I SA/Sz 394/09
PostanowienieWSA w Szczecinie2009-07-31
Skład orzekający: Aleksandra Jawoszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, której sytuacja materialna jest bardzo trudna, nieposiadająca stałych dochodów, utrzymująca się z prac dorywczych i pomocy innych, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, należy przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wnioskodawczyni, której sytuacja materialna jest bardzo trudna, nie posiada stałych dochodów, utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy innych, a dochody z egzekucji alimentów są zawieszone, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wnioskodawczyni nie posiada majątku, stałych źródeł dochodów, utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy innych. Egzekucja alimentów na rzecz jej córki została zawieszona. Skarżąca mieszka w budynku gospodarczym bez mediów i nie ponosi z tego tytułu opłat. W poprzednich postępowaniach sądowych również korzystała z prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 rok postanawia: przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
M. K., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej
w kwocie [...] zł od wniesionej skargi na wyżej powołane postanowienie, złożyła wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełniła składając urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaznaczając, że ubiega się zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżąca nie posiada żadnego majątku,
w postaci nieruchomości, jak i wartościowych rzeczy ruchomych, ani też zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.), gospodarstwo domowe prowadzi z córką, na którą ma zasądzone od byłego męża alimenty w kwocie [...] zł, wskazując jednocześnie, iż zgodnie z postanowieniem Sądu w Świnoujściu o sygn. I C 102/09 egzekucja tych alimentów została zawieszona, a ojciec dobrowolnie ich nie płaci. Skarżąca nie posiada żadnych stałych źródeł dochodów, utrzymuje się - jak dotychczas wykazuje - z tego "co dobrzy ludzie jej dadzą" oraz z prac dorywczych. Oświadczyła, że w chwili obecnej mieszka w budynku gospodarczym bez mediów (prądu, wody), odłączonych z powodu konfliktu z bratem, który jest właścicielem zajmowanej przez nią nieruchomości.
Dodatkowo, jak wynika z akt innych spraw sądowych, w których skarżąca również ubiegała się o przyznanie prawa pomocy (sygn. I SA/Sz 213/08, 214/08, 215/08, 216/08), skarżąca w marcu 2009 uzyskała kwotę [...] zł tytułem alimentów (w tym odsetki) ściągniętą
w drodze egzekucji, odziedziczyła po zmarłym ojcu udział – ¼ części w gospodarstwie rolnym, które obecnie jest prowadzone przez jej brata, strona zaś nie pobiera z tego gospodarstwa pożytków ze względu na istniejący konflikt rodzinny. Wnioskodawczyni, oświadczyła też, iż w bieżącym roku kalendarzowym nie korzystała z pomocy społecznej, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy z tego względu, iż jest rolnikiem. Oświadczyła też, że ze względu na brak możliwości znalezienia zatrudnienia nie spłaca ani nie zaciąga zobowiązań.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek należy stwierdzić co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy osób, które z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, a odmowa udzielenia im pomocy doprowadziłaby do zamknięcia przed nimi możliwości dochodzenia praw przed sądem. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z Budżetu Państwa i powinno mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
Oceniając sytuację skarżącej, wynikającą z oświadczeń i dokumentów, dołączonych do wniosków o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach prowadzonych przed tyt. Sądem pod sygn. akt I SA/Sz 213/08, sygn. akt I SA/SZ 214/08, sygn. akt I SA/SZ 215/08, sygn. akt I SA/SZ 216/08, (w których to sprawach skarżąca korzysta z prawa pomocy) należy stwierdzić, że zachodzą okoliczności, które dają podstawę do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym również w rozpoznawanej sprawie.
Z dokumentów tych wynika, iż wnioskodawczyni nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie posiada stałego źródła dochodu, utrzymuje się z dorywczych prac i nie osiąga pożytków z gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo to, według jej oświadczenia, prowadzone jest przez jej brata, z którym pozostaje w konflikcie. Wnioskodawczyni nie posiada natomiast środków finansowych na wydzielenie przynależnego jej udziału w tym gospodarstwie. Skarżąca, pomimo zasądzonych od ojca (byłego męża skarżącej) na rzecz córki alimentów w kwocie [...] zł, w chwili obecnej nie uzyskuje żadnych środków pieniężnych (w marcu 2009 r. ściągnięto jedynie [...] zł), prowadzoną egzekucję alimentów zawieszono.
Ponadto, jak podała M. K., w chwili obecnej ponownie mieszka w domu brata w pomieszczeniu gospodarczym, z brakiem możliwości dostępu do mediów, w związku
z tym nie ponosi żadnych kosztów związanych z opłatami za gaz, energię itp.
Powyższe okoliczności świadczą o tym, że sytuacja wnioskodawczyni nie poprawiła się w stopniu pozwalającym uznać, ze stać jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, nie posiada nadal stałego źródła dochodu. Również ze względu na jej sytuację rodzinną i mieszkaniową nie będzie
w stanie samodzielnie prowadzić sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło