I SA/Sz 386/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący R. M. w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że jest ojcem samotnie wychowującym dziecko, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią córką. Jego miesięczne wynagrodzenie netto wynosi ok. [...] zł ([...] zł brutto), z tej kwoty bank potrąca miesięcznie ratę kredytu w kwocie [...] zł (zaciągniętego w kwocie [...] zł + odsetki). Ponadto skarżący ponosi bardzo wysokie koszty bieżące utrzymania domu, co dokumentuje załączona do wniosku faktura VAT za energię elektryczną na kwotę[...]zł oraz wydatki na utrzymanie dziecka (m.in. kurs tańca). Z oświadczenia majątkowego wynika, że wnioskodawca posiada ½ domu jednorodzinnego o pow. Ok.[...] m kw., mieszkanie o pow [...] m kw., nieruchomość rolną o pow. [...] ha, pawilon handlowy o pow. [...]m kw., nie wykazał posiadania wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). We wniosku wyjaśniono, iż mieszkanie o pow. [...] m kw. urządzane jest dla córki i z wyjątkiem kosztów stałych nie generuje w chwili obecnej żadnych przychodów, podobnie jak posiadany pawilon handlowy, który czeka na potencjalnego nabywcę lub dzierżawcę. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Skarżący ubiega się w niniejszej sprawie o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm, daje: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie, tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich poniesienia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków pieniężnych ani także realnych możliwości zdobycia takich środków wobec braku zdolności zarobkowych i braku możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, spowodowanych takimi nadzwyczajnymi okolicznościami jak przykładowo podeszły wiek, zły stan zdrowia, wyjątkowo trudna sytuacja rodzinna, czy osobista. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że prawo pomocy przyznawane jest zwykle osobom, których dochód na rodzinę, często kilkuosobową, kształtuje się na poziomie ok. [...] zł brutto lub mniejszym. Skarżący nie wykazał, że spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania prawa pomocy, a odmowa uwzględnienia jego wniosku nie pozbawi go prawa do sądu. Biorąc pod uwagę przede wszystkim okoliczność, iż koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie[...] zł, a ewentualne dalsze koszty sądowe jakie mogą powstać kształtują się na poziomie [...] zł (tj. [...] zł opłata kancelaryjna za wydanie wyroku z uzasadnieniem, [...] zł wpis od skargi kasacyjnej, [...] zł opłata w postępowaniu zażaleniowym), należało przyjąć, że skarżącego stać jest na uiszczenie takich kosztów bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Ze złożonego oświadczenia wynika bowiem, iż skarżący otrzymuje wysokie wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia miesięcznie w kwocie ok. [...] zł, posiada znaczny majątek nieruchomy (mieszkanie, ½ domu, grunty rolne, nieruchomość użytkową), co oznacza, że nie można go zaliczyć do osób ubogich. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał przede wszystkim na wysokość obciążających go zobowiązań finansowych związanych ze spłatą pożyczki, wydatków związanych z utrzymaniem domu, wydatków na córkę. Należy wskazać, że powoływanie się na spłatę zaciągniętych kredytów powstałe w związku z podjętymi decyzjami inwestycyjnymi nie mogą stanowić same przez się spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Spłata zobowiązań cywilnoprawnych, ale i publicznoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ponadto, należy zauważyć, że ustawodawca używając w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać koszty zamieszkania, wyżywienia, lekarstw czy edukacji, a nie wydatków związanych ze spłatą kredytów i pożyczek. Skoro zatem skarżący posiada zdolności zarobkowe, uzyskuje stałe i to znaczne dochody (w kwocie ok. [...] zł miesięcznie), posiada znaczny majątek to oznacza, że jest w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, orzeczono jak w sentencji postanowienia.