I SA/Sz 388/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawo pomocy | | |Pismem z dnia 19 czerwca 2012 r. skarżący K. K., w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrócił | |się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata i radcy | |prawnego. | |W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że pozostaje na utrzymaniu matki, | |z którą wspólnie zamieszkuje, a której jedynym dochodem jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Skarżący ma poważne problemy | |zdrowotne, ma orzeczoną niepełnosprawność, od dnia [...]r. jest zarejestrowany | |w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wskazał także, że nie otrzymał dotąd propozycji pracy i | |korzysta z pomocy społecznej. W oświadczeniu majątkowym wnioskodawca podał, że posiada nieruchomości w S. o pow. [...] m kw. i [...] m kw. | |oraz w K. o pow. [...] m kw. (ruina), a także nieruchomość rolną o pow. [...] ha (łąki podmokłe). Wnioskodawca wyjaśnił, że wskazane | |nieruchomości są w złym stanie technicznym, nie nadają się do zamieszkania ani do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej i| |objęte są egzekucją komorniczą na licytację nie ma chętnych. Ponadto skarżący oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów, ani też nie| |prowadzi działalności rolniczej. Do wniosku skarżący załączył: kopię karty bezrobotnego (ostatnia wizyta w urzędzie pracy [...]r.), kopię| |orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., zaliczające skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności do [...] r. | |Pismem z dnia 24 lipca 2012 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących jego sytuację majątkową i | |możliwości finansowe w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach | |sprawy, w tym o: | |- aktualne zaświadczenie z MOPS czy skarżący korzysta z pomocy społecznej, czy ubiegał się o jej przyznanie w 2012 r., lub kopii | |decyzji wydanych w 2012 r. | |w kwestii pomocy społecznej; | |- aktualne orzeczenie o stanie zdrowia skarżącego i stopniu niepełnosprawności, | |- kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego za 2012 r.; | |- dokumenty potwierdzające prowadzenie nadal egzekucji z posiadanych nieruchomości; | |- dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej przez matkę skarżącego emerytury; | |- dokumenty potwierdzające wysokość wydatków na konieczne utrzymanie rodziny | |z ostatnich dwóch miesięcy; | |- zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa potwierdzające, że skarżący nie otrzymuje dopłat unijnych; | |- wyciągi z posiadanych przez skarżącego i jego matkę rachunków bankowych | |z ich stanem za okres od 1 czerwca 2012 r. do 24 lipca 2012 r. | |W dniu 16 sierpnia 2012 r. skarżący oświadczył, iż od dnia 7 sierpnia 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i w związku z powyższym | |nie może wykonać powyższego wezwania, informując jednocześnie, że zobowiązanie wykona po upływie zwolnienia lekarskiego, tj. po dniu 5 | |września 2012 r. Do pisma dołączył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA z dnia 7 sierpnia 2012 r. oraz zaświadczenie nr [...] z dnia 14 | |sierpnia 2012 r. o niezdolności do wykonywania czynności sądowych. | |Postanowieniem z dnia 17 września 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy wobec tego, że Skarżący, nie wykonał | |powyższego wezwania powołując się na zaświadczenie lekarskie o niezdolności do wykonywania czynności sądowych, która miała trwać do 5 | |września 2012 r. i jednocześnie sam zobowiązał się do nadesłania określonych dokumentów po tym dniu. Skarżący do dnia wydania | |niniejszego postanowienia nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów ani oświadczeń, nie złożył także wniosku o przedłużenie terminu| |na wykonanie wezwania. | |Postanowienie zostało doręczone 1 października 2012 r. | |W piśmie z dnia 17 września 2012 r. (data nadania na poczcie) w odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 24 lipca 2012 r. Skarżący oświadczył, | |że nie otrzymał zapomogi, nie posiada aktualnego orzeczenia o stanie zdrowia zwrócił się do lekarza rodzinnego o jego wystawienie, nie | |otrzymał decyzji o podatku od nieruchomości, rolnym za 2012 r. decyzja zaskarżona została uchylona przez SKO, nie posiada kont | |bankowych, nie otrzymuje dopłat unijnych, informuje że matka aktualnie przebywa w szpitalu, załączając dokument potwierdzający wysokość| |emerytury matki, kartę bezrobotnego, zaświadczenie lekarskie, rachunek za rehabilitację. Oświadczył również, że pozostałe dokumenty | |dostarczy w terminie 7 dni. | |Postanowienie zostało doręczone Skarżącemu 1 października 2012 r. | W ustawowym terminie 8 października 2012 r. (data nadania na poczcie) Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc w nim, że nie zgadza się na odmowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył wniosek o prawo pomocy został wezwany na mocy art. 255 P.p.s.a. pismem z dnia 24 lipca 2012 r., do uzupełnienia i udokumentowania danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, zostało doręczone wnioskodawcy na jego adres. Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 6 sierpnia 2012 r. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt wszystkie dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana pismem referendarza sądowego z dnia 24 lipca 2012 r. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.