I SA/Sz 384/12

Dnia 19 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie negatywnego stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów egzekucyjnych p o s t a n a w i a przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący B. K., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] ł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na swoją trudną sytuację finansową i brak środków na uiszczenie zarówno wpisu sądowego od skargi, jak i innych kosztów postępowania. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., po analizie wniosku Skarżącego, jak i przedłożonych przez niego dokumentów i oświadczeń, w dniu 27 sierpnia 2012 r. wydał postanowienie, którym odmówił Stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz uznał bowiem, że Skarżący nie wykazał, że jest osobą ubogą, która nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Podstawą podjęcia takiego stanowiska było stwierdzenie przez referendarza, że złożone przez Skarżącego oświadczenia zawierają nieścisłości co do stanu majątkowego jego i jego małżonki (w zakresie posiadania udziałów w spółce z o.o.) oraz że nie przedłożył on dokumentów świadczących o likwidacji prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Odpis postanowienia referendarza sądowego wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącemu w dniu 17 września 2012 r. W dniu 24 września 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) B. K. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając temu orzeczeniu błędną ocenę sytuacji majątkowej Skarżącego w całości. Wniósł on o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. I SA/Sz 157/10, w której zwolniono go od ponoszenia kosztów sądowych oraz wskazał, że od czasu przyznania mu tego zwolnienia jego sytuacja znacznie się pogorszyła. Podał także, że, w jego ocenie, posiadanie udziałów w spółce K. K. S. z o.o. w K. nie ma żadnego znaczenia, gdyż przed Sądem Rejonowym w K. I Wydział Cywilny toczy się sprawa o sygn. akt [...] z wniosku P. w W. w przedmiocie nakazania przez Sąd sprzedaży udziałów B. i B. K. w egzekucji komorniczej ([....] ), zatem małżonkowie nie mają prawa dysponować tymi udziałami w całości. Ponadto Skarżący wskazał, że przedstawił wszystkie dokumenty, które potwierdzają, że Skarżący nie pracuje, szuka pracy i jest na utrzymaniu rodziny, zaś z zeznania podatkowego za 2011 r. wynika zarówno, że poniósł straty, jak i że nie posiadał żadnego obrotu i żadnego przychodu. Pismem z dnia 5 października 2012 r., Sąd wezwał Stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, obrazujących jego sytuację materialno-finansową, a Skarżący w wyznaczonym terminie nadesłał pismo z dnia 30 października 2012 r. oraz kserokopie żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, co następuje: Wobec tego, że w ustawowym terminie Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 27 sierpnia 2012 r., stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie z uzasadnienia wniosku oraz przedłożonych dokumentów wynika następujący stan: B. K. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Gospodarstwo domowe prowadzi z małżonką B. K.. Skarżący wraz z małżonką mieszkają w mieszkaniu stanowiącym własność córki. Dochody rodziny to wynagrodzenie za pracę żony w wysokości około [...] zł netto (z uwagi na potrącenie komornicze) i rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, ani też pomocy innych osób, w tym członków rodziny (dzieci). Skarżący jest zadłużony, a jego zobowiązania wobec m.in. urzędu skarbowego wynoszą [..] zł, zaś wobec Z. - [...] zł. Skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające zajęcie egzekucyjne wspólnego rachunku bankowego małżonków na łączną kwotę [...] zł. Wykazał także, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania stanowią kwotę ok. [...] zł (czynsz, energia elektryczna), a koszty leczenia wynoszą[...] zł. Ponadto oświadczył, że ze względu na trudną sytuację finansową powstała zaległość z tytułu opłat czynszu w spółdzielni mieszkaniowej w kwocie ok.[...] zł. Skarżący nie udokumentował wydatków związanych z leczeniem, wyjaśniając, że nie posiada żadnych rachunków, przedłożył jednak dokumentację medyczną dotyczącą stanu zdrowia swojego i małżonki. Skarżący w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, która jest zajęta przez komornika sądowego. Ponadto B. K. posiada [...] udziałów o wartości [...] zł, a B. K. [...] udziałów o wartości [...] zł w spółce kapitałowej, jednakże nie uzyskują żadnych dochodów z tego tytułu, żadne z nich nie jest także zatrudnione w spółce. Ponadto z nadesłanej dokumentacji sądowej wynika, że przedmiotowe udziały podlegają zajęciu przez komornika sądowego, w lipcu 2012 r. miała się odbyć rozprawa przeciwko Skarżącemu i jego małżonce o nakazanie ich sprzedaży oraz że istnieje spór co do tego, czy prawa udziałowe B. i B. K. w ogóle istnieją. Ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych B. K. i B. K. za 2011 r. wynika, że Skarżący deklarował z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej przychody w wysokości [...] koszty uzyskania przychodów w wysokości [....] zł, zaś żona Skarżącego - przychód ze stosunku pracy w kwocie[...] zł. Odnosząc się do kwestii prowadzonej działalności gospodarczej, Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów z tym związanych dotyczących jej zawieszenia lub likwidacji, wskazując jednocześnie, że od kilku lat działalność ta nie przynosiła dochodów. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, wspólny rachunek bankowy małżonków podlega zajęciu egzekucyjnemu, natomiast z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego żony wynika saldo na dzień 3 września 2012 r. w kwocie [...] W toku postępowania Skarżący przedłożył także kilkanaście kopii postanowień o zwolnieniu go od kosztów sądowych w innych sprawach sądowych. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Natomiast istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Z kolei wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony, Sąd poddaje ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Kryteria tej oceny stanowią wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Mając na względzie treść przywołanych wyżej przepisów, regulujących instytucję przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym i odnosząc ją do sytuacji majątkowej Skarżącego, należało uznać, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w całości. Informacje przedstawione przez Skarżącego oraz wynikające z akt sądowych, wskazują wyraźnie, że znajduje się on obecnie w trudnej sytuacji materialnej i uiszczenie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania Skarżącego i jego żony. Ciążą na nim liczne zaległości w zakresie należności podatkowych, składkowych, kredytowych, w związku z tym są prowadzone przeciwko niemu i jego żonie postępowania egzekucyjne - z rachunku bankowego, z nieruchomości oraz praw majątkowych. Jedynym żywicielem rodziny jest żona Skarżącego, natomiast on poszukuje pracy, będąc osobą zarejestrowaną jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Z ustaleń wynika także, że uzyskiwany przez rodzinę dochód wynosi około [...] zł miesięcznie (wynagrodzenie małżonki podlega zajęciu komorniczemu) i jest konsumowany przez konieczne wydatki na utrzymanie mieszkania. Ze względu na ograniczone możliwości zarobkowe i finansowe, Skarżący ma również zaległości i w bieżących opłatach. Ponadto Skarżący i jego żona nie posiadają żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.