I SA/Sz 391/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w osobie: Referendarza sądowego Iwony Golec po rozpoznaniu w dniu 15 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego za okres od [...] do [...] p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący złożył w dniu 24 lipca 2008 r. ( data nadania pisma ) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który to wniosek uzupełnił składając urzędowy formularz. Zarządzeniem dnia 25 lipca 2008 r. Przewodniczący Wydziału ustalił skarżącemu wpis od skargi w sprawie w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na niski dochód i wyjaśnił, że jego rodzina ( skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wspólnie z żona i 19-letnim uczącym się synem) utrzymuje się z renty strukturalnej w wysokości 1.682,00 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostali członkowie rodziny nie mają źródeł dochodu. Odnośnie do posiadanego majątku skarżący podał, że posiada dom zaznaczając przy tym, że dożywotnio posiada pokój z kuchnią o powierzchni 40 m². Innych nieruchomości, oszczędności skarżący nie posiada. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. F. S. nie wskazał żadnych składników majątkowych w odniesieniu do osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego, czy żona skarżącego posiada status osoby bezrobotnej, skarżący wyjaśnił, że jego żona: (cyt.) "wraz ze mną jest na rencie strukturalnej i suma 1686 jest to moja i żony renta" i oświadczył dalej, że żona nie jest i nie była zarejestrowana z tego powodu w urzędzie pracy. Z kolei w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2007 rok, skarżący wyjaśnił, nie składali oni zeznań podatkowych, ponieważ do dnia 29 grudnia 2007 r. byli rolnikami ryczałtowymi. Nadto skarżący przedłożył: - dowody potwierdzające wysokość otrzymywanej renty w wysokości 1.686,17 zł wraz z decyzją o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, - wydruk z rachunku bankowego z okresu 1 czerwca do 31 lipca 2008 r., - dowody potwierdzające ponoszenie opłat za wodę (faktura na kwotę 187,37 zł z dnia 7 lipca 2008 r.), energię (faktura na kwotę 279,22 zł za okres od 17 maja do 22 lipca 2008 r.) i oświadczył dodatkowo, że miesięcznie wydatkuje na gaz kwotę 50 zł (butle gazowe). Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu takich okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 wskazanej ustawy zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane w sytuacji, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( sygn. akt FZ 478/04 ( niepubl. ), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, analiza danych zawartych w uzasadnieniu wniosku i przedłożonych dokumentach prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w kwocie 100 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika ze zgromadzonego materiału w sprawie, pomimo opisanej przez skarżącego sytuacji finansowej, w jakiej się znajduje trzyosobowa rodzina (dochody 1686 zł, udokumentowane wydatki ok. 370 zł), skarżący obraca znacznymi środkami pieniężnymi. Dane zawarte w przedłożonym wyciągu z rachunku bankowego (k.16) wykazują bowiem, że 31 maja 2008 r. skarżący dysponował kwotą 7.331,13 zł, a w dniu 31 lipca 2008 r. zgromadził środki w kwocie 3.220,82 zł. Powyższa okoliczność nie pozwala zaliczyć skarżącego, składającego w dniu 24 lipca 2008 r. wniosek o prawo pomocy, do osób ubogich. Dodatkowo wskazać należy, że prawdziwość złożonego oświadczenia buzi wątpliwości. W złożonym formularzu nie wykazał on, iżby prowadzący ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe syn Bartosz posiadał jakikolwiek majątek (k.8), tymczasem, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych aktu notarialnego - umowy darowizny z dnia 29 grudnia 2008 r. (rep. "A" (...)) wynika, że skarżący wraz z małżonką darował synowi Bartoszowi S. prawo własności zabudowanej działki gruntu nr 519 (§ 3 aktu notarialnego) położonej w miejscowości S., której wartość określono na kwotę 120.000.000 zł (§8 w/w aktu notarialnego). Mając na uwadze wszystko powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.