I SA/Sz 393/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej M. Z. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. powiadomił M. Z. (wierzyciela) o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji na podstawie złożonego przez niego tytułu wykonawczego nr TW [...] z dnia [...] października 2020 r. przeciwko A. K. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., dalej "spółka". Organ egzekucyjny wskazał, że L. D. (dalej "L.D.") - prezes zarządu spółki złożył skutecznie rezygnację z pełnionej funkcji od dnia [...] lipca 2019 r., co powoduje iż spółce nie można skutecznie doręczyć odpisu tytułów wykonawczych i dokonać zajęcia wierzytelności. Organ egzekucyjny podał, że bez ustanowienia dla spółki kuratora przez sąd nie jest możliwe przeprowadzenie skutecznej egzekucji . Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej), złożonym w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego zawiadomienia, wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o wydanie zaskarżalnego postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji. Organ egzekucyjny wydał w dniu [...] stycznia 2021 r. postanowienie nr [...] na podstawie art. 29 § 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", w którym postanowił nie przystąpić do egzekucji na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny przytoczył treść art. 29 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowienia) i wskazał, że okolicznością uzasadniającą nieprzystąpienie do egzekucji było to, że z dokonanych ustaleń wynikało, iż L.D. - prezes zarządu spółki złożył skutecznie rezygnację z pełnionej funkcji od dnia [...] lipca 2019 r. (okoliczność ta nie została ujawniona w KRS). Organ egzekucyjny podał, że spółka od ww. daty nie posiada organu prowadzącego jej sprawy i reprezentującego spółkę. Wobec czego, nie można jej skutecznie doręczyć odpisów tytułów wykonawczych i skutecznie dokonać zajęć wierzytelności. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu egzekucyjnego, nie było możliwe przeprowadzenie skutecznej egzekucji bez ustanowienia kuratora przez sąd. Organ przytoczył treść art. 603˛ i 6034 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego i wskazał, że wystąpienie w sprawie z wnioskiem o ustalenie kuratora dla spółki jest ekonomicznie nieuzasadnione, gdyż wnioskodawcę obciążałyby również koszty działania kuratora (w skład których wchodzi jego wynagrodzenie oraz zwrot uzasadnionych, wydatków, które poniósł w związku ze swoimi czynnościami). Dodatkowo, jest to proces długotrwały i w ocenie organu egzekucyjnego nie możne zagwarantować, że doprowadzi do zaspokojenia zaległości. Wierzyciel złożył zażalenie na ww. postanowienie i wniósł o jego uchylenie. Wierzyciel zarzucił organowi naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a., gdyż nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Ponadto, wobec niemożności działania organu egzekucyjnego powinien on wystąpić o ustanowienie kuratora dla spółki, która nie jest zdolna do czynności prawnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu [...] marca 2021 r. postanowienie nr [...]., w którym utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] stycznia 2021 r. Organ odwoławczy przestawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 29 § 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie podstawą do nieprzystąpienia do egzekucji było stwierdzenie, że w toku postępowania nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ odwoławczy podał, że ze zgromadzonego materiału wynikało, iż w toku innej sprawy prowadzonej przez organ egzekucyjny w 2019 r. sporządzono [...] maja 2019 r. protokół o stanie majątkowym spółki. Z uzyskanych informacji wynikało, że spółka utrzymywała się z dotacji, wpływów od sponsorów oraz dzięki sprzedaży, biletów na mecze. Wynajmowała 4 pomieszczenia przy ulicy [...] od Zarządu Obiektów Sportowych w K. i od Politechniki K. oraz posiadała pojazd marki VW Golf, rok produkcji 2000, który był niesprawny technicznie. Egzekucja z rachunku bankowego okazała się nieskuteczna. [...] lipca 2019 r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w firmie A. Sp. z o.o., z której wyegzekwowano kwotę [...]zł. Egzekucja z pozostałych zajęć innych wierzytelności pieniężnych z tytułu wykonywanych usług okazała się nieskuteczna, z uwagi na nieistnienie wierzytelności. Ponadto z informacji z elektronicznego rejestru Ksiąg Wieczystych wynikało, że spółka nie figuruje w ww. rejestrze. Organ odwoławczy podał, że postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] oraz postanowieniem z [...] września 2019 r. nr [...] postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Powstałe w tych postępowania koszty egzekucyjne nie zostały zaspokojone. Organ odwoławczy wskazał, że L.D. złożył skutecznie rezygnację z funkcji prezesa zarządu spółki i od [...] lipca 2019 r. spółka nie posiada organu ją reprezentującego, ani prowadzącego jej sprawy. W tym stanie rzeczy nie jest zatem możliwe przeprowadzenie skutecznej egzekucji bez ustanowienia kuratora przez sąd. W ocenie organu odwoławczego, prawidłowo wskazał organ egzekucyjny, że wystąpienie z wnioskiem o ustalenie kuratora dla spółki jest ekonomicznie nieuzasadnione i nie może zagwarantować, że