych tytułach wykonawczych. W takiej sytuacji Dyrektor Izby Celnej , posiadający na podstawie art. 19 § 5 u.p.e.a. kompetencje organu egzekucyjnego był obowiązany do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie posiadanych kompetencji. W ocenie sądu w sposób prawidłowy organy zbadały przesłankę dopuszczalności egzekucji administracyjnej i ustaliły, że tytuł jest prawidłowo wystawiony, a należności wynikające z decyzji ostatecznych są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej. Słusznie także organ wskazał, że brak było podstaw do doręczenia zobowiązanemu upomnienia przed wszczęciem egzekucji w trybie art. 15 u.p.e.a., gdyż w stanie prawnym obowiązującym w dacie wszczęcia postępowań egzekucyjnych nie było obowiązku doręczenia upomnienia, bowiem zastosowanie znalazły przepisy wykonawcze rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią § 13 pkt 1 tego rozporządzenia, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Z uwagi na to, że należności objęte tytułami wykonawczymi wynikają z orzeczeń Naczelnika Urzędu Celnego I , nie było wymogu doręczenia upomnienia, co zostało odnotowane w rubryce 50 tych tytułów. Natomiast zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego o jakim mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. oznacza, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowano środek, którego nie przewiduje ustawa egzekucyjna bądź też zastosowano środek egzekucyjny, który wprawdzie został określony w ustawie w sytuacji, jednak z innych powodów nie było dopuszczalne jego zastosowanie. W rozpoznawanej sprawie jednak taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż Dyrektor Izby Celnej zastosował środki egzekucyjne w postaci: zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego oraz zajęcia ruchomości, czyli mieszczące się w katalogu środków egzekucji należności pieniężnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., do stosowania których jest uprawniony dyrektor izby celnej. Treść zawarta w części G tytułów wykonawczych zawiera katalog środków egzekucyjnych przewidzianych ustawą i służących doprowadzeniu do wykonania obowiązku, treść ta ma wyłącznie charakter informacyjny i stanowi wypełnienie dyspozycji z art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a. odnośnie wskazania środków egzekucyjnych. Środki te w tytule są jedynie wskazane, natomiast jak wynika z cytowanego powyżej art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. jedynie przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego może być zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości że środek w postaci egzekucji z nieruchomości nie został w przedmiotowej sprawie przez Dyrektora Izby Celnej zastosowany. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 Kpa zauważyć należy, że w skardze brak jest uzasadnienia tego zarzutu oraz wskazania, którego z organów ten zarzut dotyczy. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził by organy prowadziły postępowanie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej i kultury prawnej, wręcz przeciwnie, pomimo tego, że strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika organy udzielały informacji i wskazówek z uwzględnieniem interesu strony. Marginalnie jedynie zauważyć należy, że istotnie zaskarżone postanowienie zawierało omyłkę pisarską odnośnie daty wniesienia zażalenia, jednak omyłka ta została sprostowana przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 16 marca 2015 r. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.