doprowadzi do zaspokojenia zaległości. Organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynikało, iż majątek spółki (w tym samochód i sprzęt rehabilitacyjny) wyceniono na łączną wartość [...] zł. Odnośnie sprzętu zaznaczono, że był używany, bez dokumentacji zakupu, gwarancji, instrukcji obsługi, ewidencji używania, co ma wpływ na jego cenę i możliwość sprzedaży. Zatem skuteczna egzekucja z majątku spółki - nawet po ustanowieniu kuratora - jest bardzo mało prawdopodobna. Zdaniem organu odwoławczego, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazywała, że w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyskałoby się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ odwoławczy podał, że wierzyciel w złożonym zażaleniu nie wskazał związku pomiędzy ustanowieniem kuratora, a możliwością uzyskania od spółki kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Ponadto według organu odwoławczego, wierzyciel także może wystąpić do sądu o ustanowienie kuratora dla spółki. Powinien jednak mieć on na uwadze, iż takie działania spowodują wygenerowanie dodatkowych wydatków związanych z działaniem kuratora oraz fakt, że w przypadku, gdy egzekucja, pomimo ustanowienia kuratora, okazałaby się nieskuteczna, zostanie obciążony kosztami egzekucyjnymi. Wierzyciel złożył skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie postanowień obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), dalej K.p.a.", przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu egzekucyjnego, w miejsce jej uchylenia, 2) art. 8, 107 § 1 i 3 K.p.a., przez zaniechanie odniesienia się do różnic dotyczących oceny stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia sprawy w uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego oraz organu II instancji, a które służy wyjaśnieniu podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, zmieniając podstawę prawną przyczyn odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czym naruszono także zasadę pogłębiania zaufania do działalności organu administracji publicznej, 3) art. 29 § 2 u.p.e.a., przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy istnieje majątek dłużnika pozwalający na zaspokojenie roszczeń wierzyciela oraz pokrycie wydatków wywołanych wszczętym postępowaniem. W ocenie skarżącego, nie zaistniała żadna z okoliczności wymienionych w art. 29 § 2 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec innych wierzycieli ustalono, że [...] września 2019 r. wierzyciel - Z. Sp. z o.o. złożył do Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Gospodarczego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Sąd, w toku postępowania o ogłoszenie upadłości zabezpieczył majątek dłużnika ustanawiając tymczasowego nadzorcę sądowego. Według jego ustaleń, spółka od wielu lat generowała straty. Stan niewypłacalności spółki istniał od co najmniej 2016 r. Z uwagi na fakt, iż ustalony majątek spółki wynosił [...] zł, a ustalone wówczas zobowiązania stanowiły kwotę [...]zł. Sąd postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. sygn. akt VII GU 209/19 oddalił wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości spółki z uwagi na brak majątku. Organ odwoławczy podał, że kwestia skuteczności egzekucji była badana również w toku postępowania w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu L.D. za zaległości spółki. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w [...] lutego 2021 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z [...] listopada 2020 r. nr [...] Dyrektor IAS wskazał, iż analiza materiału dowodowego w zakresie przebiegu postępowania egzekucyjnego wobec spółki pozwala na przyjęcie wniosku, iż w sprawie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji. Dodatkowo wyjaśnił, iż wobec spółki były prowadzone egzekucje, które nie doprowadziły do zaspokojenia długu publicznego w zakresie: zryczałtowanego podatku od osób prawnych, od dochodów (przychodów) osiągniętych przez podatników nie mających siedziby lub zarządu na terytorium RP (płatnik), zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (płatnik), zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku o towarów i usług. Organ odwoławczy podał, że mając na uwadze zasadę celowości egzekucji, wynikająca z art. 7 u.p.e.a. nie jest zasadne wszczynanie egzekucji administracyjnej dla samego jej wszczęcia. Celem egzekucji jest bowiem doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku, a żeby to się ziściło, musi istnieć majątek, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji. Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie stanowi potwierdzenie faktu, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dodatkowo argumentując brak wystąpienia organu egzekucyjnego z wnioskiem do sądu o ustalenie kuratora dla spółki w trybie art. 34 K.p.a, organ odwoławczy wskazał na fakt, iż zgodnie ze stanowiskiem judykatury (zob. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2013, II OSK 234/13, CBOSA), przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie na etapie toczącego się już postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje: Spór w sprawie dotyczy prawidłowości wydania przez organ egzekucyjny postanowienia na podstawie art. 29 § 2a u.p.e.a. Przepisy u.p.e.a. przytoczono w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 lutego 2021 r. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stosownie do art. 29 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli: 1) obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; 2) organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; 3) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2. Na podstawie art. 29 § 2a u.p.e.a., na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji. Na postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi przysługuje zażalenie. Wskazać należy, że art. 29 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i jednocześnie zakazuje mu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej polega na ustaleniu, czy zaistniały określone w ustawie przesłanki podmiotowe (dotyczące zobowiązanego) i przedmiotowe (odnoszące się do egzekwowanego obowiązku), pozwalające na zastosowanie przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W przypadku gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że jest właściwy w sprawie egzekucji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, wówczas powinien przystąpić do badania formalnej dopuszczalności postępowania egzekucyjnego. W przypadku gdy wniosek o wszczęcie egzekucji nie zawiera wad formalnych, organ egzekucyjny przystępuje do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej. Warunkiem opatrzenia tytułu wykonawczego taką klauzulą jest stwierdzenie, że nie zachodzą negatywne przesłanki przystąpienia do egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 29 § 2. Z zestawienia § 1 z § 2 przepisu art. 29 u.p.e.a. wynika, że na tym etapie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie bada wszystkich aspektów dopuszczalności egzekucji, lecz tylko te, które mają znaczenie dla udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające nieprzystąpienie do egzekucji, tj. 1) czy obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej; 2) czy jest prawdopodobne, że w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne; 3) czy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2. Zaistnienie okoliczności wymienionej w art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. stanowi przeszkodę w podjęciu przez organ egzekucyjny egzekucji administracyjnej. Należy zaznaczyć, że wyliczenie przyczyn nieprzystąpienia do egzekucji w art. 29 § 2 u.p.a. jest wyczerpujące, stąd też organ egzekucyjny nie może jako podstawy nieprzystąpienia do egzekucji administracyjnej podać okoliczności niewymienionej w tym przepisie (Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz Piotr Przybysz, wydawnictwo Wolters Kluwer, wydanie 9, Warszawa 2021 do art. 29). Badanie wskazanych wyżej aspektów dopuszczalności egzekucji stanowi obligatoryjną czynność organu egzekucyjnego niebędącego jednocześnie wierzycielem poprzedzającą opatrzenie tytułu wykonawczego klauzulą o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu, organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2021 r. naruszył art. 29 § 2 u.p.e.a. Jak wyżej wskazano, wyliczenie przyczyn nieprzystąpienia do egzekucji w art. 29 § 2 u.p.e.a. jest wyczerpujące i organ egzekucyjny nie może przyjąć innej podstawy nieprzystąpienia do egzekucji administracyjnej niż wymieniona w tym przepisie. Z treści postanowienia organu egzekucyjnego wynikało, że nieprzystąpienie organu do egzekucji było spowodowane tym, że spółka obecnie nie ma organu ją reprezentującego na zewnątrz z powodu złożenia rezygnacji L.D. z funkcji prezesa zarządu spółki. Zdaniem Sądu, organ egzekucyjny powołał się zatem na okoliczność nie objętą art. 29 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Stosownie do art. 15 K.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie może zastępować w rozpoznaniu sprawy organu I instancji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy podał, że podstawą nieprzystąpienia do egzekucji organu egzekucyjnego był fakt, że uprawdopodobniono iż w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jednakże nie wynika to z treści postanowienia organu egzekucyjnego, ani nawet z zawiadomienia o nieprzystąpieniu do egzekucji z dnia 16 grudnia 2020 r. skierowanego do wierzyciela. Jak wynika z akt, przedmiotowy tytuł wykonawczy został wierzycielowi zwrócony, nie można zatem ustalić jaka wierzytelności i o jakiej wysokości była dochodzona, by móc ocenić jakie byłyby przypuszczalne wydatki egzekucyjne. Ocenie Sądu, pod względem prawidłowości pod względem prawnym podlegają rozstrzygnięcia organów, a nie stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Tym samym dodatkowe argumenty wskazane z tym piśmie procesowym organu nie mogą być uwzględnione przez Sąd. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy postąpił nieprawidłowo, utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, które naruszało art. 29 § 2 u.p.e.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ egzekucyjny ponownie przeanalizuje zebrany materiał dowodowy i wyda stosowne orzeczenie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a", orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się [...] zł tytułem wpisu i [...] tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.